fi*. 



Tartarifcben Cbam y 



cndelijk plomp , dom , en heel on- 

 machtigh en onbequaam om iets te 

 verzinnen, veel min om iets uit te 

 werken. 

 Gmte mis- Wijders , hoewel de wetten , no- 

 fl*g in'tjiraf- pende hetftraffen der misdaden, niet 

 te ftreng zijn, en boven de billikheit 

 gaan, zo worden 'er, mijns bedun- 

 kens , evenwel alzo veel tegen de wet- 

 ten om 't leven gebracht , als die hun 

 leven wettelijk verliezen ; 't welk by 

 een vaft ingewortelde gewoonte hei- 

 komt. Want van een ieder Majeftraat 

 worden d'onderdanen, zo dikwils haar 

 zulks in de zin komt, onverhoort, en 

 zonder hem zijn vonnis te vooren te 

 leezen , geflagen. Op d'openbaare 

 richterfloel leggenze met hun aanzicht 

 plat tegen de vloer op hun knien , met 

 de bloote beenen onder de billen ge- 

 haalt, en in dier geftalte wordenze met 

 een hart doorgefpouwen riet, of bam- 

 boes, (geüjk alre« te vooren in 't ftraf- 

 fen der misdaden verhaalt is) welftren- 

 gelijk geflagen. Want zo groot en fel 

 is de heerfchzucht , dat nauüks iemant 

 meefter van zijn eigen goederen kan 

 zijn 3 maar zy leven alle in een geduu- 

 rige vreeze , dat hunne goederen hen 

 niet door lift ontrooft worden. 



Eer ik dit hooftftuk endige , zal ik 

 hier twee groote uitzinnigheden, om 

 zo te fpreeken , die door alle de land- 

 fchappen des S^eefchen Rijks ver- 

 fpreit, en daar mee voornamelijk de 

 Grootften des lants bevangen zijn , la- 

 ten volgen, en ten toon ftellen. D'eene, 

 daar van ook d'Europers niet vry zijn , 

 poogt uit een zekre ander metaal zil- 

 ver te maken ; d'ander dingt na een 

 onfterffelijk leven , zonder oit der fterf- 

 felijkheit onderwaerigh te zijn. De 

 gront-regels van beide deze valfche 

 kunften , zijn, na hun verziering, van 

 zekre aaloude Geleerden , die zy on- 

 der de heiligen reekenen , allereerft 

 uitgevonden , en daar na van hant tot 

 hant aan de nakomelingen overgege- 

 ven. Ook ftoffen de Sinezen, dat d'eer- 

 ftc vinders van deze heilzame zaken , 

 na datze veel treffelijke en nuttige wer- 

 ken op der aarde hadden uitgerecht , 

 teffens met ziel en lichaam , als hen 

 't leven hier op der aarde begon te ver- 

 drieten, ten Hemel gevaren waren. 



of Kji^er Van Sina. 65 



In deze tegenwoordige ecüwé , heeft 

 men in Stna een ontelbare menighte 

 van boeken, dicdeSinczcn van deze 

 beide wetenfehappen , of om beter te 

 zeggen bedriegerijen, gefchreven heb- 

 ben 5 waar van zommigen gedrukte , 

 andre met de hant gefchreven zijn ; 

 maar den gefchreven wort veel meer 

 gezachs en gcloofs gegeven. 



En van d'eerfte razernij e of uitzin- Mimi*: 

 nigheit , kan niet gevocglijker gezeidt 

 worden, dan dat die geltzuchtige Al- 

 chimiften , al hunne middelen die zy 

 hebben , in den rook verquiften * en 

 geenzins de gecnen verkrijgen, daar 

 zy na ftaan. Want d'allerri jkfte , na het 

 doorbrengen van cenige duizenden in 

 deze bedriegelijkc kunftenarije , ver- 

 vallen , ten aanzien van eenen ieder , 

 tot d'uittcrftc armoede. Maar de gce- 

 nen , dien iu dit werk alles voor de 

 wint gaat, en de welgeoerTenfte wel 

 zijn, weten zodanigh het zilver te ver- 

 valfc hen, datze nietweinigh onervare- 

 ne luiden verleiden. Te dien einde leg- 

 gen deze luiden , zonder zich met de 

 geleertheit of eenige deugdelijke leere 

 te bemoeien , nacht en dach voor den 

 vure,om andere of zich zelven te be- 

 driegen. Zy fchrijven ook met groote 

 onkoftcn verfcheidene boeken ovcr± 

 en ftellen menighte van gereedfehap- 

 pen toe , die hen in deze kunft nodigh 

 zijn. En de geenen, die met de dolheit - 

 van deze kunftenarije bezeten zijn,ver- 

 vallen dikwils totdierazernije, datzcj 

 fchoonze een groot deel Van hunne 

 middelen daar by hebben ingefchoten, 

 evenwel hierom hunne handen niet 

 t'huis willen houden , maar laten zich 

 met fchoone woorden en groote be- 

 loften weder van andre lantloopers, 

 die in de kunft van deze bedriegerijc 

 wat gauwer zijn afgerecht» op nieuw 

 verleiden en bedriegen 5 zulks zy hun 

 ganfche leven in deze hoop met zorgc 

 endroefheit , ten aanzien van 't geene 

 daar zy na ftaan , overbrengen , zon- 

 der na eenige heilzame vermaningen 

 van vrienden of goede bekenden te 

 willen luiftcren. 



De geenen, die met de gemelde eer- , *■*-»»& 

 fterazernije ol Alchimie bezeten zi/n,v/?«w»n/« 

 vinden zich ook dikwils met de twee-^M^ 

 de of volgende bevangen. En dewijl ' J ^ ieii 

 i de 



