3 o D'AMBOINSCHE 



fpnis. Tïwfcor.Ub.i. cap.i. fielt geene foorten daarvan, en fpreektmaar in 't algemeen 

 van hunne kragten. In deze Oofterfche Eilanden heb ik, behalven de gemeene, noeh 

 veele andere foorten gevonden , zoo dat ik niet weet tot welke ik deze voornoemde 

 brengen zal ; echter zal ik ze mede in f gellagten verdeelen, en ieder zyn bezonder 

 ÏZdml- Hooftdeel geven. Als i Echinum vulgarem , 2 Echinometram digitatam , 3 Echï- 

 'heit onder nome tram fetofam , 4 Echinum fulcatum, f Echinum planum , alle in verfcheide min- 

 ƒ,ƒ/ƒ" dere foorten onderdeeld. Doch ik vind goed hunne algemeene befchry ving voor aan te 

 Z cfielt - zetten, en zulks in 't korte, dewylze in de Europifche Boeken genoeg bekent is. Alle 

 tj?h7yvln g Echini of Zeeappels dan hebben een halfronde, verwulfte, en breukzaame fchaal , 

 der zelve. ^ de ge( j aante van ee n bakoven , zommige rond en effen , zommige langwerpig , 

 zommige ingedrukt en gevoorent, en andere plat. Van buiten ziet men over de fchaal 

 vier breede ftraalen loopen, by het bovenfte gat als in een Centrum t'zamen komende. 

 De fchaal zelfs is uit vyf deelen gemaakt, die met getande of gezaagde naaden t' za- 

 men fluiten, gelyk het Bekkeneel aaneen menfchen hooft, doch ordentlyken Dezelve 

 ïaamvan is ook met duizenden kleene gaatjes doorboort, die alle in ryen ftaan , als of het een 

 maaksel. k on ftig borduurwerk was , zommige zoo kleen dat menze effen doorzien kan. Noch 

 is de buitenfte fchaal met ontelbare groote en kleene wratjes bezet, waar vandegroot- 

 fte ordentelyk in de voornoemde breede ftraalen ftaan , en op ieder van de wratjes ftaat 

 een voetje, 't welk in zommige een ftompen doorn, in anderen een vinger gelykt, 

 met teêre vliesjes op de voornoemde wratjes vaft , en daarenboven met een dunne 

 zenuwe door het gaatje van de wrat, aan het binnenfte vleefch vaft, en derhalven alles 

 beweeglyk, waarmede deeze diertjes hunnen gangmaaken, niet rollende , gelyk zom- 

 mige voorgeevén , maar regt voortgaande , het zy dan , datze door de Zeebaaren omgewor- 

 pen worden , wanneer ze zig met de langfte voeten , die op den rugge ftaan , weder 

 orrikeeren, en in hunnen regten ftand helpen. Dit verkeerde dier heeft zynen mond naar 

 Heeft zyn den g ron d j en 't gat naar den hemel gekeert , doch de geftalte zynes lichaams vereifcht 

 der op de zulks; want om dat hét een vlakke bol is, en zyn voedzel op den grond moet zoe- 

 Z rmd ' ken, moft noodzakelyk den mond onder ftaan, en het gat of d'uitgang der uitwerp* 

 terp vlak zelen hier tegen over. De mond is een rond gat, beneden in de fchaal j daar in ftaan 

 op de rug. ^ tanden tegens malkander, eenen kegel formeerende, van een byzonder fatzoen j 

 met de fpitze nederwaarts gekeert, en boven plat. Ieder tand is van twee geftreepte, 

 en brofïe beentjes gemaakt, loflèlyk tegens malkander gevoegt, van binnen hol met een 

 doorgaand beentje, als een doren, 't welk buiten wat uitfteekt; zoo dat deze f fpit- 

 zen eigentlyk de tanden zyn, die de fpitze des kegels formeeren, en agter ziet men 

 noch eeni ge kromme beentjes, alwaar dezen krop (ing/uvies) in f maagenzig verdeelt, 

 pïaatxill ^ e tegens de fchaal aanleggen , en anders niets inhouden dan een bruin vuil water met 

 letter A. zand gemengt, en boven weer t' zaamen ftooten by den uitgang; deze tanden han- 

 gen loflèlyk, en met dunne en weeke velletjes aan malkander, en als men den gehee^- 

 len klomp van de velletjes uitneemt, die zuivert en opdroogt, gelykt ze zeer wel een ' 

 Keizers Kroon , doch men moet ze met een draadje bewinden , op dat ze niet van 

 malkander valle. Tuflchen de voornoemde f maagen, vind men noch vyf langwerpi- 

 ge klompjes, van een geele of witagtige drooge fubftantie, ook tegens de fchaal 

 aanleggende , die men de Eyeren noemt , en zeer wel met vifchkuit overeen komen , 

 gelyk ze ook in zommige foorten eetbaar zyn. Aan den rand van den mond ziet men 

 noch f ooren aan de fchaal vaft, daar de banden doorloopen , die de krop met de vyf 

 buiken t' zamen voegen. 

 Hunne be- De algemeene naamen zyn; Echinus Marinus. Belg. Zeeappel. Amboins Seruakkit 

 ve7fSidl opHitoe^M/, op Luhu Sepalakke , op Leytimor Uien huaa-> of Kleenpotje > maar 

 taaien. j[ na y hiet de keel van een Bobber, daar de viflchen infchieten , daar een omgekeer- 

 den Zeeappel ook wat naar gelykt. Manuhoeloe eft Echinus efculentus. 



Om nu tot de gemeene foort te komen 3 die wy in dit Hooftdeel befchry ven, hiervan 

 bevinden wy de volgende onderfoorten. 



I. Echi- 



