8 D'AMBOINSCHE 



flaare ver- Deeze Kreeft of Krabbe, hiet in 't Latyn Cancer Crumenatus, in't Neerduits Beurs-Krab- 

 f » h amt h en *'» van de aanzienlyke Beurs diezy onder den Staert heefb in 't Mal. Cattam Calappa, dewyl 

 en waarom. Z y zig in de Kalappusboomen onthoudt, hoewel dezen naam noch eene andere Krabbe, 

 hier na befchreven, voert ; verder Cattam Canary , ook Cattam Mulana-> van het Ei- 

 landje Muland , aan de Zuidzyde van Uliajjar gelegen , klippig en onbewoont , daar 

 men haarveel vangt > in ' t Amboins Catattut en Atattut. 



Men vind haar op zoodanige ftranden daar fteile klippen zyn , onbewoont , vol kui- 

 blyfis op len , en daar omtrent Kalappusboomen ftaan , hoewel men haar ook heeft daar geen 

 iltie™' Kalappusboomen zyn: als op het voornoemde Eilandje Milana, op den fteeni- 

 woonde Ei- g en Zuidhoek Oma , Rubfetello , ofte drie Gebroeders, en op de Zuidzyde van Leitimor t 

 waar la» oy het fteene voorgebergte van Erna % verder op de onbewoonde Eilanden van Luffa- 

 I7em ge " P n J e en eenige Eilanden van Banda en Ternate-, op de onbewoonde Eilandjes Tafu- 

 ri , Bliau-i en Hiri , waar van zy den naam draagt van Cattam Hiris. Zy woont in de hol- 

 le fteenklippen , doch altijd op het land , zonder ooit irt 't water te komen j zy beklimt 

 »/£/^»j de Kalappusboomen , welker nooten zy afknypt, en de afgeworpene onder den boom 

 vru&te». nz fp CUrt y ^ie Z y j an met haar fcheeren Weet op te byten, en het pit daar uit te haa- 

 Hoezyge- j en . hier mede word zy ook gevangen. Als men een ftukje hard Kalappuspit aan 

 3!" een ftokje bind, en in de gaten laat hangen daar in zy fchuilt , houd zy dit zoo 

 vaft dat men haar daarmede kan uittrekken -, 't welk men , als gezegt is , by donkere 

 Maan moet doen , doch by aangeftoke dammers en toortien. De uitgetrokke moet 

 men met de handen niet aanvatten , maar met een ftok die gefpleten is als een tan- 

 ge, en ftraks een ftropje om 't lyf fmyten. Men moetze oök niet by malkander 

 zetten of hangen , of eerft de fcheeren vaft bewinden , anders zouden zy malkander 

 Hoe men dood nypen. Met Kalappuspit kan men haar een tyd bng meften en levend behouden? 

 \TinHk- J a ze ^ s naar ^ a tavia voeren. Zy worden geheel gekookt , daar na den ftaert afzonder- 

 ven behoud; lyk geopent , de twee voorfchreve Aderen zorgvuldig daar uit genomen j het overige 

 Teidt'en merg als gefmolten boter , nevens het vet onder de lappen fchuilende , word met pe- 

 gebruikt. p er en aZ y n Q £ i emoen f a p tot eene dikke faufle gemaakt , daar onder men dan mengt 

 het witte vleefch uit de pooten en fcheeren, en zoo t'zameneet. Dit word voor een lek- 

 De Chinee- ^erny gehouden , die men op Heere tafels brengt -, inzonderheit zyn de Sinezen groote 

 ze* groote liefhebbers daar van , dies men voor een goede Krabbe wel een quart Rykfd. moet geeven, 

 dia? vin. en vooreene middelmatige een fchelling. Daar zyn 'er egter , zoo wel onder ons als andere 

 Gevaarlk Natiën, d ie fchroomagtig zyn deze Krabbe te eeten , en dat niet zonder reden, overmids 

 te eeten ze d e kennis niet hebben om 'er den voornoemden witten draad uit te neemen , die on~ 

 'bereid* """ voorzigtig gegeeten zynde, eene groote benauwcheit en duizeling aanbrengt, doch, zoo veel 

 Y a °afenleel m y be kend is , heeft hy niemant belchadigtj en indien het dan al gebeurde, dat 

 auaau; zich iemant qualyk bevond door 't eeten van deze Krabben , heeft men ge- 

 hleTu-' 1 rede middelen daar tegen: want neemt de wortelen van den 'Prf/^/Vboom, of die van 

 & n - Siriboppar, een van deze beide. met water gewreven , t'zamen met zwj.rt Calbahaar , 



en d.t gedronken, zA alle fchadelyke koft weder doen uitbraaken, zoo ze noch in de 

 maage is, en voorts zyne fchadelykheit beneemen. 

 Verfche-de Van den oorfprong , en 't voortteelen dezer Krabbe zyn verfcheide gevoelens } want 

 gevoelens veele beweeren datze afkomftig zyn van deCancellis, dat zyn kleine Krabbetjes, in 't 

 ZZrteeling Mal. Cuman genoemt , die in flekkenhüizen woonen , waar van zie hier na. En ze- 

 metdeCan- ^ er men vm d onder de gemelde Cancellis die groote gelykeniffe met de jonge Beurs- 

 Uken. '* krabben hebben j doch kan ik deze meening niet by vallen , dewyl de Cancelli op 

 worpeni allerlei ftranden in menigte , maar de Beurskrabben zoo zelden, en op weinig plaat- 

 reden zen g evönc j en worden. Verder heb ik ook aan de Beurskrabben haare eige Eyeren gezien : 



•waarom. D n 



Haareyeren als mede Beurskrabbetjes gehad , die kleender waren d ji de grootfte Cancdli* ook tuf-> 

 SchryZr fchen beide een merkelyke ondericheid befpeurt : weshalven ik oordeele dat deze Krabben 

 gezien , haare eige voortteelinge hebben , zynde daar in gefterkt door het bericht der Inlanderen, 



en zyn oor- O o j o 



deel daar die deze Krabben vinden op en in zoodanige klippen > daar geene Cancelli omtrent zyn. 



Roe. 



ï 



