28 D'AMBOINSCHE 



XXVI. HOOFTDEEL 



Fan den Foetus Cancrorum 9 "Bloedige en vuurige Zee- 



roode Lappen. 



Befcbry "T"^It zyn kleenc fchepzels van Krabben en Garneelen, die in de eerfle regen» 

 FxïJca*- , 1 maanden, wanneer de Zon in Taurus gaat, met menigte de Rivieren komen 

 cromm. ^Ê afdryven, en zig aan der zelven monden of uitgangen in Zee ophouden, daar 



Hoegevan- men ze met uitgerf>anne doeken vangt, zy worden geftampt en ingepekelt, 



g Jel W ° r " waar door ze tot eenen dikken bruinen bry worden , dien men met Limoenfap dun* 

 der maakt, en tot indooping gebruikt; dit noemt men met een Sinees woord Kitsjap, 

 en de Schepzels van de voornoemde Garneeltjes noemenze op Hitoe Oulewan. 

 2 Soort. j) aar - ÏS noc j 1 cen anc j ere f oort van kleene Garneeltjes ', die op zekere tyden des 



7 Jaars, met zulk eene meenigte , uit Zee komen, en op ft rand geworpen worden, dat ze 



kere tyden dien bedekken , en purperrood doen fehynen ; men vind ze meeft op de ftranden 

 7jzve7l~ van Java , doch 't heugt my dat ik in de WeftmoefTon den ftrand van Laricque ook 

 zoodanig rood heb gezien, beftaande uit diergelyke garneeltjes, waar van het grootfte 

 deel wat grooter dan luizen was. Deze konden uit geene rivieren komen , dewyl 'er op 

 die plaats i daar ik ze gezien heb, geene waren, zoo dat ze uit de Zee moeten voort- 

 gekomen zyn 5 het gebeurt ook dikwilss dat men deeze fchollen in dejavaanfche Zee 

 ontmoet , en dat het fchynt als of men door bloed zeilde» De Javanen en Sineezen 5 op 

 Grijfek woonende , weeten deze garneeltjes in menigte op te vangen , te ftampen , en 

 in te peekeien , en diergelyken bruinen bry daar uit te maaken , dien ze Bolatsjang 

 noemen. Hier uit maaken Ze drooge koeken, die ze in andere Landen voeren om 

 „ , Sauflèn daar van te maaken ; doch die wat zuivers wil hebben , moet het by hunlieden 



Roode > tij 



wormtjes { n 't byzonder beftellen , want het gemeene Bolatsjang wat morilig en vuil toebereid 

 de° Weert , word. In de Reize van Sebalt de Weert door de Straat Magellanes. p. i f. An. i 599. den 

 °RiodTpia- l 2 • J anuar y > worci verhaalt , hoe hy omtrent den hoek Rio de Tlatas , de Zee zoo rood als 

 tot mgroote bloed heeft gezien , en het water daar uit fcheppende , bevonden dat het vol roode wormt- 

 gezil'£ C j es w as> welke, als men ze in de hand nam , als vlooijen weg fprbngen. Zommige mee- 

 nen , dat by zekere tyden des Jaars de WalvifTchen hen uitwerpen , doch het is onzeker, 

 Voorval Inden jaare 1 670 een Schip uit Holland naar Indien zeilende, verviel wat Weftelyker 



van zeker d an de Schipper meende , omtrent de klippen genaamt T ene dos de St. Taulo , gelegen voor 

 dïfib Schip, de Brafilifche kuft, op 2 graden Noorder breedte: alhier zwervende , zagen zy op zekeren 

 nacht , agter uit de Zee ganfch wit en vuurig ; in een halve maan geformeert , omtrent 3 my- 

 len langen breed, waar naar toe, volgens hunne meening, 'tSchip over ftuur gevoert 

 wierd > en waar over zy alle zeer verftelt waren , vreezende dat het de voornoemde droog- 

 ten of klippen mogten zyn. De fchuit wierd met der haaft uitgezet , om den grond 

 te onderzoeken, die niet gevonden wierd, en met een vaerdigheit quam dat witte en 

 vuurige veld naar 't Schip toe, zoo dat ze zich daar midden in bevonden. Zy fchepten 

 van dit water, waar aan men by dag niet bemerken konde van ander Zeewater iets te 

 verfchillen •> maar eenige linne kleederen agter uit fleepende , wierden s' anderendaags 

 Ander bevonden fchoone blauwe plekken te hebben 5 die men niet konde uitwaflehen. Ze- 



voorval 



aaneen kere Juffrouw , een der zelver kleedjes , zyn de een nachtrokje, aandoende, kreeg een 

 %ffrouw. P' e k op de muis van haar hand , die een Efcharam zette , doch zonder groote pyn , 

 Derde waar van zy het lidteken tot aan haar dood behouden heeft. In 't jaar 1 67 $■ ,een Schip 

 ZZTelker zei ^nde omtrent Manado, heeft op gelyke wyze by nacht de Zee ganfch vuurig ge- 

 fr hi ï°M von den, waar van 't zoo licht wierd, als by heldere Maanefchyn. Zy zyn 'er door 

 nado. heen gezeilt, om dat ze wel wiften dat daar, wegens den grond, niet te vreezen was, 

 doch hebben van het water niets onderzogr. 



In 



« 



