RARITEIT-KAMER. 1 1 Boek. il* 



de oogen te krygen ; doch dan befterft de y voore gladdigheid van tinnen , en word 

 grauw ; men moet ook de fcherpe kanten als dan wat afwry ven , op dat zich nicmant 

 daar aan bezeere : Ik heb 'er ook gehad , die van binnen aan den onderften fchaal een 

 uitwas hadden, zeer hoekig, en kartelig , fchier als, een haanekam, van fubftantie 

 als de Chamites. 



In de Papoefche en Keramfche Schulpen word noch een andere Chamites Ke»m* 

 gevonden, langwerpig als een klein vingertje, beneden met een rond bolleken, en Zift** 

 voorts toegefpits; het bolleken is donker roodachtig, doch met een paerlachtige weer- fit™,**- 

 fchyn^ het vingertje zelfs fchoon witi zomtyds gelykt het naar een ftuk van een 

 vinger > afgebroken en fchilferig, doch daar aan ziet men altyd wat paerlachtig; dit 

 mag men Chamites digitalis noemen. Noch een ander gebruik yan de fchaal ; op den Noch et» 

 fixand vind men zomtyds flukken van de gebrokene fchaal, van den buitenften ruigen y^f ; ' 

 fchorfze door 't fchuuren gezuivert , glad als y voor , en zoo hard , dat men ze voor kei- 

 fteenen zoude aanzien; onder deze heb ik zommige zoo verfteent gevonden, dat men 

 'er eenigzins mede vuur kan flaan als met de rechte keifteenen ; ook bewaart men ze 

 tot eenig gebruik in de geneeskunde; tot dien einde neemt men de grootfïe flukken, Deze 



„. '*.«/»•*' » • r cl worde» tot 



en flaat de buitenfte ruige fchorfze af, t overige wryft men op een iteen met water ee „ genets . 

 tot een papje, dit zmeert men rondom de groote bloedzweeren om den brand enden ™^l^ ge ' 

 pyn te verminderen , defgelyks op zweerende oogen : En zo iemant dezelve wilde ge- 

 bruiken zoo binnen als buiten t' lyf by gebrek van Calbakaar of wit koraal, die zoude 

 myns oordeels niet dwaalen , hoewel ze wegens haare taaije fubftantie moeilyker te 

 wryven zyn , als een gemeene fteen. 



Men vind ook , doch zelden , onder de Inwoonders van Amboina en Keram eenige ciypeo- 

 ronde fchildekens omtrent 7 duimen bre«?rl . fin aan de kanten een halve vinger, maar lusLun», 



. ° bejehry- 



'm de midden een duim dik , aan de buitenzyde een weinig buik% > aan de binnenfte ving van 

 wat " hol , en aldaar in de midden met een verhevenheit gefatzoeneert als de nave " n an f e fl 

 (modiolus) van een rad , en in deflelfs midden een rond gat , daar qualyk een pink <&*• 

 door mag : Het is een fteenharde fubftantie , vuilwit als gebezigt yvoor , met veele jtyfl"»- 

 witachtige aderen, die bochtig en dwars loopen, te kennen geevendej dat het een 

 ftoffc zy met veele laagen over malkander aangegröeit 5 want natuurlyk ftecn kan 't niet 

 zyn, om dat het na mynen gewoonlyken proeve by nacht niet vuurt, gelyk andere Proef da 

 klaare keifteenen doen ; daarentegen in zuur Lemoenfap gedaan zoo kookt 't, 't welk de geenjhe» 

 fteenen niet doen i waar uit ik afneeme 3 dat het van eenige groote Schulpen moet gemaakt W- 

 zyn , te weeten , uit den voorfchreven Chama Telagia •■> zynde de geheele breedte des 

 fchilds, uitwyzende het beloop van de aderen, uit de dikte dezer Schulpen gemaakt, 

 waar uit men afneemen kan , dat ze aan zommige plaatfen van ongeloovige dikte moe- 

 ten vallen j als men ze regens den dag houd , zoo zyn ze omtrent de kanten half door- 

 fchynend , doch d' eene meer dan d' andere. De Inlanders weeten niet te zeggen , door Zy» by 

 wien, en uit wat ftof zy gemaakt zyn> alleenlyk verklaarende , datter in oude tyden de^onbe- 

 eenige weinige in deze Landen gebragt en duur verkocht zyn. Haar gebruik is , om ze ^'^*£ 

 aan de geveften van haare zweerden te zetten, om den hand daar mede te befchermen , komenzyn. 

 gelyk anders de Amboineezen op dezelve plaats een rond tafelbordje van hout heb- ^ or k f™ g 

 ben, en het geveft met loot begieten om de noodige zwaartte in de vuift te hebben. De Handfcbiï* 

 voornoemde Schildekens echter mag niemant draagen , dan hunne helden of voorvegters j y" m %~ 

 die ze Brani noemen , geloovende , dat niemant het hert heeft tegens iemant te kappen 

 ofte te flaan, die fuik een Schildeken aan zyn zweerd heeft; doch zedert dat de Eu- f *™ 

 ropeërs bezitters van deze Landen geworden zyn , willen ze de Schildekens als tekenen 

 van haare oude dapperheit. niet meer draagen, om by d' onze niet in 't oog te raaken ; 

 weshalven zy nu dezelve zomtyds aan d' onze aanbieden : Namaalsben ik wat zekerder Nader 

 bericht, dat deze Schildekens door de Javanen van Bantam in deze Landen zouden ge- iZdlor' 

 bragt zyn, buiten twyfrel d' Inlanders wyfmakende, dat het dingen van groote waardy ^>^; 

 waaren? en dierhalven aan haar Lieden duur verkocht wierden. De Bantamers nu eertyds g«- 



R maak^ **> 



