lartarifcben Qmm , of Kji^er Van Sina. 



7* 



Vt Korting 

 macb alleen 

 offirhandt 

 iaën. 





Waar in 

 dtxj Zjekje 

 voornamelijk 

 beftaat. 



ncn , die tegen de zelve gezondight 

 hebben , bemoeien. Derhalven zeg- 

 genze voor de zelve geene getijen op , 

 noch te in 't heimelijk nochte in 't open- 

 baar. Maar zy zeggen , dat 'et alleen 

 den Koning vry ftaat en geoorloft is , 

 dezen Koning der Hemelen offerhan- 

 de te doen , en te vieren en te eer en. 

 En by aldien iemant anders deze offer- 

 handen quamte gebruiken, hy zou als 

 een Rijks-verrader en rover der Ko- 

 ninglijke eere en ampt geftraft wor- 

 den. Tc dien einde heeft de Koning 

 twee treffelijke en kunftigh gebouwde 

 Tempels in beide de Keizerlijke hooft- 

 fteden , te Nanking en te Teling. De 

 eene is aan den Hemel, en d'ander aan 

 d' Aarde toegewijdt. In deze Tempels 

 deed eertijts de Koning zelfs offerhan- 

 dc, maar tegen wootdigh nemen d'aan- 

 zienlijkfte Majeftraten dit ampt voor 

 hem waar, en {lachten aan den Hemel 

 en d' Aarde menighte van OfTen en 

 Schapen, en bewijzen aan de zelve 

 ook veel andre plechtelijke gebruike- 

 lijkheden. Alleen doen de voornaam- 

 fte Majeftraten en Grootften des Rijks 

 aan d'overige Geeften der bergen , re- 

 vieren , en vier geweften van dezen 

 geheclen Al ( dat geenen byzondren 

 perzoon vry ftaat ) offerhande. De 

 guont-regels en gebooden dezer leere 

 vind men in zeker Vyer-boek , als ook 

 in de boeken der vijf Leer en ; van de 

 welkente vooren in hetHooftftuk van 

 de Wetenfchappen gefprooken is. Be- 

 halven deze boeken , vind men ook 

 geen andre goede boeken die van deze 

 dingen handelen , dan alleen eenige 

 uitleggingen over de zelve. 



Het voornaamfte , daar mee zich 

 d'aanhangers dezer zekte bemoeien, 

 en dat zich het veerde uitftrekt, (want 

 dit gaat zo wel den Koning als den ge- 

 ringften Onderdaan aan ) beftaat in 

 't houden vanlijkftacien en uitvaarten , 

 die zy jaarliks den overledenen ouders 

 en voor-ouders , ( gelijk zulks ook te 

 vooren alreê verhaalt is,) bewijzen. 

 En hier in achtenze dat hunne gehoor- 

 zaamheit en dienft-vaerdigheit beftaat, 

 te weten, den overledenen ouders te 

 gehoorzamen , als ofze noch in 't le- 

 ven waren. Evenwel zijn deze luiden 

 zoo verblint niet , datze meinen , dat 



de dooden de voorgeftelde gerechten 

 eeten, of die vannooden hebben ; maar 

 zy zeggen, datze hen te dezer oorza- 

 ke deze dienft-vaerdighcit bewijzen , 

 dewijlze , huns bedunkens , op geen 

 andre wijze hunne liefde t'henwaarts 

 kunnen doen blijken. De meefte on- 

 der hen zeggen ook, dat deze gewoon- 

 ten zijn ingevoert , meer om de leven- 

 dige, dan om de dooden 5 te weten, op 

 dat de zoonen en andre Hechte luiden 

 hier door geleert worden , op wat wij- 

 ze men den ouders , alfl e noch in 't le- 

 ven zijn, te gehoorzamen heeft, die, 

 gelijk zy zien, ook na hun doot van 

 d'aanzienlijke en wijfte mannen met 

 zoo veele dienft-bcwijzingen geéert 

 en geviert worden. En dewijl zy in 

 deze overledene luiden de minfte 

 Godtheit niet erkennen, nochte iets 

 van hen verzoeken, zoo fchijnt dit 

 eerbewijzen aan de dooden verre van 

 alle afgoden je, en zuiver van alle fmet 

 van waangeloof te zijn. 



Maar waar in de gevoelens van de- 

 zen Confatiusy die byde Sinczen zoo 

 hoog geacht wort , en deze eerfte zek- 

 te, die zo wel d'Eilanders van ]apon, en 

 Kj>rea , en andre omleggende volken, 

 als de Sinezen ftaande houden, eigent- 

 lijk beftaan , ftaat ons nu vervolgens 

 te verklaren. Een kort begrijp van 

 alle de gevoelens , die oit Confutius 

 gedreven heeft , ftelt de Jefuit Mar- 

 tijn Martijnzen , in zijn vierde bock 

 der Sineefche Hiftorien , met deze 

 woorden , uit het eerfte boek van Con- 

 futius, ten toonc. 



Ve groot e Leere, of de leert Van groot e Kort be- 

 mannen beftaat hier in , dat ten ' te Aer^ti^** d ' 

 ytch %ehen eerft , daar na ook^ anderen yan confu- 

 tot Volmaaktheït brengt , op dat al^oo »"«* 

 alle menfiben tot bet be^it tan V hoog/Ie 

 goed mogen geraken. Maar de Volmaakt- 

 heit %ijns yelfs beftaat hier in , dat een 

 iegelijj^bet natuurlijke lubt in ^ich ^el- 

 Ven ontfteekt en klaar maakt , op dat by 

 noit Van de fret der nat uure , en Van de 

 gebooden , die den menftb uit de natuur 

 %ijn aangebooren , afdwaalt. En de- 

 Tvijl yulks ponder de kennis en Voeten- 

 febap der dingen niet gefebkn kan , %oo 

 heeft men %icb> der halven, dan op deFi- 

 lofofie te leggen , Veaar door Vty de we- 

 ten/c hap krijgen y Vvat men doen-, en vpat 



men 



