Tartari/cben Cham y 



Dit dus heimelijk befteken hebbende , 

 rechte hy met de Tarters, na hun eigen 

 wil en wenfch , en op zeer onbillikke 

 voorwaarden voor de Sineefchc Kei- 

 zer, een verbont van vrede op; dat 

 de Keizer, zoo dra hy dat te lezen 

 kreegh, krachteloos en van gecner 

 waerde hield. Ytenus , die Wel zagh 

 dat aan het vernietigen van het ver- 

 bont dezer vrede, zijn eer en gezagh 

 by de Tarters zoude hangen , ging 

 hen, om den Keizer tot het aanvaarden 

 van deze vrede te dwingen, wel ftou- 

 telijk , in den Jarc zeftien hondert en 

 dertig, tot het beoorlogen des Sinee- 

 fchen Rijks ophitzen en aanraden, met 

 beloften van tegens hen het minde 

 niet te zullen aanvangen , nochte zich 

 verroeren , indien zy door ecnen 

 andren wegh, als daar hy hetgezach 

 en gebied had, een inval wilden doen. 

 Zoo geraden, zoo aangevangen: want 

 de Tarters twijfelden zoo weinig aan 

 de beloften van Yy enus , ter zake van 

 zijne overgroote gierigheit , datze , 

 zonder zorge, en lang te zammelen, in 

 vt mms 't landfehap Tekjng vielen. De plaat- 

 hugtundt , t voor by trokken , plon- 



Hooftfiad derdenze uit, leiden mcenigte van 

 r*\ing. fteden aan kolen , en quamen endelijk, 

 na datze met roven, branden en ftroo- 

 pen , veel moedwils ten platten lande 

 en in de fteden bedreven hadden , de 

 keizerlijke Hooftftad Tekïng zelf be- 

 rennen. 



Dit bracht groote fchrik en onftel- 

 tenis , niet alleen onder de gemeene 

 Burgers en Stedelingen , maar ook on- 

 der de voornaamfte Rijxraden , die in 

 dit gewricht der zaken den Keizer wel 

 crnftclijk rieden , dat hy de ftad verla- 

 ten , en zich na de Zuiderlijke land- 

 fchappen begeven zou. Dan hier 

 toe was hy niet te brengen $ maar zci- 

 de dat hy zich liever aan hondert 

 (tukken wilde laten houwen , of zich 

 in een uitval met de zijnen doodt 

 vechten , als uit vrceze voor den Tar- 

 tcr de minde voetftap te wijken, en 

 uit de Noorderlijke landtfehappen te 

 trekken. Daar-en-bovcn beval hy zij- 

 nen krijgs-Overften op den halze, aan 

 nicmant verlof te geven om uit de 

 ftad te trekken ; maar datze eenen 

 ieder tot blijven wilden vermanen, 



of Kji\er Van Sind. 209 



en een herte in den lijve fpreeken. De 

 Tarters midlerwijle begoften dikwils 

 op de ftad ten ftorm te trekken ; maar 

 wierden t'clkcnsmet groot verlies van 

 volk afgeflagen $ zulx zy beflootcn het 

 werk voortaan wat zachter op te neé- 

 men , en liever de ftad met een lang- 

 duurig beleg zoeken te veroveren, 

 dan met dommc-kracht, tot groot af- 

 breuk van hun leger, te werk gaan. De 

 Keizer deed ook, by eenen afgezonde- 

 nen brief, Yyenus met zijne krijgs- 

 knechten op ontbieden , om de Tar- 

 ters (want zijn verraat was toen noch 

 aan dendagh niet gekomen^op re flaan 

 en wcerftant te bieden. "Yyenus , op 

 dat de Keizer op hem geen ach- 

 terdenken zou krijgen , vervoegde 

 zich tot onder de wallen van Teling 

 met zijn hcir , dat zich een groot ftuk 

 weegs van het Tartaiïfchc leger ncêr- 

 flocg. 



Yvenus hier en tufTchen toonde re- r^its+ert 

 gen het Tartarifche leeer ter wcrclt^'' 

 geen vyandfehap j maar ried in tegen- , m v/«wi 

 deel den Keizer de voorwaarden, daar Jf«* w '^« 

 op het vrcê- verbont met den Tan er 

 gcllooten was , t'aanvaardcn ; 't welk 

 hy den Keizer alleen te dien einde 

 zocht op te dringen , om door dit 

 middel met groote fchattcn en rijk- 

 dommen ( die hem de Tarters , in- 

 dien de vreedc voortging , daar voor 

 belooft hadden ) naar huis te trekken. 

 Nu begon J^ungchinius lucht van 

 't geen te krijgen , dat Tyen.'fi zoo 

 lang in zijnen boezem , tot verderf en 

 ondergangh van 't Rijk , gebrouwen 

 had, en liet hem dooreen van zijne gc- 

 troufte Kamerlingen weten , dat hy 

 zich in perzoon alleen , zonder groo- 

 tennaflcep,inftad wilde vervoegen, om 

 in den Kri jgs-raar te verfchijnen, en al- 

 daar met d'andrc krijgs-overftcn t'ovcr- 

 leggen , wat in deze gevaarlijke tijden, 

 tot heil en welvaren van 't ganfche 

 Rijk en de belegerde ftad,tc doen ftonf. 

 De Keizer, die geen poort wilde ge- 

 opent hebben , onder fchijn dat dé 

 Tartcr te dicht onder de wallen lag , 

 en met het openen der poorte ietvy- 

 andlijks mochte onderwinden , ( hoe- 

 wel zulx meer gefchieddc op dat 

 Yntenus met zijn ganfche leger ter ftad 

 1 niet zou indringen ) beval dar hy zich 

 dd by 



