7*rtmfcben Qham , of Keiler \>an Sina. 



I 



onder den boom rontoni fchoon , en 

 trekken alle groente uit , op dat d'af- 

 geflagene nagels niet verlooren gaan. 

 De geenen , die aan den boom blijven 

 hangen , worden onder 't rijpen al gro- 

 ter 5 invoegen datze d'afgeflagene in 

 dikte en grootte verre te boven gaan , 

 en vallen in 't volgende jaar van zelfs 

 afj die ook, fchoon datze zo fcherp 

 van fmaak niet zijn, duurder gehouden 

 en tot het zaien gebruikt worden , uit 

 welke oorzaak d' Indianen de zelve 

 de moeders der 'Vruchten noemen. In- 

 dien eenige van deze van zelfs afge- 

 vallene nagels op d'aarde büjven leg- 

 gen , en van de Bouw-luiden niet op- 

 geraapt worden , die fchieten, wortel 

 en loof , indienze op een weeligen 

 gront vallen, en groeien binnen d'acht 

 of negen jaren tot een volwafien boom, 

 en brengen dan ook n effens d andere 

 vruchten voort. D'eerfte afgeplukte 

 nagelen zijn rosverwigh , en een wei- 

 nigh zwartachtigh , die , op datze heel 

 zwart \vorden,in de zon gcdroogt wor- 

 den s de zelve leggenze ook, tot bevry- 

 ding van wurmfteek, een weinig in zee- 

 water te weeken, en droogenze daar na 

 dan weer in de zon. En dus bereid 

 om te duuren, vvordenze door de gan- 

 fche vvcrclt verzonden. En hoewel de 



Nagel-boomen alleen maar om 



de 



vruchten gepoot en aangequeekt wor- 

 den, zo is evenwel by de bladen, bloe- 

 men en takjes , als ook in de gom, die 

 deze boomen uit-tranen, een fpcce- 

 ryachtige en heelzame kracht. Doch 

 wat krachten deze vruchten by zich 

 hebben, zulx is onnodigh hier te ver- 

 halen , dewijl de zelve eenen ieder te 

 bekent zijn , en daar af by andre wijt- 

 loopigh gefchreven is ; alleen zal ik 

 dit eenige , dat aanmerkens- waerdigh 

 is, hier byvoegen. Te weten , als 

 d' Indianen de Nagelen zullen verkoo- 

 pen, of de verkochte leveren, zozet- 

 tenze gemeenlijk in de nagel- fchuuren 

 een groot vat met water, dat alles in 

 korten tyd weg en in de nagelen trekt, 

 en de zcive tot hun groot gewin zeer 

 verzwaart. Ja , dat meer is , men be- 

 vind de nagelen byna zo veel verzwaart 

 te zijn ,. als 't water zwaat was. 



Urt de bloemen en groene nagelen 

 trekken d' Indianen , door kracht van 



'35 



't vuur, een water of geeft, die zeerlicf- 

 felijk riekt , en zonderling krachtigh 

 tegens alle gebrceken der herlfenen is. 

 Zonderling genceft dit water ook een 

 zekre ziekte of lamheit, die d India- 

 nen 'Beribery noemen. Byna op geen 

 andre plaatzen , dan op de Molukker 

 Eilanden, wil de Nagcl-bcom tieren 

 en weeligh vruchten voortbrengen. 

 Deze boomen beminnen het geberg- 

 te , en groeien zomtijts zo dicht by 

 malkandre , dat 'er de Zon niet door 

 kan fchijnen. 



Gelijk nergens de Kaneel-boom zo *««**-«*** 

 weeligh voortkomt, als op 't eiland 

 Ceïlon , alzo komt ook nergens de No- 

 te-muskaat-boom in zo groot eenen 

 overvloet voort, als op 't eiland 2?<*w- 

 da 9 dat een van de voornaamfte Mo- 

 lukker Eilanden is. 



De boom, daaraan de gemeene No- 

 te-muskaat (vand'Inwoonders 'Bongo- 

 pala geheten ) groeit , heeft de ge- 

 daante van eenen Appel- of Peeren- 

 boom , komt dikwils van zelfs , zonder 

 aan te queeken of de hand daar aan te 

 flaan , in 't wilt voort ; is veeltijts oud, 

 altijt groen , vol bloeizem, en met No- 

 ten beladen , waar van zommige heel 

 en andere half rijp zijn. De fchors van 

 den (tam is asverwigh, 't hout pijpigh, 

 en 't merg, dat 'er van binnen in zit, 

 bruin-root. De bladen, die zijdclinks 

 en by bosjes , maar zelden alleen , aan 

 kleene deeltjes zitten , zijn vrolik- 

 groen van kleur, dun, glat, en hebben 

 in de lengte een eenige zenuwe , waar 

 uit veelefchuinze aartjes fchieten. De 

 zelve, tuflehen de vingeren gewreven, 

 rieken niet alleen zeer (terk, alfle noch 

 groen zijn , maar zy behouden ook, 

 alfle verdort zijn, hare fcherpe en uit- 

 fteekende fpeceryachtige kracht. De 

 bloemen of bloeizem zijn in grootte 

 en kleur de bloemen van den Peer- 

 of Kerflcn-boom gelijk , vallen zeer 

 licht af, en rieken niet zeer fterk. De 

 vruchr, die na de bloeizem volgt , en 

 aan de fteel eenighzins tol-ront, maar 

 doorgaans fchijf-ront is, groeit niet 

 aan de toppen der takken, gelijk de 

 groote Noten , maar hier en daar aan 

 de litten of knoopen der takken. Na 

 dat de bloeizem van de vrucht is afge- 

 vall..x, is d'eerfte fchil of bolfter van 



de 







. 



