88 r JAN ŚNIEŻEK. 
wcale, co dawniejsi badacze twierdzili. Przekonano się jednak, że 
w gniazdach, zajętych przez trzmielce, nowe trzmiele się nie wy: 
lęgają, przyczyny zaś tego należy szukać nie w zjadaniu gąsienie 
trzmieli przez gąsienice trzmieleów, lecz w tem, że samica trzmielca 
zjada jajka, świeżo przez samice trzmiela złożone, wraz z pyłkiem 
kwiatowym, w którym się one znajduja, a zapobiegając w ten 
sposób rozwijaniu się gasienic trzmieli, zmusza robotniee trzmieli 
do karmienia swego potomstwa. Obyczaj zjadania jajek jest wła- 
ściwy nietylko trzmieleom, gdyż czynia to samo robotnice właści- 
wych trzmieli. Ile razy matka zabiera się do składania jajek 
i szuka sobie odpowiedniego miejsca, zawsze wtedy kilka robotnie 
trzmieli chodzi za nią i śledzi wszystkie jej ruchy. A kiedy matka 
wyszuka wreszcie bryłkę pyłku, zrobi w niej zagłębienie i wło- 
żywszy w nie koniec kałduna, składa jajka, wtedy robotnice wci- 
matka świeżo złożone jajka zalepia. Samica jednak trzmielca, nie 
zajmując się żadnemi robotami w gnieździe, pilnie baczy na wszy- 
stkie poruszenia matki trzmieli, a obaczywszy ja, składającą jajka, 
pożera je nawet jnż okryte pyłkiem kwiatowym. Gniazda zatem 
takie, w których się zagospodarowala samica trzmielea, liczą za- 
wsze małą liczbę trzmieli, gdyż robotnice ulegają powoli zagładzie 
wskutek różnych przyczyn zewnętrznych, a nowe się nie wyle- 
gaja. Gospodarka w gnieździe idzie łeniwo, robotnice latają bar- 
dzo powoli, jakby od niecheenia, tak że wprawny już po locie ro-. 
botniey, wracającej do gniazda, rozpozna, czy gniazdo rozwija SIĘ 
prawidłowo, czy też, że brak w niem królowej, lub też, że jest 
nawiedzone przez trzmielce. Jeżeli się usunie trzmielea z gniazda 
trzmieli, wtedy zaczyna się ono zaraz normalnie rozwijać. 
_ Gniazda trzmieli, liczące wiele robotnie, nigdy nie chowają 
u siebie trzmieleów, gdyż wtedy trudno się im tam dostać, albo- 
wiem wszystkie robotnice odpieraja zacięcie te gnuśne wtręty. 
W tym też celu utrzymują niektóre gatunki trzmieli, jak nr 
Bombus pomorum Panz. osobną straż przy otworze wehodoWyn 
t . 
