Tartari/den Cbam j 



Worden hier in de noot-plukkers door 

 de rosverwige kleur , die deze noten 

 gemeenlijk hebben , en ook een tee- 

 ken van volkome rijpheit is, bedro- 

 gen 5 zulks de zelve voor den tijt afge- 

 plukt worden. Want de noten, die on- 

 rijp afgeplukt worden, ( Ttympi van 

 d'Indianen geheten,) kunnen van we- 

 gen de weinigheit van zap en rauwheit 

 niet lang duuren , en worden uit deze 

 oorzaak ook licht wurmfteekigh. Maar 

 de geene, die rijp afgeplukt zijn, wor- 

 den uit hare bolfters genomen , en cerft 

 in de Zonne-fchijn te droogen gclegt , 

 daar na, aHTe gedroogt zijn, van de foli 

 ontbloot, en endelijk de kernen, die 

 wy Note-muskaten noemen, met kalk 

 afgewoflehen $ welk laafte haar tegens 

 de bedervïng, en alle uitterlijke ver- 

 andering van weer en wint befchermt; 

 invoegen de zelve dan door de ganfche 

 werelt over Zee te fcheep kunnen ge- 

 voert worden. Voor de befte noten 

 worden gehouden,die asverwig en een 

 weinigh rootachtigh zijn , en daar ee- 

 nige witachtigc ftreepen door lopen. 

 Het gebeurt ook dikwils dat zommi- 

 gc noten, buiten den gemeenen loop 

 der natuure , in grootte , geftalte en 

 kleur van d'andre verfchillcn , gelijk 

 ook zulks by wijlen in de kleene en 

 groote Europifche Noten te zien is. 

 Dusdanige noten worden van d'India- 

 nen Tala-]4Va genocmt , en van hen 

 niet over de fpijze , maar voor genees- 

 middelen gebruikt. 

 Maar de foli,die de note-muskaat nets- 

 gewijze bekleed, leggen d'Indianen ge- 

 meenlijk , eer datze volkomen rijp , en 

 dcwijlze noch zeer fchoon en hoog- 

 root van kleur is , in zout en edik , en 

 zettenze in plaats van voorrechten,om 

 een grage maag te maken,op tafel Maar 

 na dat de foli is rijp geworden, wortze 

 van de noot genomen, in de Zon ge- 

 droogt , en met grote toeverzicht weg 

 geleid en bewaart. D' Indianen willen 

 dat zo wel de noot als de foli de ver- 

 koude en ingekrompe zenuwen ge- 

 neert 5 te dien einde heeft ook de ge- 

 meene man altijt in huis olie gereed, 

 die uit de verfche vrucht geperft is. 

 En gelijk uit de foli veel minder olie 

 komt , dan uit de noot , alzo is in te- 

 gendeel d'olie van de foli veel krach- 



of K^ei^er Van Sin*. 137 



tiger, dan d'olie van denoor. D'In- 







woonders achtende foli zo veel hoger 

 als de noot,datze de foli wel zcftigmaal 

 duurder verkopen^ De groene en on- 

 rijpe noten worden van de Grooten in 

 Indien ingeleid , zommigen in edik , 

 en zommigen in zuiker , en in plaats 

 van banket op tafel gezet. Deze dus 

 ingeleide noten zijn ook zedert eenige 

 jaren herwaart in Europe overgebracht, 

 en worden niet alleen in de Artze- 

 nye , maar ook voor een lekkernye 

 gebruikt. Zommigen leggen ook dé 

 buitenfte bolder in zuiker in , en hou- 

 den daar veel meer af dan van de noot 

 zelf, eensdeels om de licffelijke reuk, 

 en eensdeels om d'aangename temper- 

 heit. Dus Verre is van de gemeene ron- 

 de en befte note-muskaat gefproken j 

 nu zullenwe ook met weinigh woor- 

 den de langwerpige note-müskaten,die 

 van d'Indianen Tala-Metfiri, en hier 

 te lande Mannetjes - nooten genoemt 

 worden , aanroeren. * Deze Worden 

 van den gemeenen man , doch zondet 

 reden , voorde befte gehouden : Want 

 zy overtreffen de gemeene noten hier- 

 om in waerdigheit en kracht , niet om 

 datze mannetjes genocmt worden, 

 quanfuis als of de natuur met de grote 

 en lengte hare voortreffelijkheit te 

 kennen had willen geven, maar zy zijn 

 in tegendeel de fkchtfte. Want zo veel 

 zy de gemeene noten in grootte over- 

 treffen , zo veel worden deze weer van 

 de gemeene noten in fpeceryachtige 

 kracht en andere deugden, dieby de 

 zelve zijn , overtroffen. En wat den 

 naam van mannetjes-noot aangaat, 

 dien hebbenzc van 't gemeene volk, 

 dié voor vaft gelooft, (niet uit reden , 

 maar uit enkle waangeloof,) dat db 

 langwerpige noten den mannen, alfle 

 die in de fpijs gebruiken , het zaat ver- 

 wekken en vermeerderen. De foli even- 

 wel van deze noten, fchoon datze zeer 

 fchoon van kleur is , heeft zo weinigh 

 krachten by zich, datze by d'Indianen 

 zelf in geene waerde gehouden wort j 

 zulks de bomen, daar aan deze man- 

 netjes-noten groeien , onder dontaar* 

 de en wilde bomen gereckent worden ; 

 want deze watten op de grenzen van 

 *Banda , zonder dat 'er iemant de hant 

 aan (laat, cnverfchillen van de gemene 

 ƒ notf 





1 



J 



