28 



G e z a n d t s c h a p aan den Grooteti 



I 



* f 



dcrt wy 't vafte landt van sina in 't gc- 

 zicht kregen, is voorgevallen , zal ik 

 met weinig woorden , en in Prent, de- 

 ze vermaarde en uitftekendc Stadt, die 

 ik voor mijn vertrek aldaar na 't leven 

 aftekende, ten toon (tellen. 

 m EUnndt Deze ftadt BATAVIA (die haren 



vrmMaat naam bckomcn nceft van het Neêrlants 

 Geweft, dat by d'oude Romeinen Ba- 

 tavia , en ten huidigen dage met den 

 naam van Holland bekent is ) leid op 

 het Eilant Groot ]a Va, dat, in 't voort- 

 brengen van allerlei Aerd-gewaflen en 

 Dieren , zoodanige vruchtbare Lants- 

 douwen bezit , dat de groote en diep- 

 zinnige Scaliger dit Eiland voor een 

 Itort begrijp des ganfehen AerdbodemS 

 heeft uitgeroepen : want op dit Ei- 

 land komt niet alleen de Peper , Gem- 

 ber, Kaneel, en andere Speceryen in 

 grooten overvloed voort j maar ook 

 allerlei zoort van tam en wilt Vee, dat 

 van hier na andre plaatzen verzonden 

 wort. Men heeft op dit Eiland zecr 

 rijkc Goutmynen, en dierbare Gefteen- 

 ten , en allerlei Zijde ftoffen in groote 

 Hiccnighte. Hier en tegen is dit Ei- 

 land veel llorm en onweer onderwor- 

 pen? invoegen het zelden daar af be- 

 vryd is. 

 UriJJÜSjj d'Oude Inboorlingen van dit Eiland 

 «w» 't Eiland z V n herkomitig van de Sinezen,die eer- 

 ]ava. tijds, uit vreeze voor den Tarter , voor 



het meerdeel uit hun land vluchten, en 

 zich op dit Eiland ]ava, en andere om- 

 leggende Eilanden begaven , en die 

 voor hun fchuil- en verblijf-plaatzen 

 uitkozen. De huidendaagze Javanen, 

 die endelij k den naam van dit Eilandt 

 aangenomen hebben, vallen middel- 

 matigh van lengte, vierfchootigh , en 

 rood van aanzicht. De meefte , onder 

 hen , gaan naakt , of hebben alleen 

 maar een Hecht zijde of katoenc kleed 

 aan , dat hen niet laeger dan tot op de 

 knyen komt. Zy worden gehouden 

 voor de zedighfte en gemanierde vol- 

 ken van alle d'Indianenjmaar zy vallen 

 fchacherachtig, ftout, hovaerdigh, en 

 houden weinig van hun woort : want 

 als zeker Javaanfch Koning zijn woort 

 en beloften niet geftant had gedaan, en 

 hy daarom bcrifpt en vermaant wiert, 

 gaf hy tot antwoort : Vat 's men fc ben 

 tang ?iiet wan been gewaakt vas. Wil- 



lende daar meê zoo veel te kennen ge- 

 ven,als dat de menfeh zijne tong motte 

 buigen, en die tot zijn wil hebben. 



Men zeid ook datzc wreed van aart, 

 bloetgierigh , en zich niet licht laten 

 neerzetten en verzoenen , indienze 

 zich eens verongelijkt vinden ; als 

 ook datze certijts de Lijken of doodc 

 Lichamen van hunne Vrienden plach- 

 ten t'eten. In 't ftuk van den Gods- 

 dienft omhelzen zy alle de Lcere van 

 Mahomet, of den heidenfeben Gods- 

 dienft , na het verfchciden gevoelen 

 hunner Koningen , die op dit Eilant in 

 grooten getale zijn. Van deze twee 

 valfchc Godsdienitcn heeft zich het 

 Heidendom , als het oudfte , wel het 

 verfte verfpreit ; maar de Lee re van 

 Mahomet is eerft in den jare vijfthien 

 hondert en tzeftigh by de Inwoonders 

 aangenomen , die evenwel zedert dien 

 tijt zoo weligh looten heeft gefchoo- 

 ten , datze. nu de heidenfche Leerc 

 verre overtreft". 



De voornaamftc Hooft-fteden op 

 dit Eilant zijn "Bantam , dat door hare 

 Koophandel zeer vermaart is , cborb- 

 bon en lapara, daar de Engelfchcn en 

 Hollanders in grooten overvloet de * 

 Peper van daan halen. Eertijts lagh ter ****** 

 plaatze, daar nu de ftad 'Batavia is gele- ***' ■"'#** 

 gen , (welke plaats de Hollanders met £$££ 

 de Wapenen verovert, en tegen d'Ey- ka- 

 landers, daarmee zy gedurig in Oor- 

 logh zijn, met byna onwinbare Veftin- 

 gen verfterkt hebben,) een Stadt, Ka- 

 lappa geheten, dat daar na TaJ^atra ge- 

 noemt wiert, en ten tijde van Kornelis 

 Houtman, (die de voornaamfte aanlei- 

 der der Ooftindifche Schipvaart is ge- 

 weeft) met meer als 3000. Huizen ver- 

 rijkt , en met vry fterke Buiten- werken 

 en Palifladen verfterkt was. Maar 

 d'Ëngelfchen , die den handel op dit 

 Eilant alleen na zich zochten te trek- 

 ken, kregen een deel troulooze I11- 

 woonderen op hun zijde , en heten 

 door hulp dex zelve deze Stadt ten 

 gronde floopen , en vernielen. De 

 Hollanders, in tegendeel, om dezen 

 toelegh in hun geboorte te fmooren, 

 wierpen hier tegen twee Sterkten of 

 Forten op , waar van het eene Mauri- 

 tius , dat langs den oever der Reviere 

 gedicht lagh , en 't ander N affou ge- 



heeten 



