208 FR. KAMIEŃSKI. 
prawie zupełnie wysycha i ta roślinka z wodnej zamienia się na 
lądowa formę, u której pędy grubieją, staja się krótsze i gęściej 
liśćmi osadzone, liście zaś z podziałkami krótkiemi i plaskiemi 
bez pęcherzyków. Wogóle kształt rośliny tak się zmienia, Ze prę- 
dzej przypomina jakieś Batrachium aniżeli Utricularia. Po zalaniu 
znowu miejscowości woda, nowe pędy znów przyjmują kształty 
wodnej rośliny. Co się tyczy form więcej stałych, okazujacych 
pewne charakterystyczne cechy, to w Europie zauważyłem nastę- 
pujace formy: : 
a. forma brevipedicellata z bardzo krótkiemi szypułkami kwia- 
towemi, dosiegajacemi 2 lub 3 milimetrów długości. Rozrzucona 
po Europie dość rzadko. ) 
b. forma gracilis. Jest to jedna z najbardziej rozpowszechnio- 
nych form, różniaca się od typowej znacznie mniejszymi wymia- 
rami wszystkich organów. Głabik nielieznokwiatowy dorasta do 
7 centymetrów, korona zaś ma 5—6 milimetrów długości. Znane 
re: egzemplarze tej formy ze Ślaska i Poznania (młyn „Prze- 
padek*). 
c. forma moniana. Kwiaty większe niż u formy typowej, 
z warga górna głęboko rozciętą i ostroga więcej wypukła, prawie 
stożkowata. Głąbik krótki jak u poprzedzającej formy. Ta forma 
rosnąca przeważnie w mokradłach górzystych okolie, kształtem 
ostrogi przypomina nieco gatunek U. Bremii Heer c 
. forma major. Duże i silne roślinki stanowiace przejściową 
formę do następnego gatunku, szczególniej ze względu na tępą 
na wierzchołku wargę górna i stozkowata ostrogę. Znajduje Się 
w Europie dość rzadko i bywa błędnie czasami jako Utr. Brem" 
Heer oznaczana. i 
