RARITEIT-KAMER. n Boek. 135 



dat men ze alle ten eerften voor klippen aanziet, doch deze zyn niet boven i of 

 i\ voet lang; tien fteekeligen kei, die daar aan vaft hangt, kan men na veel moeite 

 daar af flaan, op dat men de fubftantie van den Schulp ter deege bekennen mag, die 

 dan noch al vol gaten en afgebrokene hoeken is. Het Eiland Bonoa heeft wel het fcherp- 

 fle, ftekeligfte en hakkeligfte gebergte van ganfeh Amboina, op 't zelve vind men de- 

 ze Schulpen zeer groot en dik , veele in de klippen vaft , vol gaten , en t' eenemaal 

 ver ft een t. 



III. Nu valt te vraagen, hoe zy op dit gebergte komen, daar van zyn verfcheide Derde rc- 

 gevoelens en zaamenfpraaken voorgevallen: Veele van onze Natie oordeelen, dat een iZl-YZ- 

 van deze twee moet waar zyn; of dat het natuurlyke vrugten zyn van die klippen, on fa-welken 

 van dien grond, daar men ze vind, voortgebragt, gelyk andere metallen , rqinera- fitySjü 

 Hen en fteenen } tot een be wys brengen ze voor de fteenen Aëtites , Gelodes , Ombria , &c. Jjjjjjj 

 dewelke men , na haar byzondere manier getekent , mede zomtyds bloot op den grond , voorge- 

 of op andere fteenen vind ; of zoo men dit niet wil aanneemen , zoo möeften^ïe' eer- Waarom 

 tyds door menfehen derwaarts gebragt zyn , om het vleefch daar uit te eeten : Dat bei- ?j e % e 7u 

 de deze manieren niet waarfchynlyk zyn , zal ik door volgende redenen bewyzen : wordenge- 

 Eerftelyk zeg ik dan, dat ze geen natuurlyk of gewoonlyk gewas van de bergen kon- "jLboe 

 nen zyn: i.Om dat men ze van zoo verfcheiden fatzoen en gefteltheit vind, als o- e - diedaar 



o ' t> komen. 



heele, twee op malkander, halve, gebrokene ftukken, nu plat leggende, dan fchuins Verdere 

 of overeind, even als of ze door een machtige hand aldaar gezaait waarenj zommige ZmeFüit 

 op, of. een weinig onder den muilen grond j zommige in, en aan de klippen vaft> h f ar , veel ~ 

 hier ziet men een groote, daar een kleine, en 'niet te min alle van een ouderdom , na- jWk, en 

 mentlyk die even lang daar moeten gelegen hebben, om dat ze op eenderlei manier tZef^' 

 begroeit en verfteent zyn . Nu is 't immers bekent, dat alle zoodaanige dingen , die H n ing \ 



tii- • • j 1 • - 1 D ° ook om dat 



uit aarde en klippen groeijen, op eenderlei manier daar aan ge wortelt zyn. , of immers w geen. 

 haar byzondere Matrices hebben , gelyk men aan meeft alle edele gefteenten ziet : Want Z7bf 

 t' bewys van den fteen Aëtites doet hier niet toe, dewelken men altyd van een zeker 

 en gewoonlyk fatzoen en figuur vind aan de oevers van zommige rivieren , of op 't veld : 

 niemant is zoo flecht, die maar een weinig kennifle van bergwerken heeft, die niet Bewys 

 verftaat , dat de korreltjes van goud en ander metaal , die men in zommige Rivieren w^w, 

 vind , aldaar niet gegroeit zyn , maar in die bergen , daar de Rivieren ontfpringen , en %t J> een . in * 

 door der zelver afloopen mede gevoert worden: De fteenen Aëtites en Gelodes groei jen ren word 

 in de aarde, gelyk andere fteenen j maar worden, of door Rivieren , of door regen- f/J^fï ' 

 water ontbloot, weggevoert, en hier en daar langs de oevers , of op de velden verftrooit : daar « iet 

 De fteen Ombria , dien men bloot op de velden vind, word eenpaarig gelooft, dat *%«*- 

 met eenig groot onweer aldaar geworpen word : Alle welke manieren van onze Berg- J£?J2 

 fchulpen niet en konnen gezegt worden. 2. Zoo bevind men dat de fubftantie en ge- fi een °m- 

 daante van deze Bergfchulpen t'eenemaal overeenkomt met die men dagelyks uit zee iïpT™' 

 haalt, gelyk boven gezegt is, en hoe hard men daar ook op flaat met een goed ftaal , J^j%% 

 zoo men maar den kei niet en raakt, zal men echter geen vonxkenvuur, of immers be- om datd '~ 

 zwaarlyk daar uit krygen , hoewel ze in 't flaan een keiachtigen reuk hebben ; daaren- ^w 2 

 tegen zullen zy in zuuren Lemoenfap kooken, hoewel veel flapper dan de Zeefchulpen, {^*^ 

 't welk geen fteene gewas uit de bergen doet. 3. De keiachtige korft mag daar zoo vaft komenmet 

 aanhangen als hy wil, echter zy maakt met den Schulp geen continuüm corpus , maar men %£* 

 kan ze met hamers en beitels daar van afflaan , en dan vind men gemeenlyk tufTchen Proe f hier 



1 ir " rt 1 van. 



den kei en ichulp noch iets aardigs. Dat ze door menfehen aldaar zouden gebragt zyn , De derde 

 is noch ongerymder , want wat zoude de menfehen bewogen hebben , zulke zwaare 2/iy?^ 

 heeften, ja monfters, vanden ftrand op de hooge bergen te draagen , daar het gemeen- ™J°& 

 lyk zoo fcherp is , dat men qualyk ftaan kan , en daar 't niet waarfchynlyk is , dat 'er Schulp 0»- 

 ooit menfehen gewoont hebben, en dat alleenlyk om 't vleefch daar uit te hebben, ^'~ 

 'twelk men met kleine moeite op den ftrand daar uit neemen kan, gelyk te voren van Zyn daar 

 de Volkeren Badjos gezegt is, die 't vleefch van deze beeften op Makkaflar te koop tZfilZ 



bren- &*"#' 



