72 



G e z a n d T s c h a p aan den Grootén 



vnen fcbw&en moet. Voor huif Van de%e 

 Veetenfibap fiieren ley on^e raad/lagen te 

 recht ; door de%e vetenfcbap Volbrengen 

 *&y on%e t*?/7j %*Hj Voy nat gevoelen noch 

 Tvillen , dan dat met de reden over een 

 komt. Hier uit ontjlaat ook^de Volmaakt- 

 heit des lichaams en der finnen, en in 

 alle uïtterlij\e handelingen een bequame 

 gefteltenis des deuchts s de Tselke noit 

 Verschijnen ypu, indiende niet uit een 

 goet gemoed, eveneens als uit een Vrucht- 

 bare moeder, voortquam* 



Dit allcrvolkomenfte kort begrijp 

 der Sineefchc wijsbegeerte, vervat in 

 zich de beginfelen, middelen, recht- 

 fnoer, en de nuttigheit (dieendelijk 

 daar uit ontftaat,) der vólmaaktheit, 

 zoo van ons zelfs , als van andre men- 

 fchen. D'cerfte beginzclen der vól- 

 maaktheit , word hier gezeidt , dat 

 uit het aangeboorne licht ontdaan, dat 

 door een vlijtige opmerkinge van na- 

 tuurlijke en aangeboorne gront-rcgels 

 ontfteeken, en tot volkomentheit ge- 

 bracht wort. Waar op de middelen 

 terftont, in dit kort-begrijp, bygevoegt 

 worden , te weten, de kennis der din- 

 gen,('t welk de rechte zaden en queek- 

 w phüofofic. zelen der befchouwige (*) Wijsgeerte 

 zijn) en de vólmaaktheit zoo wel van 

 de werkingen als van de wil , de be- 

 ginzelen der zedige Wijsgeerte. Maai- 

 de richtsnoer of onfeilbare regel van 

 beide , wort hier de reden genoemt 5 

 namelijk , dar wy niets zullen gevoe- 

 len, nochte willen, dan het geene 

 dat met onze reden over -een -komt. 

 Endelijk worden de bykomende voor- 

 deden , met de Vólmaaktheit <van 7 lig- 

 haam en de finnen , te kennen gege- 

 ven. Dingen, gewhTelijk, die waerdig 

 zijn dat men daar over zijne gedachten 

 wat nad er gaan laat. Maar voor al ftaat 

 \ aan te merken, dat de Sinczen de hoog- 

 fte vólmaaktheit geenzins binnen zoo 

 enge palen befluiten , eveneens als of 

 de zelve alleen in de werking , die na 

 de allerbefte en volkomenfte deucht 

 gefchict, beftaan zou 5 maar de zelve 

 begrijpt ook daar en boven d'aller- 

 volkomenfte kennis der natuutlijke 

 dingen; zulks het hoogfte goet of de 

 hoogde vólmaaktheit , indien wy na 

 den ïtijl der Europifche Philofofen 

 willen fpreeken, de vólmaaktheit des 



verftants en der wille begrijpt. Maar 

 deze ganfehc leeringe , na 't gevoelen 

 van Confutius , beftaat zo wel in'tont- 

 fteken des natuurlijken lichts , als in 

 d opmerking der gront-regclen , die 

 den menfeh van natuur zijn aangebo- 

 ren. Beide deze dingen dt ukt ook de 

 Schrijver van zeker Sineefch boek, 

 dat van de Zeden handelt , met deze 

 woorden uit : 's Menfchen vólmaakt- 

 heit hejlaat in het natuurlijke licht te 

 kennen, en dat te volgen, 



Wat het eerfte aangaat, zo is den Si- Ve retU » * 

 neefchen Filofofen niet verborgen, ?ZZ* 

 dat het vernuft of de reden in den 

 menfeh eveneens als een licht is, waar 

 door 's menfehen verftant, in het on- 

 derfcheit der dingen te vatten en t'oor- 

 deelen , verlicht wort. Want gelijk 

 het licht van een kaers d'oogen helpt 

 en te recht ftuurt , op dat de menfeh , 

 waar hyte gaan heeft, voor zich kan 

 zien , alzo kan alleen door dit middel 

 het verftant de duifterniflen , daar mee 

 het betogen is , verdrijven en verja- 

 gen. Gelijk ook geenzins cenige kleur 

 in zich zelfs de macht heeft oiri ge- 

 zien te worden , maar daar en bo- 

 ven het behulp van 't licht van nooden 

 heeft 3 alzöo vatten wy ook door het 

 natuurlijke licht de kennis van 't waar- 

 achtig, en onderfcheiden al wat valfch 

 is. Uit deze oorzaak is tuflehen het 

 waarachtigh , dat in 't vernuft of de re- 

 den is , en tuflehen 's menfehen ver- 

 ftant zoo groot een overeenftemming, 

 dat het verftant, 't geen de reden be- 

 wijft valfch te zijn , niet kan oordee- 

 len dat zulks waarachtigh is ; en dat de 

 reden toont dat fchandelijk en quaat 

 is, het zelffte kan ook het verftant niet 

 voor eerlijk en goed navolgen. En wan- 

 neer de menfeh bedroogen wort, met 

 het valfch voor waarachtigh te keu- 

 ren , zoo valt en dwaalt hy te dezer 

 oorzakc, dewijl hem het valfch even- 

 eens als het waarachtigh te vooren 

 komt. Weshalven, op dathy niet be- 

 droogen wort, zoo heeft hynoodigh 

 met het oog des verftants fcherp te 

 zien en te waken,en de verfchcidenthe- 

 den der dingen, met behulp der reden, 

 t'overwegen, om alzoo door behulp 

 der reden, eveneens als door de glans 

 van 't ware licht, t'oordeelen, of het 



waar- 



