66 D'AMBOINSCHE 



3 , maar die hol en uit de Natuur aan hem niet vaft isy hy weyd dikmaal omtrent het 

 „land, waarom hy van de baaren op 't drooge geworpen wordj daar hy uit de fchulp 

 ,j vallende , of gevangen word , of fterft -, dit gedacht is klein , en de BoHtcena een ge- 

 3, flacht van de Tolypus gelyk. De andere hangt in de fchulp alseenilek, deze gaat 'er 

 n nimmer uit , maar fteekt zomtyts zyiien arm buiten. 

 /Ih mede Bellonius heeft hem nauwkeurlyk befchreeven. T) e fchulp zeyt hy uit drie ftukkente 

 ms. " beft aan (naamentlyk uit een kiel en twee boorden , hoewel ze nochtans enkel is') welkers 

 zyden als aan de kiel fchynen v aft gehecht >> en veeltyds zoo groot-, als met twee han- 

 den kan omvat worden; zy zin alle niet dikker dan een parkament-> met langwerpige 

 ftreepen-, aan de randen met kerven gekartelt en rond afloop ende -, maar het gat •> daar de 

 Nautilus door gevoed word) en uit de fchulp kruypt •, is groot*, deze fchulp is breuk- 

 zaam , melkwit, helder en glad, en van ge ft alt e als een rond f chip , want hy vaart 

 boven op de zee , en doet fich met een omgekeerde bolle fchulp op, om te beter op te duyk- 

 ken , en opgereefen zynde keert hy de fchulp weder om , maar tuffchen de armen van den 

 Nautilus is een dun vlies , gelyk tujfchen de klauwen van de platvoeten , en veel dun- 

 der-> ja als en fpinnekops raach-, maar nochtans ft er k-> daar hy den wind inlaat waay en > 

 de hullen die hy weer zy den veel heeft-, gebruy kt hy voor een roer ■> en als hy fchrikt, vult 

 hy zyn fchulp met water enftnkt te grond. 



*t Gevoe- ]_^ er op ze „ fa nochmaals , dat ik aan den Ooft Indifchen Nautilus dat dunne Vlies- 

 te» van . 



dezen je tuiTcheii de twee voorfte Baarden , het welk de Autheuren dezen vifch toefchryven , 

 ove? V ' r meerendeels gevonden heb , bchalven aan eene foorte, die hier naa volgt -, als ook dat 

 dezelve. ^e boveiiftaande naam Thalamis Toukdapodius niet kan verftaan worden van den rech- 

 ten of dunnen Nautilus y dewelke gecne kamertjes heeft? maar van den paarlemoer 

 hooren in 't voorgaande hoofdftuk befchreeven. Bontius Lib. f. Cap. 2 y. ftelt de Nau- 

 tili onder de Tolypos met Tlinius , en 't fatzoen van de fchaal komt ook ten naaften by 

 over een met de onzen, echter kan ik nietraaden, wat hy voor een vifch gehandelt 

 heeft, waar aan hy de handen zoo verbrand heeft, d?ï hy met look in water gewree- 

 ven zynde , heeft moeten geneezen - y want nooit gehoort is dat een Tolypus brande 3 

 daarom ik gifle dat daar van eenige woorden moeten uitgelaaten zyn, en dat men zyn 

 zeggen van quallen moet verftaan. 

 tVaamee- Anno 16.93. in Januarius is een Nautilus gevangen op Hitoe, wiens boot lang was 

 denSchry. 7 duymen, hoog 6 duymen, verfchilde wat in gedaante van de boovenftaande mceft 

 in de twee achterfte of bovenfte baarden. Want de zes baarden waaren van i 2 tot 

 1 4 duymen lang , aan de voorfte helft zeer dun en fïnal , de achterfte waaren met zuyg- 

 En ver- wratten . \_Acetabulis] bezet. De twee achterfte of bovenfte baarden , (by andere voor 

 fcryving. de twee voorfte gehouden) waaren veel dikker, achter ruym een vinger dik en met 

 zuygwratten bezet, verwiftëld tegens malkander ftaande 5 de voorfte helft had een dun 

 en breed vel. of lap, als een omgekeerde Bezaan, te weeten achter zmaller, van voo- 

 Hoe hy ren breed, waa"r in hy van 't voorgaande verfchilt : met deze lappen fchynt het, dat 

 zeylt. n hy z °o wel roeyt als zeylt, want met de zuygwratten vat hy de kanten van zyn boot, 

 en met het breede deel roeyt hy, gelyk ook met de andere baarden, die als dan buiten 

 boord leggen j als hy nu zeylen wil , zoo recht hy de beyde lappen over eynd. Maar 

 ik hebbe nooit aan eenig Nautilus konnen bevinden , dat de twee gemelde baarden 

 D°'k met een dun fcheyd velletje aan malkander zouden gegroey t zyn , gelyk men by de Eu- 

 bet op- ropifche Schryvers leeft; weshalven ik noch by myn voorige meening blyf, dat hy 

 wit™ Be- met ^ et voor ft e en holle deel zynes fchips de zeylagie volbrengt. Hy was zoo ftim, dat 

 xaantie. als de vifTchers met een prauwtje hem vervolgden , dat hy dan naar de rechter , dan 

 naar de flinker zyde zyn boot keerde j weshalven , de vifTchers bemerkende dat hy 

 water wilde fcheppen en te gronde gaan , moft 'er een over boord fpringen en met 

 ■mT™- Zwemm en hem achter haaien. By den hedendaagfehen vermaarden Authcur ThilippusBo- 

 tuygt, dat nannus in zyn Boek genaam t Recreatio mentis & oculi N. i^.Claf. ï.part. 2. word hy 

 Co/f van v* ' c Italiaanfch Tolpo mofcardino en mofcarolo genaamt , en gezegr ; dat hy dikwyls 



gevan- 



