Tartarifchen Cham , of I\ei^er Van Sitia. 



die Achar genoemt wort, en hier ook 

 in Europe wel gebracht , en voor een 

 groote lekkernye gehouden wort. Maar 

 wanneer dit riet oud geworden en 

 hoog is opgefchooten , zo verandert 

 de kleur , fmaak en kracht van deze 

 vocht , en wort allengs na buiten uit- 

 gedreven, enftremt aldaar door kracht 

 der Zonne neffens de knoop en , en 

 wort zo hart als Witte puim-fteen. Tcr- 

 ftont hier na verheft zy haar natuurlykc 

 zoetigheit, en krijgt een zonderlinge 

 fmaak, die een weinig zamentrekkend 

 is 5 en wort van d'Inwoonders Sacar- 

 Mambit genoemt. Hoe deze vocht 

 lichter, gladder en witter is, zo veel 

 te beter is dezelve ; maar hoe de zelve 

 oneffender en asverwiger van kleur 

 wort , zo veel te Hechter ifle. 



"Boomen. 



*3* 



gen, (want hier mee wordenze daar te I hoog geacht, om datze het voornaam- 

 lande gemeenlijk gellagen ) zich ge- j fte zyn van zeker toebereide lekkernye, 

 voegiijk met d'olie van deze vrucht 

 weer genezen kunnen. 

 Mamha, Onder menigerlei zoorten van rie- 

 ten, diejn geftalte en grootte van el- 

 kandre verfchillen , vind men ook ia 

 Sina , en in verfcheidenc andre ge- 

 weften van Indien , op onbebouwde 

 plaatzen twee zoorten , die van d'In- 

 dianen Mambu^ en van de Portuge- 

 zen, doch valfchelijk , *Bambu genoemt 

 worden. De kleene van deze twee 

 zoorten zit van binnen vol merg; maar 

 d'andere , die veel grooter, doch min- 

 der van binnen gevult is, overtreft in 

 grootte en vaftigbeit van hout zo verre 

 al andere rieten , dat ik my geheel niet 

 verwonder , dat eenïge oude en nieu- 

 we Schrijvers de zelve zomtijdts een 

 boom , en zomtijts een riet genoemt 

 hebben. Dit boom-riet Mambu groeit 

 op moerasachtige plaatzen in 't wilt, 

 en fchict recht opwaart ; hoewei de 

 zelve onder 't groeien dikwils door 

 kunft krom geboogen wort , op dat 

 daar af des te bequamer draag-zetels 

 kunnen gemaakt worden; der zelve 

 (lammen worden ook gemeenlijk voor 

 ftaken gebruikt , daar de Peper by op- 

 klimt. Onder hebbenze ontrent de 

 dikte van een mans dye , en onder de 

 zelve worden 'er by wijlen gevonden , 

 die zo breet en vaft van hout zijn , dat 

 d' Indianen en Sinezcn daar kleene 

 Schuitjes afmaken, die d' Indianen 

 met riemen zo gezwint en vaerdigh 

 weten voort te roeien , datze het fnel 

 afloopen der revicre overtreffen. Door- 

 gaans zit dit Riet vol knoopen , die 

 de lengte van een palm van een hant 

 van elkandre afftaan, waar uit eenigh- 

 zins rechte takken fchieten , maar wor- 

 den zomtijts door kunftkrom gemaakt. 

 De bladen zijn de bladen van den olijf- 

 boom gelijk , maar vallen veel langer, 

 ftaan zomtijts alleen en zomtijts tegen 

 malkandre over. Dit riet, als 't jong is , 

 zit vol licht, voosachtigh en dun merg, 

 dat den gemeenen man daar te lande , 

 dewijl 'et zeer zoet is, met grote fmaak 

 uitzuigt. D eerft-uitfehietende fcheu- 

 ten , die zeer zappigh en lekker van 

 fmaak zijn , worden in Indien zo wel 

 van de vreemdelingen als Indianen zeer 



*~7 Eer rijk van Boomen is ook de Si- 

 " ncefche lands-douw , en niet al- 

 leen van boomen, die in Europe voort- 

 komen, maar ook van menigerlei flag 

 van andere uitheemfche boomen, die 

 in Europe niet te vinden zyn. 



In 't landfehap Suchuen , in de kiene 

 ftad Kjen , ftaat in een zekren afgoden 

 Tempel een Boom , Cienmen geheten, 

 datis,deboomvanduizentjaren,diezo 

 groot is, dat twee hondert fchapen on- 

 der een eenigen tak kunnen ftaan en 

 rontom lopen , zonder dat iemant de 

 zelve kan zien, fchoon men dicht voor 

 den tak ftaat. 



In 't landfehap Suchuen , by de vier- 

 de krygs-hooftftad , vvaft een zoort 

 van Boonen aan de boomen , die de 

 Sinezen , van wegen hare hardigheit , 

 de Steene boonen noemen. 



In 't landfehap Huqutng groeit een 

 zekre boom, die eveneens als onze 

 Klim-op naar om hoog kruipt , en 

 bleek-gcele bloemen krygt ; defTclfs 

 enden der takken zyn zo dun en firn als 

 zyde draden. De Sinezen zeggen, dat 

 een takje, aan 't bloote vleefch gebon- 

 den, een zeer lieffelyken enaangena- 

 men flaap veroorzaakt ; hierom heh- 

 benze dezen boom ook den naam van 

 r 2 Mang- 



SiOtntn.. 





I 



