4 8 D' AMBOINSCHE 



XLL HOOETDEEL 

 . Fan de Tulmo Marinüs : Tafeda Laut. 



Pulmo . "iT^\, It Zoophitum gehoort onder die geene , die men in 't Latyn Holothuria noemt j 

 i in 't Neêrduits Quallen. Het is fchier van de zelve gedaante, gelyk ik ze 



D 



qlaikn!' %^J in Europa op Portugaals ftranden gezien hebbe , behalven dat de Portugee- 

 H . zert grooter zyn, en van binnen fraaijer krullen hebben. De Amboneefche 



daante. Pulmo is in de grootte van een Tafelbord, aan de bovenzydè bultig of rond, gelyk een 

 longe , aan de onderfte of binnenzyde gelykt het een fchotel J daar men in een vyf* 

 Zyn door- hoek fraaije takken of krullen ziet, eenigzins een bloeme verbeeldende. Het lyf van 

 fihynend. de f^hotel.is half doorfchynend , vléefch verwig > de Gelatinen gelyk, die men van ge- 

 kookte kalfsvoeten maakt, zeer teer en bevende. De takken of roos is regt ysver- 

 wig, te weeren, doorfchynend en blauwachtig; in Zee dryvende vertoont een weinig 

 leven, want het beweegt zig, trekt zig t'zaameh» en opent zig weer. Als men 't 

 hard aanvat, zoo brand het een weinig in de handj zoo dra men het uit 't water neemt, 

 of dat het op den ftrand gedreeven word , kan men geen leven meer daar in mer- 

 mrddoor ken, en het kan geen halven dag in de Zon leggen, of 'het fmelt fchier geheel weg, 

 veXert. nalaatende eenige dunne vliesjes , zoo dat het jammer is dat zulk een fchoon Schep- 

 • zei niet langduurig is, noch bewaart kan worden. Men vind ze veel by klaare nach- 

 ten, als den Hemel vol Sterren is, en de Wind wat waait, wanneer men ze s' mor- 

 gens op den ftrand ziet uitgeworpen. Ik heb de kleene Schepzeltjes van de Zeelonge 

 gevonden op de grootte van een dubbeltje, klaar, doorfchynend als ys, in de midden 

 met een rood plekje > 't welk zig in f ftraalen verdeelt , die zig t' zaamen trokken en 

 uitrekten als of het flagaderen waren, die uit het hart haaren oorfprong neemen, en 

 in de hand gantfch niet branden. 

 Maar ver- Haar naam in 't Latyn is Tulmo Marinm ; en qualyk Patella Marina-> welken naam 

 ^mfnr'' eigentlyk toekomt , een zeekere Schulp , in 't volgende Boek Lopas genaamt , Belg. 

 Quallen en Zeelongen, in 't Maleits Tapeda Laut, naar de gelykeniffe van den bry 

 Tapeda genaamt: in 't Amboins op Hitoe 5 Methüte en Methuay -, by andere Mothe en 

 Lappia Mutin , dat is , Koude Papeda. 



Veele meenen , dat deze Zeelongen haaren oorfprong hebben uit het muiten of 

 flaken der Schietfterren > dewyl men' de Zeelongen meeft vind als 'er eenige klaare 

 nachten voorgegaan zyn , daar in men veele Schietfterren gezien heeft. Zeker het 

 fnuitzel van dit Meteornm op de aarde vallende, is een uitgebrande, teere, en ligte 

 fubftantiei de Zeelongen wat gelykende ., maar als men het aanraakt, vervalt het tot 

 affche, dit dan op de Zee gefchootcn wordende, zoude in zoodanige Quallen veran- 

 deren. Doch hier tegens fchynt te ftry den , dat men, als gezegtis, zoo kleene Schep- 

 zelen daar van vind , waar uit men zoude belluiten dat ze van een kleen beginfel groot 

 worden •> doch men kan hier op zeggen, dat het voornoemde Excrementum van Schiet- 

 fterren , op Zee vallende, in veele kleene deeltjes van malkander gaat, en dan een ie- 

 der deeltje zulk een Schcpzel formeert. De Inlanders weeten het niet te gebruiken , 

 maar de Sineezen weeten het tot eenige koft te bereiden, en zoo ze zeggen ookeenig 

 Medicament daar van te maaken. Doch onze Natie is van dit gevoelen, dat de iSï- 

 Z°uÊt ge ' neezen een bedriegelyk en gewinzugtig Volk zynde , deze Quallen tot niet anders ge- 

 onder't b rm k en , d an onder dat mengelmoes te doen, waar uit zy haaren Arak branden, om 

 van den den zelven quantswys fterk. en brandig te maaken , die in der daad zoodanig daar van 

 word, maar daar by ook ongezond voor 't hooft, en Zenuwen fchadelyk, daar om ze 

 dk bedrog heimelyk doen, en zoo het voor den dag komt, worden ze daar over 



Arak. 



geftraft. 



XLII. HOOFT- 



