yi D' AMBOINSCHE 



dc de Maan in de Maagd en de Zon in de VifTchen , is de gewoone tyd van 

 het fPawo , doch het gebeurt zomtyds 5 dat men ze ook wat vroeger vind , te wee- 

 ren by de volle Maan , wanneer de Zon nog niet in de VifTchen getreeden is. Zoo 

 EnwordenltLovaX. ook niet jaarlyks in gelyke hoeveelheit het Wawo voor den dag : Want 

 KbcettK. wanneer 'er veele warme regens voorgaan , komt het overvloedig , en men kan 't 

 drie avonden na malkander fcheppen j maar wanneer 'er veele drooge en heete da- 

 gen voorgaan , komt- het weinig en maar eenen avond. Over dag kan men beken- 

 nen , of het den zei ven avond zal omkomen , want men ziet alsdan by dag zwar- 

 te plekken in 't Zeewater : Ook heeft men ervaaren , dat het jaarlyks zeer hoog wa- 

 ter maakt, of immers hoogcr dan de dagelykfche vloed is, wanneer het Wawo voort- 

 komt. 

 Gevoelen Het gemeen gevoelen is , dat dit gewormte een uitwerpzel is van de voor- 

 vau waar n0 emde klippen , zoo wel die bloot ftaan , als die onder 't zand verborgen leg- 

 koomen. gen. Immers daar zoodanige klippen niet zyn , vind men dit Wawo ook niet : 

 Het meefte word gevangen in den Amboinfchen Inham , omtrent den rooden 

 Berg , in de 3 Liajjerfche Eylanden , t)p Latuhaloij en in Banda , als mede in de 

 Molukkos. 

 Haar By proviiie mag het in 't Latyn heeten Vermicuü Marini -, de Maleytfche naam is 



Naam. onbekent, dewyl het miflchien in die Landen niet valt : In 't gemeen Amboinfch Wawo 

 Verfcheide en ^ au * ' z we ^ men °°^ voor Ternataans houd. Op Hitoe , Melatten, op Leij- 

 benamin- timor, Laur , in de Uliazzers , Melattonno , in Banda, Oele : Dewyl het nu tweeder- 

 van. lei is y naar de twee volle Maanen, zoo word het eerfte en eigentlyke genoemt Wawo 

 Kit f j il : het andere of groote in de volgende volle Maan Wawo Bezaar. DeHitoeêfen 

 onderfcheiden het wat ftipter, en maaken 'er drie foorten van. Het eerfte genaamt Afo- 

 Gefchikt latten Salanay , dit zyn kleene wormtjes als een hoopen draaden aan malkander han- 

 TcTatT*' £ enc k 5 voortkomende by een volle Maan in Januarius , wanneer de Zon in den Wa- 

 ring, terman gaat , dog dewyl dit niet alle Jaaren voor den dag komt , dat het ook weinig 

 en kleen is , zoo word het niet vergadert , maar tot fpys voor de viiTchen gelaaten. 

 De tweede en eigentlyke foorte heet Melattcn Tan , dat is Vifch-Melatten , als of het 

 nu al tot levende vifchjes of kennelyke fchepzels was geworden. De derde heet Melat- 

 ten Lalian , dat is , Duizendbeens Wawo , dewyl het alsdan de gedaante van Dui- 

 zendbeen bekomen heeft h dit komt uit in de volgende volle Maan van April , en 

 word gehouden voor onbequaam om te eeten. 



Men maakt groot werk in Amboinaen Banda van dit Wawo-> en die daar aan gewent 

 Dienen tot z 7 n ' maa k en ' er eene groote lekkerny van , hoe wel het in 't aanfehouwen lelyk 

 ffyu. fchynt ; het word op driederlei manier toebereidt : De eerfte en ftnaakelykfte manier 

 is , als men het verfch kookt in groene Bamboezen , waar toe men neemt het verfche 

 Wawo van de eerfte foorte ; laat het zelve in zout water dryven , en zuivert met eenige 

 Hoe be- ftokjes alle vuiligheit daar af , die in 't vangen of fcheppen daar onder blyven -, fpoelt 

 reidt wor- j iet j an met yej-fch W ater ter degen af, neemt vervolgens groene bladeren van Sajor Songa , 

 fnyd ze kleen als gekurven Tabacq, doed daar by gerafpteC^/^^pit, Zout, Peper, 

 en , zoo gy wilt , Ajuin en Look, mengt alles t'zaamen met de WawOi en doet het 

 in de Bamboezen, zet die by 't vuur en laat ze kooken. Men eet het niet alleen , maar 

 tot Vifch en andere koft , en dan moet men 't nog eerft doopen in Bocaffan of andere 

 fauffè , dan geeft het eenen lekkeren geilen fmaak , als het te vooren maar ter dege 

 gezuivert is , van houtjes , kraalfteentjes en ftukken van fchulpjes , die onder 't Wa- 

 Mnwaar wo dryven. By het voornoemde Sajor Songa mag men mengen, of op dezelve manier 

 ocmeer. a ij cen gebruiken, het Sajor Tacu of ' Filix Efculenta; ook de bladeren van 't Boomtje 

 Lignum Aqtiofum , in 't Amboins Aijwaijl , en wegens dit gebruik , het T>aun Laur 

 genaamt. Dc tweede manier is om in te peekeien j en dit gefchicd, als men het fchoon 

 gemaakte Wawo , waar van men al 't water moet laten alloopen dat het fehier droog word , 

 m peekei doet, met het fap van Limoen c Paj>eda , en zoo wel toegeftopt bewaart, dus 



kan 



