62 



ein evangelisk konges æreplikt for kristendomen. Men det var 

 pietismen som fyrst for aalvor vann over den orthodokse kulde 

 mot missionstanken, og den dansk-norske missionen paa 1700- 

 talet er stort set eit barn av den inderleggjorte kristendomen. 



Til denne religiøsitets-type høyrer ikkje Hans Egede. Han 

 var uppvaksen i den lutherske orthodoksi, og var all sin dag 

 ein ærleg representant for den, men var meir i slegt med den 

 eldre rettrunaden, som gav honom ein større sans for praktisk 

 kristendom i uppbyggeleg bibelbruk, barnelærdom og religiøst- 

 sedlegt liv, og han hadde lært aa skatta Spener og Francke ved 

 sida av Johan Arndt. 



Den samtidige vaknande missionsinteressen har vel ikkje 

 late Hans Egedes hjarta urørt. Ein av hans akademiske lærarar, 

 den orthodokse missionsven Hector Masius, hadde leitt fram 

 missionærar millom studentarne for koloniarne og Finnmarki 1 . 

 Men Grønlands kolonisation og kristning er Egedes eigen idé. 

 Den stridde han fram i tolmod og tru, gjenom ei ventetid paa 

 tolv aar, under indre tvil og freist, under motstand fraa slegt 

 og vener, samfund og øvrigheit, under kamp mot hindringar, 

 likesæla, mistyding, spott og haan, og det var den største gledes- 

 dag i hans liv, daa »Haabet« 3. mai 1721 letta anker paa Bergens 

 vaag for aa føra han som kongeleg missionær til Grønland. 



Hollendingarne hadde stundom fare hardt fram i Grønland, 

 og aaret fyrr Egede drog ut, hadde Generalstatarne forbode 

 sine undersaattar sjørøving og valdsferd mot dei ville. Dei førte 

 europeiske varor til eskimoarne, men ferderne paa Strat Davis 

 hadde ikkje noko kulturelt formaal; handelen var alt. Det var 

 ein innfødd som spurde, »om Hollænderne kiendte Gud? . . . 

 Deres eneste Sprog er: Spek! Spek Ballen fuld!« 2 



Hans Egede 3 kom til grønlendingarne som ven. Han bygde 

 sin heim i landet, han budde i hyttorne deira, delte deira kaar, 

 underviste og formana, hjelpte i sjukdom og naud som ein fader*, 

 alt av menneskekjærleik, ikkje for forretning skuld. 



Egedes fyrste sympathiske inntrykk av det barnlege og ny- 

 fikne lynne hos eskimoarne skifte med tidi til ein mismodig 

 dom over deira »Dumhed og Koldsindighed«, »Ustadighed og 



1 Andersen, 45 — 6, 47 — 8. 



2 Paul Egede, Etterretninger om Grønland, 34. Jfr. H. Egede, Relation, 296. 



3 Den fylgjande skildring av Egedes arbeid paa Grønland er hovudsak- 

 leg bygd paa hans Relation. 



