140 Gezandtsch 



hebben van uitheemfche zeden aan te 

 nemen, zo hebben evenwel d'Inwoon- 

 ders van zommige geweften, van de In- 

 diaanfche gebuur-volken, de gewoon- 

 te, van de bladen 'Betel geduurigh in 

 den mont te kauwen , ontleent. Deze 

 bladen , die door geheel Indien van 

 d' Indianen gekauwt worden , tieren 

 weeligh onder een getemperden He- 

 mel, maar willen in de koele Sineefche 

 geweften en in Mozambique niet aar- 

 den. Het gewas , daar aan de zelve 

 groeien , is een heefter , en flingert 

 zich , en kruipt eveneens als de Peper 

 of Europifche Hop , by een ftok of 

 paal opwaart $ invoegen men van ver- 

 re het zelve van de Peper niet wel on- 

 derfcheiden kan. De bladen, die aan 

 een langen fteel hangen , en in geftalte 

 zeer na met de bladen van d'Oranje- 

 boomen over-ecn-komen, maar voor 

 zo f pits niet toe-loopen, zijn glat, don- 

 kergroen, dun, gelijk de bladen van het 

 Fontein-kruit , en met vijf, zes en 

 zomtijts zeven zenuwen bezet, die ten 

 deele recht, en ten deele bochtigh 

 loopenj komen licht te bederven, in- 

 'dienze , ahTe verfch afgeplukt zijn , te 

 veel en lang gehandek worden. Als 

 men de zelve kauwt , is 't eveneens als 

 of men met de tanden op zant bijt. De 

 vrucht,die aan dit gewas groeit,enenig 

 gelijkenis met de witte en langachtige 

 Peper of met een muizc-ftaert heeft , 

 wort van d'Indianen Stry-boa genoemt, 

 en van hen om de rarigheit in grooter 

 waerde gehouden, dan hetblat 'Betel 

 zelf. Deze bladen worden in zommige 

 zuiderlij ke landfehappen van Sina en 

 door geheel Indien van d'Indianen 

 's morgens,na den middag en 's avonts, 

 ja des nachts, gekauwt, en gedurig van 

 hen in de handen gehouden. Doch zy 

 gebruikende 'Betel niet alleen, dewijl 

 de zelve bitter van kauw is , maar men- 

 gen daar by , om deze bitterheit te ver- 

 drijven, Areka, en een weinig Kalk , 

 en aldus bereid is de zelve, na het zeg- 

 gen der Sinezen en Indianen , zeer 

 zoet van fmaak. Zommigen doen by 

 de 'Betel Lycium j rijke en weigegoe- 

 de luiden Caphur de Burneo ; andere 

 hout van Aloë , Mufchus en andere 

 Specerijen. En dus toebereid , heeft 

 de Betel cen liefFelijken fmaak, en ver- 



a p aan den Grooten 



oorzaakt zo een aangename en welrie- 

 kende adem, dat rijke luiden die ge- 

 duurigh in den mont knauwen, en ook 

 gemeene luiden , na datze macht heb- 

 ben. Op plaatzen , die diep lantwaart 

 in gelegen zijn , worden deze bla- 

 den zeer duur verkocht. Als de Si- 

 neezen elkandre komen bezoeken en 

 groeten , hebbenze gemeenlijk het 

 blad Betel in de hant, en wordt het 

 zelve met Areka en Kalk over al, tot 

 tceken van een grooten weldaat , in 

 een houte fchotel aangebooden. In 

 . 't gebruiken nemenze eerft een weinig 

 Areka , datze kauwen , en terftont 

 daar op een blat Betel , datze eerft met 

 kalk beftrijken , na dat 'er de zenuwen 

 met den nagel van den duim ( dien zy 

 te dien einde altijt fcherp houden,) zijn 

 uitgenomen. Van dit kauwen der bla- 

 den komt een zap of quyl in den mont, 

 't welk eerft bloet-root is , en uitge- 

 fpogen wort. Dit is een van de drie 

 dingen, die de Sinezen voor een fpreek- 

 woort van 't landfehap Quanumg ge- 

 bruiken, te weten, dat 'er drie onge- 

 woone dingen in dit landfehap zijn ; 

 de Hemel zonder fneeuw , de boomen 

 altijt groen , en d'Inwoonders altijt 

 bloet-fpuwend'j om dat men hier nim- 

 mer fneeuw ziet, de boomen noit van 

 bladen ontbloot , en de menfehen bla- 

 den van Betel en <Are\a kauwen , 

 't welk , gelijk gezegt is , liunfpeekzel 

 root maakt. Hier na volgt een ander 

 zap, maar dit zwelgenze door de keel. 

 D'Indianen en Sinezen gelooven dat 

 het kauwen van de Betel het tant- 

 vleefch vaftmaakt , en de maag ver- 

 fterkt. De bladen zijn verwarmend en 

 verdroogend byna in den tweeden 

 graat. Zommigen houden de rijpe en 

 gout-geele bladen voor de befte ; an- 

 dre de dorre, om datze in 't kauwen 

 grooter geluit van zich geven. d'India- 

 nen .( zeid Aleofta ) ahTe op ftraat gaan, 

 hebben gemeenlijk Betet-bUdcn inden 

 mont, en voornamelijk ahTe eenen van 

 de Grooten willen gaan fpreeken ; 

 want hier door makenze eenen zeer 

 liefFelijken adem , 't welk hen anders 

 tot groote oneer zou ftrekken, indien- 

 ze zulks niet deden. Op zekre tijden 

 evenwel houdenze van dit kauwen 

 der 2k/*/-bIaden op : te weten, als een 



van 



