RARITEIT-KAMER III Boek. 199 



ten gegoten zyn : Hier toe worden vereifcht zekere toeftellen , waar uic dan eenige Grond- 

 regelen gemaakt worden , en daar op het werk zelfs volgt, namentlyk. 



Eerfte toeftel. 



Neem van 't fynfte gout , dat gy hebben kunt? en niet beneden de 2 3 karaaten zy , Eerfte 

 fyn zilver en fyn koper alles tot ftaafjes gegoten , en aan het eene eind plat , neem dan hagoutte 

 ook week wax , bekleed daar mede de voorichreeve ftaafjes eerft met olye gefmeert , $ rueven > 

 dat ze glad uit en ingaan, fhyd de formtjes boven af, dat ze met het platte eind ge- 

 lyk worden , laat het wax koud en ftyf worden , en neem de ftaafjes dan wederom 

 uit : De ftaafjes moeten te voren net gewogen zyn , waar toe ik gebruikt heb medi- 

 cinaal gewigt van 1 once, houdende 8 drachmen of quin ten en 480 grein : Ieder drach- 

 me houdt 3 fcrupels of 60 grein: Ieder fcrupel houd 20 grein ; en ieder grein heeft de 

 fwaartte van een witte peper korl of 2 korls gepelde rys ; een pond gemeen of zilver 

 gewigt is 6 drachmen fwaarder dan 1 6 oneen medicinaal gewigt. 



Tweede toeftel. 



Vul de voornoemde formtjes met water zoo vol gy kunt , ftort het zelve in een Deiwee- 

 kopje of fchaaltje, weeg 't zelve netjes, en teken ieders gewigt byzonder aan : By 

 voorbeeld om van 't gout te beginnen. Ik heb een ftaafje van fyn gout, van ruim 

 2 3 karaaten , wegende 3 oneen min 2 f grein of 7 1 fcrupels fchaars , of 1 4 1 f grein , 

 doch dewyl vyf greintjes gout zoo weinig water uitwerpen, zoo neem' ik het op 71 

 fcrupels net : Het water in 't voornoemde waxdoosje gaande word bevonden 5)0 grein 

 te weegen , zeg nu naar den regel van drien , 7 1 fcrupels geeven aan water 5? o grein j 

 wat geeven 24 fcrupels of een once? maakt 3 of grein. 



Eerfte Regel. 



Dewyl uit 't volgende werk blykt , dat het waterfchil van karaat tot karaat op een 011- 't Gevolg 

 ce gout bedraagt ruim een grein waters, zoo maake ik hier uit den eerften grondre- daarvm ' 

 gel , dat een once fyn gout van 24 karaaten , 't welk men Capelle-gout noemt , aan wa- 

 ter uitwerpt 25? grein, en ik maake daar uit het volgende tafeltje : 



Karaat. Water. Karaat. Water. 



24 ----- '29 grein 18 - - - - 36" 



23 - - - - - 30 17 ~ - ' - - 37 



22 -----31 ï6 - - - ~ 38 



21 ----- 32 if * - - - $9 



20 34 14 - - - - 40 



i 9 - - - - - 35: 13 - - - - 42 



Al het gout , dat meer zilver houdt dan de I2 ftc karaat mede brengt, word geen 

 gout meer , maar goudryk zilver genaamt. 



Derde toeftel. 



Een ftaafje Siams zilver weegt 3 on$en 2 quinten 2 fcrupels , of 8 o fcrupels > zyn wax- De derde 

 formtje houdt aan water eerft: 3 drachmen f grein , of 1 8 f grein : Zeg nu naar den regel , JJJJJJJ 

 80 fcrupels geeven 185- grein waters ; wat geeven 24 fcrupels? maakt f f l : grein. . '*'*&»** 



Twee- 



