Tartari/cben Qbam , of Kji^er Van Sind* 



121 



Zon te droogen hebben gelegen, zoo 

 wordenze onder de klai begraven , op 

 datze , door het wegdroogen der na- 

 tuurlijke vochtighcit , geen wurm- 

 fteek zouden krijgen , daar anders de 

 gember zeer veel noots af heeft. De 

 Gember tiert wecligh, gelijk ook alle 

 andere Specerijen,op aan Zee gelegene 

 plaatzen. En fchoon de Sinezen en an- 

 dre Indiaanfche volken de gember ge- 

 meenlijk onder de moeskruiden plan- 

 ten , zo groeit die nochtans van zelf 

 ook in 't wilt , hoewel de wilde zoo 

 goet niet is. Als de Sinezen of andre 

 volken , by wien deze gember voort- 

 komt, de zelve willen inleggen of con- 

 fijten, zofchillenzedieeerft, enfmij- 

 tenze terftontin pekel of edik, daarin 

 de zelve een uur of twee dan te wec- 

 ken leid 5 daar na wordze uit deze pe- 

 kel genomen, en mede een uur of twee 

 in de Zon te droogen gelegt , en we- 

 derom in huis met matten of eenige 

 andere dekzels dicht toegedekt, tot 

 dat alle de vochtigheit daar uit is ge- 

 trokken. Indienzc nu deze wortels van 

 d'ecne op d'ander plaats willen vervoe- 

 ren , zoo doenze de zelve in kaften, 

 befprenkelenze met Water, enbedek- 

 kenze des nachts met aarde, maar over 

 dag wordenze in d'opcn lucht gezet. 

 Dit alles dus na behoren gedaan zijnde, 

 zo wordenze in zuiker geleidt , doch 

 niet alleen in zuiker , maar ook in edik 

 en pekel , 't geen deze wortels zoda- 

 nigh tempert , datze geenzins heet 

 noch onaangenaam van fmaak in den 

 mont vallea Maar indien de zelve ook 

 al te veel worden afgewoflehen , zoo 

 verliezcnze dikwils hare fpecerijachti- 

 gc kracht en fcherpte. 



Behalvcn dat de verfche of groene 

 gember by de Sinezen en andre volken 

 voor moeskruiden gebruikt wort, zo 

 verftrekt de zelve ook een treffelijk gc- 

 nees-middel tegen den buik-pij n,kolijk, 

 langdurige loopen, die uit koude ont- 

 daan , en dicrgclijke andere ziekten. 

 Doch in 't gebruiken van de gember 

 moet hier op wel achting gegeven wor- 

 den, datdegeenen, die hettigh bloct 

 by zich hebben , 't zy zieken of gezon- 

 den, dezelve zeer lpaarzaam gebruiken* 

 dewijl de gember het bloet ontfteekt, 

 en de monden der aaren opent. 



Kruiden. 



WEeligh en vruchtbaar zijn ook 

 meeft alle de landtfehapen van 

 Sina van verfcheidene Kruiden, die 

 wonderlijke en heelzame krachten by 

 zich hebben. 



In 't landfehap Xenfi y by de zevende 

 hooftftad KJngyang^ groeit een kruit, 

 Kjnpi geheten, dat zich eveneens ver- 

 toont als een bos geel hair ; waarom 

 het ook van de Sinezen goude zijde * 

 of de goude draden van Zijd- wurmen 

 genoemt wort: Dit kruid is bitter van 

 fmaak, en heeft evenwel veel meer 

 een verkoelende, dan een verwarmende 

 kracht by zich. Het geneeft ook zeer 

 zuiver alle fchurftheden des lichaams. 

 In 't landfehap Xenfiy voornamelijk 

 op den berg Nieuxeu , is een zeker 

 flag van kruid, dat de droefheit ver- 

 drijft, en'tlacchen en blijdfehap ver- 

 oorzaakt , indien men het zelve eet; 

 de Sinezen noemen het QueL 



By de ftad C/», op den berg Tochungy 

 groeit, na 't fchrijven der Sinezen, een 

 kruid, Hoako geheten , 't welk de men- 

 fchen, alfle dat ceten, onvruchtbaar 

 maakt. 



By cingcheu, dezefte hoof tftad Van 

 'tlandfchapf Quant ung^ leggen Eilan- 

 den , waar op een zeker kruit groeit, 

 Lungftu geheten , dat de paerden fterk 

 én fnel in 't loopen maakt , alflc dat 

 eeten. 



By de ftad Ktngcheu groeit een kruit* 

 dat de Sinezen het Kruit van duizeht 

 jaren noemen $ ja , dat meer is * zy 

 fchrijven dat 'et onfterffelijk is* cri noit 

 verdort. Het water, daar iri dit kruit te 

 wceken heeft gelegen $ ingedronken^ 

 maakt het wit hair zwart , en is zeer 

 krachtigh om het leven te verlangen. 



In 't landfehap Quangfi, by LiencheU) 

 groeien zeer veel heelzame krüideh,ca 

 onder andere vind men daar een kruit, 

 Tufu geheten, dat is, onfterffelijk , de- 

 wijl het zelve 't geheel jaar door, all 

 hier te lande dé Aloë * in huis groen 

 kan gehouden worden. 



In 't landtfehap Huquang groeit, óp 

 den berg Vutang^ een kruid dat wintct 

 en zomer altijt groen is. 



f By 



Kruidttt. 



