RARITEIT-KAMER, II Boek. 6t 



geele klieren met blaasjes boven op , zynde , zoo het fchynt , de niaage des diers j 

 want van daar tot aan de fwarte fnebbe gaat een wyde keel, gevuld met zand, Heen- tlcejï 

 tjes en fchilfferen van Qofters en MofTel-fchaalen. [ Doch dewyl deze figuur t' zoek !j££S 

 geraakt is, werd in plaats van dezelve een andere hier nevens gevoegt , dewelke doch W maa &> 

 haare byzondere letteren en byzondere uitlegging heeft.] Wanneer hy aldus op 't wa- ^Ioehyop 

 ter dryft, zoo fteekt hy het hoofd met alle de baarden uit, en fpreid dezelve op 't wa- } r ^ r 

 ter , met de achterfteeven of krul altyd boven water , maar op den grond kruipt hy om- 

 gekeerd , met het bootje om hoog , en met den kop en baarden op den grond , maa- 

 kende eenen redelyk radden voortgang. Hy houd zich meeft op den grond , kruipt 

 zomtyds ook in de vifch-fuiken of bobbers, maar na een ftorm, als het weer ftil word, 

 ziet menze met troepen op 't water dryven , zynde buiten twyffel door de ongeftui- 

 micrheit der baaren opgeligt , waar uit men bemerkt, dat ze op den grond zich ook met 

 troepen by malkander houden. Dit dryven duirt echter niet lang, want alle de baarden En wee- 

 intrekkende, keerd hy zyn bootje om en gaat weer te grond. Daar en tegen de leege ^2 

 fchaale vind men dikwyls dryven , of op den ftrand gefmeeten , want dit weerloofe£^- 

 dier geen dekzel hebbende , is een prooy voor Krabben , Haijen en Kaimans , wes- mVJtzel 

 halven men de fchaal aan de kanten meeft afgeknaagt vind , en dewyl hy niet vaft J"° r £^~ n 

 aan zyn fchaale hangt konnen ze hem licht daar uit trekken , en laaten de leege fchaal en Kai- 

 dryven. De Jonge fchepzels van dezen Nautilus , noch niet grooter dan een fchel- m jZ gzyK - 

 linff zvnde , zvn fchoon Paerlemoer verwig van buiten en binnen , zoo dat de ruige de -> 9*« 



xlil B ^J 1 ' J . , i, > niirii- van buiten 



fchaal eerft metter tyd daar over groeit , t welk van t voorite deel ot net bootje al- Paerle- 

 moer van 

 begint. kokur. 



Hun naam in 't Latyn is Nautilus major five craffus. Neerd.Taerlemoer hoor en. Ma- Haar 

 leits Biapapeda, Bia Coijn, 't welk echter eigentlyk de fchaale bedied. In 't hoog Ma- b ™ a ™™ g 

 leits Krang modang. Amb. Kika\ en dewyl daar onder de volgende Nautilus begreepcnW<j£ 

 word , zoo noemen ze deze foorte Kika lapia , dat is Tapeda hoor en. 



Men vind ze in alle zeen van de Molukfe Eilanden , als mede omtrent de duizend Plaatt 

 Eilanden voor Batavia en Java , doch meeft de leege fchaal , want het dier werd zei- ze he ge- 

 den gevonden of het moeft in de bobbers kruipen. worden. 



Het dier word tot de koft gebruikt gelyk andere Zeekatten , doch het is vry harder Hun ge- 

 van vleefch en zwaar om te verduuwen. De fchaal is in grooter gebruik om 'er fchoone^ ' 

 drinkvaten van te maken, gelyk ze in Europa bekent zyn, hier toe moet men de groot- Enhm- 

 fte en gladfte verkiefen , en wel toe zien, dat ze aan de zyde geen gaatjes hebbent Tot drink* 

 want veele hebben een of meer ronde gaatjes , daar men pas door zien kan , die gemaakt koezen. 

 werden door zeekese holle wratten , [ een flag van Balanü ] welker ïlymerige worm een 

 fcherp tandje heeft, waar mede hy deze harde fchaal doorboord, als hy daar op komt 

 te groeijen , welke fchaalen dan tot dit werk onbequaam zyn. De geheele moet men Hoe de- 



° . r. i ■ n r A Zelve daar 



i o a i 2 dagen m eenige fuurte leggen , als m gooren rylt , azyn , ot water daar in tQe bereid , 

 wyngaart loof verrot is , zoo gaat de buitenfte fchelle af, die men met ïlerk fchuuren 

 afwryven moet 5 beginnende aan die plaatze daar ze op 't dikfte is , en zoo ze noch 

 niet geheel af is, moet men ze al wederom hier inleggen, tot dat het Paerlemoer over 

 al voor den dag komt , 't welk men dan met een flap fterk water ftrykt , tot dat het En opge- 

 zyn volkomen glans bekomt , en ten laatften met zeepwater affpoeld. De fchoon ge- "Z, 

 maakte worden by de kamertjes door gefneeden , dat de vier of vyf achterfte doorluch- 

 tig worden , de drie ofte vier volgende kamertjes worden geheel uitgefneeden , en in 

 de binnenfte krul fnyd men een geopend helmtje , en aan de zyden rondom het bootje 

 kan men alderhande figuuren fnyden , die men met gewreeve kooien en wafch of oly 

 door malkander gemengt wryft, tot dat ze fwart uitfteeken. De Inlanders, de moeite 

 van fchoon maaken niet willende doen j fnyden den onderften boodem zoodanig uit , 

 dat 'er een groote leepel of fefmitje van word , dewelke onder anderen dienftig is om ^ff^ 

 'er de Tapeda uit te eeten, waa r van dezen hooren by hun lieden zyn naam heeft -, doch^/x 

 dewyl by de Tapeda een faus komt van zuure lemoenen of azyn gemaakt , zoo krygt 



H % « ec 



. maakt. 



