148 Gezandtsch 



heten , die wel in 't eerft een walgach- 

 tige fmaak by zich hebben, en even- 

 eens als ftinkende knor-look rieken, 

 maar verdienen evenwel met recht, 

 datze onder de gezontfte en heelzaam- 

 ftc vruchten gereckent worden. 



Deze vrucht is warm en droog van 

 hoedanigheden , 't geen uit de werkin- 

 gen, die de zelve in 's menfehen lig- 

 haamdoet, lichtelijk te vernemen is. 

 Want de zelve zet niet alleen krachtig 

 het water af,maar zy breekt en verdrijft 

 ook de winden, en doet zweten. Even- 

 wel kan men de zelve bequamelik on- 

 der de vruchten reekenen, die genees- 

 bare en voedbarc vruchten genocmt 

 worden j invoegen men de zelve in 

 den HerfÏÏ zeer fpaarzaam behoorde te 

 gebruiken. Want het veel en onmatigh 

 eeten deezer vruchten veroorzaakt 

 een ontfteeking in de lever en 'tbloet, 

 en maakt het aanzicht vol puiften. En 

 indien de gcene , die d' Indiaaniche 

 fchurftheit heeft, van de Japonncrs 

 K^onrap geheten , deze vrucht eed, die 

 krijgt teritont zo een groote jeukte op 

 de huit , dat hy geen hant van zijn lijf 

 kan houden, zonder te krauwcn en 

 krabben. Zeker Schrijver Jkofia be- 

 fchrijft deze vrucht aldus: De vrucht 

 T>UYÏones is warm en vochtig, en wort 

 gemeenlijk van den geene , die de z#l- 

 ve wil ceten , met den voet gebroken j 

 dewijlze doorgaans met doornen be- 

 zet is , die de handen , in 't aantallen, 

 befchadigen. Die noit deze vruchten 

 gegeten hebben , meinen datze ver- 

 rotte Uyens rieken , alrTe de zelve eerft 

 voor de neus houden ; maar ahTe die 

 geproeft hebben , zo achtenze dat de 

 zelve het zoetftc van alle fpijf en fmaken 

 en rieken. Deze vrucht is by de lekker- 

 tanden in zo groote achting , datze 

 voor valt geloven, dat niemant zich 

 aan deze vruchten zat kan eeten, waar- 

 om zy de zelve ook verfcheidene toe- 

 namen en als eertijtelen geven. Het 

 blat of gewas 'Betel heeft van deze 

 vrucht een zonderlinge afkeer , die zo 

 groot is , dat alle de vruchten beder- 

 ven en verrotten ; indien iemant enige 

 bladen 'Betel ineen fchip ofhuisfmijt, 

 daar in deze vruchten bewaart worden. 

 En indien iemant door het veel eeten 

 dezer vruchten zijn maag ontfteeken 



a f aan dm Groot en 



en overladen heeft, die kan terftont 

 dontfteeking verdrijven , en de maag 

 te recht helpen , indien hy flechs maar 

 eenige bladen op den mont van de 

 maag leid. Geen letzei,hoc veel vruch- 

 ten dat men ook eed , zalmen verne- 

 men, indien men na hét eeten van deze 

 vruchten eenige bladen Betel eed. En 

 dit is, als ook dat hy zeer aangenaam 

 van fmaak is , mijns oordeels , d'oor- 

 zaak , waarom meii gemeenlijk zeid, 

 dat zich noit iemant aan deze vruch- 

 ten zad kan eten. 



In sin* valt ook een zekre welfma- 

 kende vrucht, xAnanas geheten, die 

 allereerft uit Weftindië in Ooftindien 

 gebracht is,, alwaar de zelve nu in ver- 

 fcheidene geweften zeer wceligh voort- 

 komt en tiert. De vrucht , die ontrent 

 de grootte van een Citroen heeft , is 

 hoog-geel van kleur en welriekend, 

 alrTe rijp is 5 invoegen men in 't voorby 

 gaan de reuk gewaar wort , daar de 

 zelve in huis leggen. Boven op ifle ge- 

 kroont met een tros van bloemen en 

 bladen , valt ook zeer zappigh en aan- 

 genaam van fmaak , en fchijnt van ver- 

 re wel een: Aartjesjok te zijn , maar 

 heeft geen ftekende angels. De grootfte 

 middelde ftronk , daar aan de vrucht 

 groeit, is ontrent twee voeten hoog, 

 en met vijftien of zeftien bladen bezet, 

 die niet qualikna Aloës-bladen gelij- 

 ken. Rontom dezen middelften ftronk 

 zitten weer andere kleene (tronken , 

 waar van ieder ook een jonge vrucht 

 heeft. De gecnen , die nu deze rijpe 

 vruchten afplukken , lteeken deze jon- 

 ge ftronken terftont in d'aarde , waar 

 af dan groote ftronken groeien , die 

 binnen het jaar rijpe vruchten krijgen, 

 gelijk de voorigeoude , daar af de zel- 

 ve genomen zijn. In wortel en bladen 

 gelijkt dit gewas niet qualik na een 

 Aartjesjok. Als deze vruchten in Indien 

 gebracht wierden, warenze zo duur, 

 dat het {tuk voor tien dukaten ver- 

 kocht wiert: de zelve hebben een zeer 

 aangename fmaak , en fmaken byna 

 zo lekker , als aard-Bezien met wijn 

 en zuiker. Die deze vrucht wil cetex^ 

 neemt eerft den buitenften fchil daar 

 af, en fnijt het overige aan fchijvcn , 

 die men in wijn of water te weeken 

 moet leggen , om de bijtende kracht , 



die 



~4nanas. 



