En iyf pun- 

 ten by de Ie- 

 fuiteninSma. 



Tartari/cben Cbam > of fyi^er Van Sina. 1 j 



alleen maar den toon te verandercn,uit- danige letteren niet in t gebruik, en 

 gedrukt wordca De Jefuiten derhal- 

 die tot voortplanting van den 





ven, 



Roomfchen Godtsdienft in Sina ge- 

 zonden worden, hebben vijf punten 

 of tekenen uitgevonden , die zy boven 

 ieder woort (tellen, en daar door de 

 hoogteen laegte der toonen of woort- 

 klanken weten uit te drukken. Deze 

 zijn als volgt , Y — / j y. Door 

 behulp van deze tekenen moet een zel- 

 ve woort , dat met onze letteren ge- 

 fchreven, en met die tekenen gemerkt 

 is , verfcheidentlijk uitgefprooken 

 worden , en dan betekent het ook ver- 

 fcheide zaken ; als by voorbeelt , Y% , 

 met deze kap daar boven , beteekent 

 Godt ; Yd, met deze fchuins-opgaan- 

 de ftreep , betekent een Muur ; Ya , 

 met een fchuins - neergaande ftreep, 

 betekent dombeit -, Ya, met deze ave- 

 rechtze kap , een Gans. Door hulp 

 van deze kentekenen wort de Sinee- 

 fche tale, doch evenwel niet zonder 

 groote moeite, gelcert. Want de dub- 

 belzinnigheidt dezer tale , als ook dat 

 de zelve geen zeker getal van letteren 

 heeft , maar ieder zaak door een by- 

 zondre Charakter uitgebeelt wort, 

 geeft den uitheemfchen veel moeite om 

 die te leerenj zulks eenige methetleren 

 van de Sineefche tale te kunnen fpre- 

 ken, en de Charakters te fchrijven, 

 tien ja twintig jaren toebrengen. D'oor- 

 zaak van deze dubbelzinnigheit ont- 

 ftaat , mijns oordeels , hier uit , om dat 

 van alle geheugenis her deze volken 

 meer bezigh zijn geweeft , in wel te 

 fchrijven dan in wel te fpreken. Want 

 hunne ganfchewelfprekcntheit beftaat 

 alleen in 't fchrijven en niet in 't uit- 

 fpreken der woorden ; dit is ook d'oor- 

 zaak waarom de gemene Boden niet 

 met mont-tyding , maar met brieven , 

 ook binnen de zelve ftadt, ergens hee- 

 nen gezonden worden. 



Men zeid dat d'Eilanders van Japon, 

 behalven deze Charakters , die zy den 

 Sinezen ontleent hebben , mede het 

 A. B. C. en eenige weinigh letteren , 

 eveneens als d'Europers gebruiken, en 

 hier mee hunne moeders Tale, zonder 

 die ontelbare menighte der Charakters 

 te behoeven te gebruiken , kunnen 

 fchrijven. Maar by de Sinezen zijn zo- 



hierom zijn alle de geencn, die zich 

 met de gelecrthcit bemoeien , met het 

 lecren der Charakters en Figuren , v.in 

 kints been af, tot byna aan hunnen hoo- 

 gen ouderdom,bezig.En fchoonze bui- 

 ten twijffel hier in veel tijts verfpillen , 

 dienze anders aan't lecren van hoogcr 

 wetenfehappen konden belleden, zo 

 worden evenwel hunne zinnen hier 

 door niet weinig van alle ongebondent 

 en toomlooshcden, die de Jcugtonder- 

 wacrigh is, afgetrokken. Endclijk ver- 

 oorzaakt defemaniere,van metCharak- 

 ters te fchrijven in plaats van letteren, 

 by de Sinezen een zeer rrefVelijk (lach 

 van fchrijven , waar door zy niet alleen 

 met weinigh woorden, maar ook door 

 enkele letter-grepen , zeer gevoeglijk 

 weten uitte drukken, dat wy mifichien 

 nergens na zoo duidelijk, met'tom- 

 fpreken van veele woorden , zouden 

 kunnen zeggen. 



Maar dewijl ik hier van dit Charak- De Snezen 

 ters fchrijven gefprooken heb, zal ik£^/£ 

 met weinigh woorden aanroeren, hoe- deren. 

 danigh de Sinezen deze Charakters 

 neffens elkandre (lellen , daar in zy van 

 d' Europers geheel en al verfchillen. 

 Hier vanfehrijft Pieter Jarrikus,in zijne 

 Schat der Indiaanfche Dingen , aldus. 

 Ve Sinezen, zeidt hy, fchrijven met 

 Van de linker na de rechter %/jde, noch 

 Van de rechter na de linker ^jjde , als 

 de Hebreen, maar %y beginnen Van de 

 rechter yijde van bovenen na onderen toe, 

 JQt petten derhahen d'eene Charakter 

 onder d 'ander , en niet ter %ijde neffens 

 elkjmdre als d'Europers. En als de re- 

 gel Van bovenen tot onderen vol is , %o 

 beginnende loeder ter <{ijde boven aan een 

 andere regel , en dalen Tveder na onde- 

 ren. In dit vreemt fchrijven verfchillen 

 de Sinezen van alle andre volken : want 

 zy fchrijven niet, gelijk Jarrikus zeidt, 

 na de linker of rechter zijde met rech- 

 te leggende of dwerife regels , maar 

 met recht opftaande regels , die van 

 bovenen nederwaarts gaan. 



Vierderlei manieren van fchrijven , vitrdertei 

 ten opzicht alleen van 't (lellen der let-^ T m 

 teren, heeftmen tot noch toebevon- ' vy 

 den , die in 't gebruik geweeft zijn. 

 D'eerfteis van de rechter na de linker 

 zijde, zodanig de boeken der Hebreen, 

 c Chal- 



