

120 



G e z a n d t s c h a p aan dm Grootcn 





nigh ongemak , uitgaan en hunne din- 

 gen doen. 

 Gmltr. In grootcn ovcrvloet heeft men in 

 Sina ook de Gember : want op gecne 

 plaatzcn valt de zelve zo goet, en groeit 

 zo weclig voort, als in deze geweften 5 

 hoewel dezelve , des niet tegen-ftaan- 

 de , in verfcheidene andre geweften, als 

 in 'Bengale, op d' eilanden van Moluks 

 %en 9 en meer andre plaatzen in Indien, 

 wceligh tiert en voortkomt 5 en deze 

 ook voornamelijk hier te lande ge- 

 bruikt wort. Men vint 'er tweederlei 

 zoorten van Gember : te weten, een 

 mannetje en een wijfje, welk laafte 

 veel kleender van bladen en wortel is, 

 als het mannetje. De bladen gelijken 

 wonder wel na de bladen van riet, 

 zulks de geene , die noit Gember heeft 

 zien groeien , de zelve voor riet zou 

 aanzien , dat eer ft uit der aarde fc niet. 

 De bladen van de mannetjes gember, 

 daar door in de lengte een eenige gro- 

 te zenuwe of ader loopt, fchieten 

 niet over de drie voet hoog boven 

 d'aarde , zijn wreet in 't aantallen , en 

 zitten hier en daar zonder, fteeltje aan 

 den ftengel ; onder allcenigh , maar 

 boven aan tropsgewijzeby malkandre. 

 De wortels zijn van verfcheide zwaarte 

 en grootte , waar onder zommigen de 

 lengte van vier fpan hebben,maar vallen 



alle nochtans bros en knobbclachtigh, 

 en fchieten niet diep in d'aarde, maar 

 groeien eveneens als riet , effen onder 

 en over d'aarde heen. Een of twee van 

 deze knobbels of klaauwcnlaatmen,in 

 't uitgraven , in de voorn leggen , daar 

 dan aarde over gefmeeten,en eveneens 

 als zaat gemeft wort. Deze klaau , die 

 in d'aarde blijft leggen , wort ook een 

 wcinigh , na de droogte der landen , 

 met zoet water befproeit, en de vrucht 

 daar van (die de weer- uitgefchote wor- 

 tel of klaauw is, te weten de gember 

 zelf) in 't naaft-volgende jaar , na de 

 planting of zajing, uit d'aarde gegra- 

 ven. Dit uitgraven der wortels wort 

 gedaan als de bladen verdorren en ver- 

 welken, 't geen in 't midden van den 

 Zomer is. Zommigen queeken deze 

 gember op een andre wijze voort- te 

 weten , in 't najaar, als de gember zijn 

 vollen wasdom heeft , halen zy den 

 ftronk uit d'aarde , en mijden den wor- 

 tel, die de gember is, daar af; daar 

 na fteekenze den zelven ftronk weer in 

 d'aarde, waar aan dan in 't volgende 

 jaar weder een wortel groeit , die we- 

 der, gelijk in 't voorgaande jaar, afge- 

 fneden wort. De fruTche wortels , van 

 wegen d'overtolligc vochtighcit , zijn 

 nergens na zo heet van fmaak als de 

 gedroogde 5 ea auTe een wcinigh in de 



Zon 



