61 



Egede grunnla den nyare tids kjennskap til landet og folket. 

 Han har i hovudsak gjeve den fyrste korrekte totalframstelling 

 av Grønlands vestkyst, han uppsøkte igjen dei utdøydde norske 

 bygderne, han studerte maal og seder hos eskimoarne, og han 

 har i si namngjetne bok ura »Det gamle Grønlands Nye Per- 

 lustration« ' sett eit ærefullt minne um si pionergjerning. 



Sitt eigenlege kall saag Hans Egede i aa >'optænde Guds 

 Kundskabs Lys« 2 i Grønland, aa vinna heidningarne for kristen- 

 domen, det største gode han visste for eit menneskje som for 

 eit folk. Med alt han gjorde, hadde han dette eine maal i tanke. 

 Paa honom som missionær og tillike formann i koloniraadet 

 kvilte andsvaret for framgangen, baade den økonomiske og den 

 andelege. Difor la han i dei fyrste aar all si kraft i umsorgi 

 for aa halda den norske nybygdi uppe, organisera handelen, 

 utgranska kysten, og han utkasta modige koloniseringsplanar 

 for aa umspenna heile det store landet med evangelisations- 

 verket. 



Den tid Hans Egede vart student, tok det til aa koma ein 

 snunad i synet paa missionen i den lutherske kyrkja. Den tan- 

 ken slaar igjenom, at kristne fyrstar har ei territorial missionsplikt 

 mot sine heidne koloniundersaattar. Ein verdsmission, ubunden av 

 landegrensor og institutionar, er enno ein framand tanke for dei pro- 

 testantiske kyrkjorne. Missionen var ei statskyrkjeleg uppgaava, 

 missionsgjerningi eit kyrkjelegt kall; ordet »mission« tyder i den 

 tids maalbruk eit andelegt læregesandtskap. Men dette er eit 

 stort framsteg fraa den eldre nakne avvisning av missionsideen. 



Paa territorialistisk grunnlag er det, at den dansk-norske 

 kyrkja i 1705 for aalvor tek upp den austindiske missionen, i 

 1707 »Christendommens Udbredelse« i den norske Lappmark, og i 

 1714 skipas Collegium de cursu Evangelii promovende, som kneset 

 Thomas von Westens store planar um mission hos finnarne. 



Det er Kongen, som »ved Guds Forsorg og Kjærlighed« er 

 »udvalgt ... til et Redskab at bringe hans Ord iblandt Hed- 

 ningerne* 3 . Men under dette offlcielle skal av statskyrkjeleg 

 form gløder den personlege varme, som driv verket. Alt i den 

 siste, rettruande generation paa , 1600-talet hadde fleire røyster 

 slaatt til lyd hos Christian V for heidningssaki og minnt um 



i Kbh. 1741. 



2 H. Egede, Relation, 18. 



3 Reskr. '9/4 1715: Wessel-Berg I, 410—1. 



