

i*8 



G e z a n d T s c h a p aan den Grooteti 



In 't landfchap Quantung, by de ftad 

 Locbang, op den berg Cbatig, groeit 

 zwart Riet , daar af de Sinezen hunne 

 fluiten , en veel andre dingen maken, 

 die alle zo zwart en blinkend zijn , dat- 

 ze van ebben-hout fchijnen gemaakt 

 te zijn. 



In 't zelffte landfchap , op den berg 

 Lofeu, groeit zeer lang en dik Riet , 

 dat byna al ander riet in lengte en dik- 

 te te boven gaat. De ftammenzijn dik- 

 wils in de ronte tien en meer palmen 

 van een hant dik. 



In 't landfchap Chekiang , 'onder 

 't gebied van de zevende hooft-ftadt 

 Chucheu^ by de tiende kleenc ftad King- 

 n'm& loopt een reviertje , waarin hele 

 boffchen met verfchcidene zoorten van 

 Riet groeien. Al dit Riet is byna zo 

 hart als yzer, en dikwils zo dik, dat 'et 

 met geen twee of drie handen kan om- 

 fpannen worden. En fchoon dit Riet 

 van binnen hol, en met leedjes en kno- 

 pen doorgaans onderfcheiden is , zo 

 is 'et evenwel zeer fterk , en kunnen 

 daar aan zware laften , zonder te brec- 

 keny gedragen worden$ het grootfte 

 groeit dikwils tot de hoogte van drie 

 en vier roeden , maar het kleen fchiet 

 naauliks een halve roede hoogh op. 

 Zommigh van dit Riet is gtoen van 

 ftam en hout , ander Ü pik zwart, dat 

 ook gemeenlijk van binnen niet hol , 

 maar doorgaans vaft is , gelijk de In- 

 diaanfehc mannetjes 'Bamboes. Zeer 

 aangenaam en vermakelijk vertoont 

 zich dit Riet , eensdeels van wegen de 

 bladen , die langwerpigh vallen , en 

 aan d'endcn zich een weinigh ombui- 

 gen en krommen; en ten andre, de- 

 wijl dit Riet 't geheele jaar door groen 

 loof heeft. En fchoon dit Riet zo hart 

 als yzer is , zo kan het evenwel zeer 

 licht op zeer dunne draden, en als vlie- 

 zen van hantgauwe luiden gefpleetcn 

 en gefpouwen worden ; waar af dan 

 Matraflen, Korven, Kasjes, Kannen, 

 en diergelijke dingen zeer aartigh ge- 

 vlochten worden. Zy (lichten van dit 

 Riet ook hunne huizen, en maken daar 

 de (tijlen van kleene huizen af ; van 

 het dunne en kleen Riet makerize pie- 

 ken en lancien , die voor met een yzrc 

 punt beflagen worden. Zeer bequaam 

 is ook dit Riet, dewijl het uit de na- 



tuur alreê doorgeboort is, tot buizen » 

 en water-gopten , als ook zonderling 

 treffelijk, om daar af de pijpen van ver- 

 re-kijkers te maken 5 dewijl het zeer 

 licht , recht , dik en vaft is. Als dit 

 Riet, zo dra als 't afgehouwen is, op 

 't vuur gelegt wort , zo loopt 'er water 

 uit, dat daar te lande van d'Artzen 

 zonderling begeert wort : want dit wa- 

 ter, ingedronken , drijft het verrotte 

 bloct , dat door vallen of (laan uit d'a- * - 

 derenis geraakt, uit het lichaam. De 

 jonge fpruiten van dit Riet , eer het 

 zelve bladen krijgt, worden, eveneens 

 als Rapen, by vleefch gekookt en voor 

 fpijze genuttight : de zelve worden 

 ook in edik gelegt, en'tganfche jaar 

 door, eveneens als in Europe de Agurk- 

 jes , bewaart , en voor nafpijze met 

 groote fmaak van de Sinezen gegeten. 



Het landfchap Suchuen brengt ook zuii^r-tut. 

 een groote menighte van Zuiker-riet 

 voort , waar uit zeer veel Zuikers , en 

 niet van de flechtfte, geperft wort. En 

 fchoon al van outs her het Zuiker-riet 

 in dit landfchap gegroeit heeft, zoo 

 hebben d'Inwoonders evenwel daaruit 

 noit geen zuiker weten te kooken of 

 te trekken , voor dat een zekre Indiaan- 

 fchc Priefter hen deze kunft leerde. 

 Want als deflclfs Ezel, daar hy op zat, 

 by geval op een Riet-akker liep , en 

 d' eigenaar van den Riet-akker den 

 Ezel vaft hield, en dien niet wilde los 

 laten, voor dat de Priefter hem zijne 

 fchade vergoed had, zo leerde de Prie- 

 fter, om zijnen Ezel weder te krijgen, 

 dezen eigenaar van den Riet-akker de 

 kunft van Zuiker uit Riet te kooken. 



Dit Zuiker-riet groeit zeer weeligh 

 aan d'oevers der moeraflen en poelen, 

 en heeft bladen eveneens als ons ge- 

 meen Riet, die fcherp-fnijdend ca 

 in 't afplukken de handen bezeeren, 

 indien zulks niet voorzichtelijk gedaan 

 wort. Het fchiet zes of zeven voeten 

 in de hooghtc , heeft ontrent de dik- 

 te van twee duim in de ronte, en is 

 doorgaans vol knien of litten , die 

 ruim een hant breed van malkandre zit- 

 ten. Boven aan den top zit een bos 

 bladen, dat niet qualik na het loof 

 van ons Riet gelijkt. De pijpen van dit 

 Riet zitten van binnen vol wit en zap- 

 pigh mergij , waar uit de zoete Zuiker 



SC- 



