Tartarifchen Cham , 



fchijncn toe te lacchen. "Want met dit 

 Cie wctenzc, eveneens als met verf, al- 

 lerlei hout een blinkende kleur te ge- 

 ven. Uit deze oorzaak gebruiken de 

 Sinezen veel minder dan andre volken, 

 by wien deze lijm niet int gebruik is,op 

 den tafel over de maaltijt zer vetten of 

 tafel-lakens. Want fchoon op hunne 

 glimmende en blinkende tafels eenigh 

 vet komt te ftorten , dat kan met een 

 weinigh fchoon regen-water, zonder 

 verlies van glans , zeer licht daar af ge- 

 wifcht worden ; dewijl in deze tafels, 

 die zeer harten glat zijn, niets kan in- 



ofl^ei^er Van Sina. 1 1 7 



drinken. Bchalvcn deze lijm , heeft 

 men in Sina noch een oli, die uit de 

 vrucht van een zekren boom geperft 

 wort , en der boven-gemelde gom of 

 lijm niet zeer ongelijk is. Hetkookzel 

 van deze olie wort mede gebruikt om 

 allerlei huisraat glat te maken ; doch 

 geeft zo groot eenen glans niet , hoe- 

 wclzc veel meerder gebruikt wort. 



Van de ftofFe , daar af het Porcelein 

 gemaakt wort , en van meer andre 

 berg-werken , is te vooren wijtloo- 

 pigh in onze Reis -befchrijvingh ge- 

 ïproken. 



Smit is r*tt 

 truthtbaar 

 "tan aartge- 

 Ttafltn. 



VYFTIENDE HOOFTSTUK- 



Van Wortels % ^ruiden , Heefiers , "Bloemen , 

 7$jety Hoornen en Vruchten. 



\^\ Ezeergrootecnwijdftrekkende I 



landftreek des Sineefchen Rijks, 

 dat zich niet alleen zeer verre 

 van 'tOoften na't Weften, maar ook 

 van 't Zuiden na 't Noorden uitftrekt, 

 veroorzaakt dat in geen geweft des 

 ganfehen aartbodems zoo een groote 

 verfcheidentheit van Aartge wanen, 

 onder de lucht van een zelve Rijk , 

 voortkomt, als in Sina. Want de ver- 

 fcheiden temper des luchts, (die noot- 

 zakelijk uit deze overgroote lantftreek 

 moet volgen, ) is d oorzaak van meni- 

 gerleiQag van vruchten ; dewijl zom- 

 migen vvehger onder een heete, ande- 

 re onder een koude, en andere onder 

 een getemperde lucht voortkomen. 



De Sinezen zelfs verhalen wijtlopig 

 in hunne boeken van de lantbefchrij- 

 ving, wat ieder landfehap voortbrengt. 

 En dit kan in 't gemeen metwaarheit 

 gezeit worden, ('t welk ook alle Schrij- 

 vers beveiligen) dat alle dingen, die tot 

 's menfehen onderhoud , ja tot wclluft 

 van nooden zijn , niet uit andre plaat- 

 zen in Sina gebracht worden, maar in 

 groten overvloet aldaar binnen 'slants 

 voortkomen. Ook mag ik wel ftoute- 

 lijk uit zeggen, dat alles, wat men in 

 Europc heeft, ook in dit Rijk gevon- 

 den wort. En indien men hier eenige 



dingen gebrek heeft, zo heeft de na- 

 tuur dit gebrek met veel meer andre 

 dingen , die Europe ontbeert , vergol- 

 den. Op dat nu een ieder des te duide- 

 lijker mach weten, met welk een Oogft 

 van Aardtvruchten en groot getal van 

 redenloze fchepzelen de milde natuur 

 dit Rijk en Inwoonders gezegent heeft, 

 zal ik in dit en de volgende Hooftftuk- 

 ken, op 't kortfte en bondighfte , deze 

 ftofFe af-handelc». 



In lungping , d'achtfte hooftftad van *» sin* 

 't lantfehap Viking , groeit een zeer^™- 

 edele Wortel , die door ganfeh sina btiivtms 

 zeer vermaart is, en van de Sineezen wrteU - 

 Ginfing, maar van d'Eilanders van Ia- 

 pon Kïfi genoemt wort. De Sineezen 

 noemen dezen wortel Gin/eng, na ha- 

 ren geftalte, dewijlze de gedaante van 

 een menfeh , (die op Sineefch Gin ge- 

 noemt wort) die met de beenen wijt 

 van malkandrc ftaat , zeer aartigh ver- 

 toont. Hy gelijkt niet qualik na onze 

 ' Europifche Mandragora , uitgezcidt 

 dat hy veel kleender is ; ook twijffci 

 ik niet, of de zelve is een zoort van 

 Mandragora, dewijl hy een en de zel- 

 ve gedaante en kracht heeft. Deze 

 wortel gedroogt , is geel van kleur, 

 heeft zeer dunne vezeltjes , waar door 

 hy zijn voedzel zuigt , en is rontom 

 f 3 «* 



