Tartarifcben Cbam , of fy't^er Van Sina. 



Maniere tan 

 torutfien by 

 dt Sinezen. 



eeuwen herwaarts , al by de Sinezen in 

 't gebruik^ U geTeeeft ; eenige Teillen dat 

 de Sinezen de 'Drukkunft eerder gebrul 'kt 

 hebben , dan on%e Zaligmaker in mcn- 

 [chelijke gejlalte bier op der aarde yer- 

 f ebeen. Mcrkator, in zijnen grootcn At- 

 las , fchrijft, dat de Drukkunft en 't ge- 

 bruik van 't grof gefchut, in Sina zo 

 out zijn , datmen niet weet wie de 

 gcene is die 't gevonden heeft. Maar 

 in dit ftuk gaan de Sinezen ook vry wat 

 te hoog , invoegen JoanMendoza, uit 

 het zeggen der Sineezen zelfs, ftaande 

 houdt, dat de Drukkunft tefFens met 

 het Rijk van Sina haar begin genomen 

 heeft, en van eenen,diend'Inwoondcrs 

 in plaats van een Godt eerden , aller- 

 eerft gevonden zy. Dat evenwel de- 

 ze Drukkunft by de Sineezen in d'eerfte 

 hondert jaren niet gevonden is , be- 

 veiligen niet alleen de bovengemelde, 

 maar ook andre vermaarde Schrijvers. 

 Johan Bolerus Benefius verhaalt in zij- 

 ne befchrijving van S/na 9 óat de Druk- 

 kunft meer als voor elf hondert jaren 

 by de Sinezen is gevonden geweeft. 

 Doch de Sinezen gebruiken eenheel 

 ander flagh van drukken, dan d'Euro- 

 pers 5 dewijlze, ter oorzake van d'over- 

 groote raenighte der Charakters, niet 

 wel , dan metgroote moeite, na d'Eu- 

 ropifche wijze zouden kunnen druk- 

 ken 5 maar zy fnyden hunne Charak- 

 ters op een glat gefchaaft Appel- of 

 Peere- boome bortje, Op dit bortje 

 plakkenze zachjes met d' averechtze 

 zijde het uit-gefch reven bladt , daar 

 na fchrapenze dit bladt , als 't droog 

 is , zeer behendig zoo lang af, tot 

 dat de Charakters , ter oorzake van 

 de dunheit , beginnen door te fchij- 

 ncn , en dan hollen ze endelijk met 

 een yzere ftiletje dit bortje zoodanigh 

 uit , dat alleen de trekken en ftrecpen 

 der Charakters verheven komen te 

 ftaan. Dit gedaan zijnde , drukkenze 

 na hun welgevallen, met deze bort- 

 jes 't gefchrift, dat daar op alreê ge- 

 meden ftaat , op andere fchoone bla- 

 den , met zulk een gezwint enlichtig- 

 heit, datdikwils eendrukker op cenen 

 dag over de vijf duizent bladen kan af* 

 drukken. In 't uithollen der bortjes 

 zijnze ook zo vaerdig,datzé zo dra een 

 kunnen uitfnijden,als d'onze cenform 



*9 



t'zamen kunnen ftellcn Cn verbeteren. 

 Deze maniere van drukken is veel bc- 

 quamer cn gevocgii jkcr tot de grootc 

 Sineefche Charakters, dan tot onze let- 

 teren: want onze kleene letteren, mijns 

 bedunkens, kunnen zo gevoeglijk niet 

 op een hout bortje gemeden wor- 

 den. Wijders, deze maniere van druk- 

 ken,brengt een wonderlijk groot voor- 

 deel en gerij f by ; want dewijl de bort- 

 jes , daar eens op gefneden is , in huis 

 bewaart worden , kan men , na zijn 

 Welgevallen , in de zelve altijt iets by 

 en afdoen , en dat niet alleen een eenig 

 woordt , maar ook heele regels , als 

 men de bortjes maar Hechts iets ver- 

 hanfelt. Ook is de Drukker niet ge- 

 houden teffens of op een zelven tijt 

 een grootc meenighte van boeken te 

 drukken, gelijk gemeenlijk in 't druk- 

 ken van onze boeken gefchietj maar 

 hylaat zo dikwils als hy wil, na zijn 

 welgevallen, weinigh ofveele boeken 

 drukken : want de vormen of bortjes 

 daar in 'tfchrift gefneden ftaat, blijven 

 altijt een en dezelve , dewijlze uit een 

 heel hout beftaan , en noit kunnen , 

 gelijk de letteren van onze druk -vor- 

 mende niet gedaan en inde drukkaflen, 

 na 't drukken van een zeker getal bla- 

 den, verdeelt worden* Zoo licht is de- 

 ze drukkunft te leeren , dat de geene 

 die dit drukken maar eens gezien heeft, 

 terftont zulks na kan doen. Ter zake 

 Van dit gerijf vind men by de Sineezen 

 zoo groot een menightc boeken , en 

 zogoetkoop, dat men 't den geene, 

 die zulks niet gezien heeft , niet lich- 

 telijk zou kunnen wijs maken. Ook 

 vind men op den berg Iungmtten een 

 zekre boekery Siguli, ( zo geheten na 

 den Overftc , die de zelve aldaar aller- 

 eerft toeftelde ) daar in de boeken van 

 dertigh duizent Schrijvers vertoont 

 worden. 



Noch hebben de Sinezen een andre 

 maniere , om 't geene dat op marmer 

 of in hout gefneden is af te drukken. By 

 exempel 5 op een zeker graf-fchrift of 

 eenigh ander afbeeltfel, dat in een vlak- 

 ken marmer-fteen gehouwen ftaat, leg- 

 genze een nat gemaakt blat papier, en 

 daar boven op een wollen lap , hier op 

 kloppcnze zoo lang met een hamertje, 

 tot dat het dunne papier in de holle 

 d 1 ftree- 



