By Vil- 

 nius be- 

 kent. 



En by 

 andere 

 Schryvers 

 meer. 



Vreemd 

 •voorval 

 van een 

 diergelyk 

 vifchjc. 



Welke 

 fleentjes 

 voortbrogt, 



werking 

 van den 

 Schryver 

 daar op. 



TLy zyn 

 hy nat 

 weer vog- 

 tig. 



En reden 

 waarom. 



Waar- 

 fchou- 

 wing. 



6z D' AMBOINSCHE 



het binnenfte Paerlemoer een bleek vlies hiervan, 't welk men dierhalven t'clkèns moet 

 affpoelen met zeep of afch-water. 



By Tlinius Lib. 9. Cap. 29-30. vind ik maar eenderley foorte van dezen vifch, 

 dien hy 'Nautilum Tompilon en Natiplium noemd , welke befchryving paft op de vol- 

 gende fijne Nautilus: maar de hedendaagfche Schryvers van de Middel landfche zee heb- 

 ben twee foorten aangemerkt , waar van Bellonuis deze eerfte en dikke foorte Cochleam 

 margaritiferam noemt, en hem toefchryft veele kameren en van binnen een fchaal blin- 

 kende als Paerlemoer, zoo dat het dezelfde zal zyn dien de hedendaagfche Grieken, 

 naar 't fchryven van Robertus Conftantinus , Talamen tuBapodiu , dat is , Tolythalamum , 

 of een hoorentje met veele kamertjes noemen. Diergelyk een hooren moet Cardanus ook 

 gehad hebben , 't welk hy Cochleam Indicam noemt , van gedaante als een galey en 

 bequaam om 'er koftelyke en fchoone drinkvaten van te maken. 



Op Boero is in een diergelyken vifch ( miffchien in de Glandidis die het vet verbeel- 

 den ) een fteentje gevonden , zoo groot als een boontje , wit als een ftukje alabaft , 

 doch zeer ongefchikt van figuur , hoekig , en met kuiltjes als of het van veele (tukjes 

 t' zaamen gezet was* niet te min hard en blinkende. Een Chineefche vrouw, die het 

 gevonden had , hadde het eenen tyd lang in een doosje alleen bewaart , wel verze- 

 kerd , dat 'er niemand was by gekomen, en het zelve wederom openende bevond ze 

 dat het een kleen fteentje gebaard hadde , zoo groot als een linze , doch ronder en dik- 

 ker, ook wit en glad, een tyd lang daar naa noch twee andere {teentjes, hebbende de 

 grootte van een moftaard korl, doch het eene was zoo bros, dat men 't met de vinger in 

 ftukken kon wry ven. Na dien tyd heeft het groote fteentje niet meer gebaard , en men 

 kon niet bemerken waar de gebaarde fteentjes gezeten hadden. Doch ik gifle , dat het uit- 

 gevallene brokjes zullen geweeft zyn , en de plaatzen daarze geftaan hadden zyn mi£ 

 fchien effen wit en glad geweeft , dat men het afvallen niet bemerken konde. Zy be- 

 waarde hem met dat bygeloof, dat ze goed geluk met moffelen te zoeken hebben zou- 

 de, om goed Bocajfan daar van te maaken. Diergelyke baarende fteenen heeft Tlinius 

 mede befchreeven, Lib. 37. daar hy ze Te antides en Gemonides noemt. 



Deze hoorens hebben de Natuur , doch gemeen met eenige andere Tttrbinatis , dat 

 ze by vochtig regen weer altyd zweeten , en dat zoo rykkelyk dat 'er de druppels op- 

 zitten , al heeft men ze lange jaaren in huis bewaart , en al veegt men ze dikwils af, 

 't welk veroorzaakt word door de zoute vochtigheid , die in de kamertjes zit en lang- 

 zaam opdroogt , om het welke wech te neemen, moet men ze dikwils uit walfchen, 

 en weder in de zonne droogen. 



In de Hift- Antill. Cap. 19. Art. 4. Lib. 1. kan men beter uit de figuur , dan 

 uit de befchryving bemerken , dat door Bourgou de Nautilus Major verftaan word 5 

 want de gedaante des Vifchs word niet geftelt noch de buitenfte fchaal befchreeven. 



-/Tot waarfchouwing dient , dat men zich niet daar aan ftooten moet , wanneer de 

 nieuwe Schryvers dezen hooren Cochleam margaritiferam noemen , en wy Duitfche 

 Paerlemoer hooren , als of men ze voor de moer van de rechte paerlen hield , daar noch- 

 tans dezen hooren alleenlyk zoo genoemt is van den fchoonen Paerlen glans der fchaa- 

 len. Zie hier van het nieuwe Rariteit-boek van Thilip Bonannus , Tart. 2. Clajf. 1. 

 N. 1 en 2. 



De Nautilus Major , is by ons bekent met de naam Coquilie , alhoewel de Franfchen alle hoorens zoo noemen , echter 

 gaat die naam in 't algemeen by ons zoo door , en wy verftaan geen andere daar mee dan deze. Hy is verbeeldt op 

 de plaat N. XVII. met letter A. doch wat volmaakter van vlakken , als die wel in "'t gemeen vallen ; en om aan te 

 toonen welke de befte zyn , heb ik deze , voor die van den Schryver , hier laaten ftellen. Letter B, is de Vifch door 

 den Autheur befchreeven , maar alzoo op die tekening de letters ontbreeken , geeven wy de Leezers de befchryvinge , 

 zoo als die voor heen is ter neder geftelt , over , om zelfs na te zien , welke deelen van den Vifch daar door verftaan 

 moeten worden. 



Ik hebbe , om den liefhebberen te meer te voldoen , een dezer Hoorens laaten doorfnyden , om des te beter de inwendige 

 kamertjes te vertoonen , die zoo wel niet uit de befchryving, als door het oog, zyn te begrypen. Het is een wonder lyk 

 maakfel , en 't is onbedenkelyk , dat dezelve alle vol vifch zyn , daar haar gemeenfehap van d' eene kamer in d' ander 

 voor aan pas de dikte van een naaide , en achter f as van een fyn haairtje oopening heeft. Ik heb in dezehe getelt on- 

 trent <;o kamertjes , en geloove dat 'er in 't end' meerder geweeft zyn ; maar de tuffchenfehotjes zyn zoo zwak , dat 

 Ze , alhoewel ze met een fyn werktuigje doorfneeden xvierden , echter aan ftukken bryzelden. Zje de afbeelding zoo 

 na als de plaatfnyder die koft krygen op dezelve plaat letter C. 



III. 



