7 * D' AMBOINSCHE 



VIII. HOOFTDEEL 



'VmbilicM marinm : <z5%tatta bulan. 



Y zullen nu hier by malkander verhaal en alle de dekzels van de voor- 

 gaande hoorentjes , by de Maleijers , Matta bulan y dat is, Maans- 

 oogen , genaamt - t maar in de Europifche boeken hieten ze Umbilicm ma- 

 rïmts , naar de gedaante van een navel , die ze aan de binnenfte of 

 platte zyde hebben , waar mede ze tegens 't vleefch van 't dier hebben aangezeten , 

 en worden verkeerdelyk voor byzondere hoorentjes gehouden. 

 F*$* I. 'Het eerfte en grootfte is het dekzel van Auris Gïgantum , Cap.6. een hand breed 



Ziezy» in den 'Diameter > gelykende beter een likfteen van marmer of eenen kaifteen gemaakt, 

 % % plaat dan een deel van een hooren ; aan de binnenfte zyde wel plat , maar de gieren maa- 

 & XX. ken met haare kanten eenige verhevenheit , voorts met een bruine huid bekleed, die 

 daar zeer valt aanzit > de buitenfte zyde , als gezegt is j wit en bultig als een linze, 

 aan zommige effen, aan de meefte oneffen met eenige vlakke kuilen. Als men het fchild 

 in ftukken Haat , bevind men verfcheide dikke huiden over malkander leggen , waar 

 uit blykt , dat het metter tyd en met Iaagen aangroeyt. Als het lang op den ftrand legt 

 rollen , zoo word de bruine huid afgefchuurt , en zoo glad, dat het een enkelde kai- 

 ffeen gelykt. 



De fchildjes van de kleine foorten , in 't zelve hoofddeel befchreeven , komen in 

 geene achting , en worden daarom niet getelt. 

 De twee- 1 1. UmbiUcus morinus niger , is het dekzel van de tweede en derde foorte , in 't 

 "lie°de voorgaande hoofddeel , de fchoonfte van allen , en meelt blinkende , en daarom voor den 

 &xF m eigentlyken UmbiUcus tnarinus te houden ,* doch hy verfchild merkelyk van den Umbili- 

 B. ais , dien men in de Middellandfche zee vind , want die is wel plat aan de binnen zy- 



de, en met een navel geteikent , maar aan de bultige zyde is hy ingedrukt, met een 

 merkelyk kuiltje , ros , of oranje van koleur : daarentegen de onze is , aan dezelve 

 zyde , uit den half ronden , plat en effen , meeft zwart , met groen en ros gemengt , 

 zeer glad en blinkende als een Oilên oog , hebbende de grootte van een dukaat of min- 

 der. 

 De derde III. UmbiUcus granulatus , is het dekzel van de eerfte en derde kleine foorte , in ver- 

 Zie 'dezel- te zoo mooi niet als de voorgaande , en daarom onder geene rariteiten gerekent. De 

 VtferD eer ^ e * s aan ^ C binnenfte zyde ook niet recht zwart, maarfcheefenkuilachtig, aan de 

 buitenfte vuilwit , zonder glans en korreligheid. De andere mindere foorten worden hier 

 toe gerekent. 

 Waar die Deze Maans-oogen vind men op Boero en elders , meer langs de ftrand verftrooyt 

 borden" zonder haare hoorentjes , en het bruine vel meeft afgefleepen , waar door de misgreep 

 Hume komt , dat men ze voor byzondere hoorentjes houd 5 deze hebben de eigenfehap , dat , 

 fetap. als men ze in een vlak fchoteltje legt , daar azyn of zuir Limoen zap in is , en een 

 reis of drie op den bodem omwryft , zoo bewegen ze zich van zelfs , zommige doen 

 het ook zonder wryven , maar ftaan ftraks wederom ftil. Die men verfch van de hoo- 

 rentjes uitneemt, willen zulks niet of qualyk doen; waar uit fchynt, dat ze op ftrand 

 in de zonne leggende fponsachtig worden j want alle zoodanige dingen , die zich in 

 azyn van zelfs verroeren , moeten fponfachtig [^Porofie ] zyn , en eenige ingeflotene lucht 

 hebben , die den indringenden azyn zoekt uit te dry ven , en door dien ftryd het lichaam 

 E» waar beweegt. De Inlanders houden deze Maans-oogen van de tweede foorte voor goede oog- 

 *pig. er ' fteenen , waar mede ze de verhitte oogen beftryken , inzonderheit als ze de kleine 

 zweertjes QHordeola^) krygen, om dezelve te verdry ven ; anders hebben onze Chirur- 

 gyns er vaaren , dat alle deze fteenen geftooten , en in azyn gedifïöl veert , dezelve krag- 



ten 



