*»* D' AMBOINSCHÉ 



het Beeft daar in is , 200 men zich niet bezeeren wil. In de Molukkifche en Papoë- 

 fche Eilanden, daar Wel de grootfte vallen, heeft men ervaren op onze Chalouppen, 

 als de Matroozen het anker laten vallen, en het ankertouw by geval in dezegaapende 

 fchulpkomt, dat ze toenypende t' zelve afknappen, als of het afgekapt was: Iemant 

 zoude gevaar loopen om een hand te verliezen , die het gaapende Beeft wilde aanraa- 

 Jtor'df' kCn ' Z0 ° hy niet ietS tufrchen den fchaaI lag > om voor 't fluiten bevryd te zyn : De Vif- 

 Viffchers fchers haaien ze aldus voor den dag : Een Duiker maakt een touw daar om te brengen 



gevangen, aIg een RrQ ^ ^ welken 2y dan mcf alIe man op h v f en , daar na maakc mcn ^ cen me§ 



of parring door den opening aan de zyden te dringen, en den tendo of pilaar door 

 uhosgt' te % den > waar in alle de kracht van >£ Beeft ] egt, en dan gaapt de fchulp van zelf, 

 wL en kan " iet meer fluiten * °P welk manier men ook alle Dieren en Menfchcn verloft, 



die aan dezen fchulp vaft raaken. 



hfJZd- . °P den B rond als & ezc & is > g aa Pen sfe meeft altyd , inzonderheit om de kleine 

 *W r **- viflchjes te vangen, die in meenigte daar in zwemmen en fpeelen, tot dat zeal'tzaa- 

 **' men fchielyk befloten worden , en dan tot voedzel van 't Beeft dienen: Dit plompe 



waËeT Beeft heeft alt ^ d een Kameraatje by zich , 't welk hun wachter is , zynde een foorte 

 ly tick van Garneeltjes , hier boven in 't eerfte Boek onder den naam van Tinnoteres befchreven , 't 

 welk den fchulp in 't vleefch nypt , als het ziet , dat 'er veel prooi in haar huis is, 



wdkilhet Waar ° P de fchulp dan toen yP c ' en men g elooft > d *t het Beeft niet leeven kan , als dat 

 metkeven Pmnewachtertje by geval daar uit raakt , dewyl het Beeft zonder gezicht is , en zich 

 voor de roovers niet wachten kan. 



IrTfooïT Daar is noch een ander flach ' dunner c " Platter dan de voorige Littoralis , en meer 

 befchre- in een kring geformeert, ydel van fchubben , die niet te min lang zyn } zommige licht- 

 geel 5 zommige lichtrood van fchaal, met noch andere veranderingen 5 doch de mooi- 

 ite en befte om te bewaak" *yn niet boven een vinger lang, zuiverwit en vol fchub- 

 ben of «agels : by onze Amboineezen zyn ze niet zeer gebruikelyk tot den koft , 

 daar ze by andere volkeren zoo veel meer zyn : De Inwoonders van Barna en de Ta- 

 foeèn zyn zeer graag daar na, en ik heb 'er gefien, die met grooten zmaak het rauwe 

 vleefch, inzonderheit het geele vet opaaten: DeBadjos (zynde menfehen die geftadig 

 JmSS ° P Zee zwerml5 en hun met vifTchen geneeren) vangen de grootfte , neemen'erhet 

 vandevif- vleefch uit > en rooken het zelve als rook vleefch, Denden? bia genaamt, 't welk zy 

 f deZhe die dan °P Makkajfar en Bima te koop brengen* een lekker koftje voor yzere tanden en 

 ™ohn en dikke ton S en > dimmer als gedroogde Zeekatten, doch t'word meeft by den Thee- 

 bak opgefchaft om daar van te peuzelen. In den Tendo of band of den omliggenden 

 JeJlrdL S P ond y l ° worden zomtyds eenige mooije (teentjes gevonden den fteen Calapites ofCa- 

 pene» ge- lappus zeer gelyk, te weeten als Alabaft} zommige fchoon wit > zommige vuil of geel- 

 Cdlppi? witi z °mmige ook met een paarlachtige weêrfchyn, en by den eenen hoek halfdoor- 

 gefyk fchynend als Achaat: van den fteen Calappus kan men ze hier in onderfcheidenj dat 



Doch met j n. r*> i c i t • • « -r 



dn onder- de Heen Calappus or gelyk en eivormig is als een Hagediflên-ei , gemeenlyk met een 



fibeid. donker hoekje, 't welk de wortel is, waar mede het aan den Calappus dop vaft geze- 



Ch S ni "- ten * lceft % °f ^inzevormig i gelyk die men in 't appeltje vind. Daarentegen deze Schulp- 

 ca'biaga- ^ eent J eSj d * é W Y Chamitest in 't Maleitfch Mefiicabiagaru noemen, zyn oneffen , hoe- 



tU Dat -e ^ ' en meerendee ls geelachtig. In de Amboinfche vind men ze weinig , maar meer 



zoo met in de Makkaflarfche en Papoëiche, zelfs in het gerookte 'Dendeng heb ik kleine* half 



Idaante" doorfchynende gevonden 5 want die niet boven een erwete dik -zyn , zyn de zuiverfte 



*&• , en witfte, maar die de grootte van een knikker hebben , zyn hoekig; en vuilwit : die 



ByZeloov . 



derAmboi- met viflcheh en fchulpen haar koft moeten foeken , draagen deze fteenen gaarn by zich : 

 stoven e Anders onze Amboineezen zyn wat bygeloovig, om deze groote fchulpen in haare vaar- 

 datzyon- tuigen over zee te voeren , zeggende dat ze wind en onweer ontmoeten fouden : Men. 



-weer ver- 



•wekken, brengt 'er evenwel zoo nu en dan een aan van 't grootfte flach om in de erven by de 

 totdrmt nu yfen te zetten, en de hoenders of ander tam gevogelte daar uit te laaten drinken, 

 /doendete' ' c WQ ^ z ? voor d * e v0 S e ^ s zeer £ oed acnten °m gezond te blyven , en nooit letzel asoi 



gebruikt. do 



Worden 

 van d^ in 



woonders 



