68 



Gezandt schap aan den Grooten 



In T»tl\e 

 groott ach- 

 tinge dit by 



't lccren van lezen en fchrijven j ook 

 houdenze alle , die zich op de geleert- 

 heit leggen , of de certijtclen en trap- 

 pen van geleertheit verkrijgen , deze 

 zekte (taande. De geene , die deze 

 zekt aller-ccrft heeft ingevoert , was 

 Confutius, Prins der Sineefche Filofo- 

 fen j daar af alreê ook te vooren , in 

 't befchrijvcn dCr Sineefche weten- 

 fchappen, ten deele gefprooken is. 

 Van dezen, als d'uitvinderdcr ganfche 

 Sineefche geleertheit , acht ik niet on- 

 gerijmt te zijn , noch iets hier by te 

 voegen. Deze Confutius wort tot noch 

 op dezen huidigen dag onder alle de 

 dtsmevnis. Filofofen mét den bynaam van den Al- 

 lergrootften genoemt. Hy was,zo de Je- 

 fuit Semedo in zijn verhaal van Sina 

 fchrijft , een man van een goede na- 

 tuur, zeer genegen tot deucht , voor- 

 zichtigh, diepzinnigh , en een groot 

 liefhebber van 'tg cmeene befte. Jarri- 

 kus , in zijn fchat der Indiaanfche Din- 

 gen, aan het tweede Hooftftuk, fchrijft 

 aldus van zijne fchriften. T>e Smeden 

 TVaerdeeren %eer hoog de fchriften Dan 

 eenen <^kren Filofiofb , dien %y Confu- 

 tius noemen, 'Kiens leer e ^y alle, ponder 

 eenige tegenfpreekjng, omhelzen s de f 

 felfs uit/eggers , oj> dat %ijne fchriften 

 Dan den gemsenen man kunnen Der/laan 

 "Korden , toetsen , tegen bet geDoelen 

 • dat^e lei Hen uitleggen, dier gelijke andre 

 gevoelens , en Derlijken Derfcbeidene 

 leeqingen tegen elkandre. Ool^ yijn de 

 Sinezen al%o ^orgDuldigh om de leer e en 

 Jcbriften Dan de^en Confutius onDer- 

 Dalfcht en ongeschonden te houden , als 

 Tpyde heilige fchriften des 'Bybels. 



De Geletterden rechten ook, dezen 

 Confutius ter eere , een byzondren 

 Kapel op , in ieder ftadt , ter plaatze 

 daar het fchool is -, en dat uit bevel 

 van 's Rijks wetten. Deze Kapel wort 

 zeer koftelijk en met groote onkoften 

 gefticht , neffens het Palais van die 

 Majeftraat, dicoverdegeenenhetge- 

 zach en gebied heeft , die den eerften 

 trap in de geleertheit verkregen heb- 

 ben. Nopende het beeltenis van Con- 

 futius , dat in dezen Kapel zou op ge- 

 recht ftaan, daar in verfchillen de 

 Schrijvers niet weinigh van elkandre. 

 Trigautius, in het eerfte bock van den 

 Chriftelijken Tocht na Sina, aan het 



eerfte Hooftftuk , fchrijft , dat men 

 deflelfs beelt op de aanzienlijkfte en 

 vermaarde plaats des Kapels ziet, nef- 

 fens eenige aaloude gedenk - teeke- 

 nen zijner leerlingen. Ook ftaan nef- 

 fens zijne zijde de beelteniffen zijn'er 

 Leerlingen , die de Sinezen onder het 

 getal der heiligen hebben gereekent. 

 Maar de Jcfuit Martijn Martijnzen, in 

 het vierde boek der Sineefche Hifto- 

 rien , fchrijft van het beeltenis van de- 

 zen Confutius aldus. J^y malden noch 

 rechten hem ter eere geen heelt of, maar 

 %y fchrïjDen alleen fijnen naam met 

 groote goude letteren aan den DoorgeDel 

 Dan de hooge School ; en de Sinezen ee- 

 ren hem , eDeneens als hunne noch le- 

 vende Leermeefters. In dezen Kapel, als 

 't nieuwe en volle Maan is , vergade- 

 ren alle de ftadts Majeftraten , verzel- 

 fchapt met de nieuw-gemaakte Bakka- 

 laurezen, om hunnen Leermeefter met 

 piechtelijke buigingen , voetvallen , 

 wafle-kaerzen en rook- werk te vieren 

 en te ceren. De zelve Majeftraten of- 

 feren aan hem jaarliks, op zijn geboor- 

 te-dag, en op zekre andre gezette tij- 

 den, verfcheidene gerechten, die met 

 groote koften en toebereiding zijn toe- 

 gefteltj alleen te dien einde, om hier 

 door te toonen , datze dankbaar voor 

 zijne leere zijn , die zy uit deflelfs boe- 

 ken gezogen hebben , en door wiens 

 hulp zy de trappen van hunne geleert- 

 heit, en de hoogfte amptendes Rijks 

 verkregen hebben. 



Men vind ook verfcheidene andre 

 Kapellen van deze zelffte zekte , die 

 den geeften ter eere, (in wier gewoud, 

 zo de Sinezen zeggen, ieder ftad geftelt 

 is ) en ter eere van ieder Majeftraat of 

 recht-bank eigentlijk gefticht zijn. In 

 deze Kapellen leggen de Majeftraten 

 plechtelijk den cedt af, met beloften 

 datze de billikheit in alles volgen, 

 't recht niet quetzen , maar hun ampt 

 wettelijk verrichten zullen. En is een 

 ieder Majeftraat gehouden dit te doen, 

 zo dra als hy in zijn ampt treed. Deze 

 geeften ofFerenze ook gerechten op, 

 en ontfteeken hen welriekende reuk- 

 werken ; maar niet met de zelve ecr- 

 bewijzing, die zy voor het beeltenis 

 van Confutius betoonen. Want zy be- 

 kennen , dat in deze geeften een God- 

 de- 



