5 8 D'AMBOINSCHE 



De eerjle ben uit Vifch en Hoorentjes. Echter om de geheugenis te hulp te koomen , zullen wy ze 

 foortin 12 j n twaa if Hoofd-foorten verdeelen , met een den Lezer waarfchouwende , zoo hy onder 



verdeelt. .. ■. 



ieder foorte zommige vind, die aan gedaante wat veel van malkander verichillen; dat 



daar aan niet gelegen is, onder wat Hoofdftuk dat ze ftaan. Wy noemen ze met eenen 



algemeenen naam Hoorentjes , Zeehoorentjes en Zeeflekken , zonder onderfcheids 



dewyl wy onze rariteiten meeft uit de Zee haaien , of uit zoodaanige plaatfen , daar 



rivieren zich in zee loften. De Maleijers noemen dit gedierte met een algemeenenaam 



Deifoort Bia. De Javaners en andere Maleijers Crang. De Amboneezen Kitna en Hoert. De 



7JbfeZ tweede orden word in twee Hoofd-foorten verdeelt 3 waar van de eerfte zoodaanige be- 



verdeelt. grypt , die maar een bultige of verwulfde fchaale hebben, en met de andere zyde te- 



n L gens de klippen zitten > de tweede , dewelke een enkele ongedraayde fchaal , en daar aan 



™% g e- r twee openingen hebben. De derde orden is verdeelt in vyf foorten, dewelke op zyn 



verdeelt. pl aats zullen verhaalt werden. 



Opmerking In de eerfte orden ftaat aan te merken , dat al die geene , die een flek-vormige , of 

 der eerjle \ zn g gedraayde gedaante hebben , aan den mond met een dekzel beflooten zyn , dat aan 

 het vleefch vaft is, het welk zy in 't kruipen op het hoofd draagen > maar als ze zich in- 

 trekken , den mond daar mede zoo dicht toeiluiten , dat men niets van het vleefch zien 

 kan. Dit dekzel noemen de Maleijers met eenen gemeenen naam Malta > dat is , Ooge 3 

 de fpitze of dat deel , 't welk aan het hoorentje fpits toeloopt, en onze Natiën voor 

 het hoofd houden , is by de Maleijers de fleert j gelyk het breedfte deel by hun lieden 

 Waar die het hoofd , 't welk wy voor het onderde houden , daar de mond is. Behalven de twee 

 mbejiaat. } loorent j es } die het meefte deel aan het hoofd hebben , en die in 't kruipen voor uit ftèe- 

 kcn , hebben zommige noch een of meer muiten , die zy door een of meer takken 8 

 dewelke van onderen half hol als een geute zyn , uitfteeken , en hier in hebben zom- 

 mige een fcherp Beentje , daar men zich aan verzeeren kan , en waar mede zy zoo 't 

 fchynt iets doorbooren konnen. Het vleefch van het hoofd is hard kraakbeenig , en 

 quaalyk om te eeten , in wiens midden de maage fchuilt , en daar aan de darmen , en 

 't geene men Tapaver noemt , zynde een dun zakje , daar in een groenachtige of 

 fwartachtige modder fchuilt , en tot het eeten niet deugt. De darmen krommen zich om 

 het hoofd onder den hals , daar ze haaren uitgang hebben en de vuiligheid uitfmyten. 

 En welk Het overige vleefch , dat door de kronkelen des hoorens loopt , is geen darm, maar meer 

 eetbaar ». voof £en vet fe houden, > t g eeü OÖ ]^ het befte is om te eeten. Het ander flag , 't welk 

 lankwerpig van lyf is, met een langen finallen mond, heeft aan den mond geen dekzel , 

 maar bedekt zich ; of met een hard weerig [ eallofa ] vleefch , daar aan men zomtyds noch 

 Haar ei- een beentje ziet j of kruipende heel naar binnen tóe , dat men daar van niets bekennen kan. 

 feff"i~ I~ï aar andere Eigenfchappen , dat zommige aan de klippen bloot hangen , zommige over 

 waarzy d en g' ron d kruipen , zommiee in het zand zich verborgen houden, zullen wy by ieder 



haar bolt- - , , , i r i 



den. foorte m t byzonder beichryven. 



Manier van 't groejjen van de Schaahïjfchen. 



Boe dezel- Hier ftaan aan te merken driederlei Manieren , dewelke alle Schaalviftchen in het 

 Z?r7Jder- g roe ijen onderhouden : Naar de eerfte manier groeijen zommige Schaalviftchen door 

 leiwyfe. ee n toezet van nieuwe ftoffe aan den mond van de fchaal , [per appofitïonem nova ma- 

 nier. S ' tert£ ] gelyk doen de Murices en Titrbinata. In de Murex is dit op het klaarfte te zien , 

 wiens voorfte deel der fchaal altyd dunder en zuiverder is dan de achterfte deelen. Deze 

 Nament- ftof word geteelt uit een taaije quyl of flym, die het dier van zich geeft, en zichfor- 

 Lyllf meert in een dunne fchaal , aan de opening van den ouden mond , en loopt zoo 

 Aym. voort tot omtrent een vierde van den omloop , al waar ze dan ruft en eenen nieuwen 

 getanden of getakten mond formeert. De fchaal van den Murex fchynt wel drickantig 

 te weezen , zoo dat een ieder toezet t' elkens een derde van de fchaal formeert. Maar 

 de onderfte zyde , daar de mond ftaat , is altyd breeder dan de twee fchuinfte van den 



rugge, 



