RARITEIT-KAMER III Boek. 205 



Een ftaafje van een ander Donderfchopje gewint niets blauws , maar word donker Op eenan* 

 mufcus-grauw , daar wat paers onderloopt. dere /«**• 



Eleiïmm nativum van Timor word op 't vlakke koper rood , maar aan de zyde in Verfdeid* 

 de kuiltjes donkerblauw : Het Japanfch koper word eerft donkerbruin , maar droogt ™ ra " de " 

 geelachtig op. • 



Spiritus falis Armoniaci doet de volgende werken : Allerhande gout word daar door Spiritus 

 zuiver j doch aan 't jonge gout droogt het metter tyd blauwachtig op. moniacï 



Zilver word vuilblauw ; regt Suaffa verandert ganfch niet , 't welk wederom een vafte h ^ '* 



proef is. T^hi 



Quaad Suaffa word zwart met blauw gemengt : Donderfchopjes worden vuilgeel, ver. 



om dat 'er gout onder loopt. °? Suaffa * 



Timorfch koper word roodachtig» en aan de zyden loopt 'er wat groen onder. Ja- Op Ti~ 



panfch koper word donker paers , met weinig geel daar onder. p er . 



Naarder proef van Spiritus falis communis: Op zilver van een Spaanfche mat word Naarder 



hy zwart , op den derden dag de plek roodachtig , en aan de kanten blauw opgedroogt : ^ZZZa» 



Op t' Japanfche koper blyft de plek fchoonrood en blinkend , en op den derden dag opver- 



aan de kanten fpaens-groen : Op het Tonquinfche zwarte Suaffa , daar men knoopen metaale», 



van maakt , blyft het zwart en droogt zoo op. 



VI. HOOFTDEEL. 



Zeldzaam Tfer in Indien. 



Ns Water-Indien is van Yfer weinig voorzien , niet zoo zeer als of het de Yferword 

 Natuur aldaar niet voortbrengt , als wel door d' onwetenheid der Inïan- ™ ede in 



7 1 1 'n n • • lndienge* 



ders 5 dewelke 't zelve uit allerhande yfer-fteenen met weeten uit te trek-^otó». 



ken. 

 Crimata een klein Eiland, ten wellen van Borneo gelegen, heeft veele Yferfmids, T^Cri- 

 die t' zelve uit de fteenen weeten te trekken : Van daar komen de Crimaatfche byltjes, mata " 

 die men om dezen geheelen Ooft verhandelt. 



Op Celebes Ooft-kuft in 't diftner. van Tambocco valt ook veel yfer , waar uit men de op Cele- 

 Tambokfche fwaerden maakt , door alle deze Eilanden bekent , doch flegt van alloy. bes " 



ten beter flach valt in het naafte Landfchap daar aan in 't Weften gelegen , rondom het w aar het 

 binnemeir van Tommadano , welkers fwaerden en beter zyn en meer gelden dan fes he $* valt - 

 Tambokfche , want zy weeten door veelvoudig wellen het yfer zoodanig te bearbei- 

 den , dat het zoo goet als ftaal word , 't water uit het voorfchreve binnemeir veel 

 daar toe helpende : De fwaerden kan men daar aan kennen , dat ze omtrent den rug 

 in de lengte veele bogtige aderen vertoonen , zynde een teken , dat ze dikmaals gewelt 

 zyn. Ik zal hier niet breed befchryven , wat veranderingen al 't yfer in Ooft-Indien Verteert 

 onderworpen is , nuamentlyk d:.t dit duurfame metaal , 't welk de geheele waereld.^//^, 

 dwingt , in Indien zoo bedervelyk is door den roeft , die 't geduurig plaagt , en , zoo e o n m J aar " 

 'tin de vrije lugt ftaat , binnen korte jaaren verteert, veroorzaakt wordende door de 

 warme vogtige en doordringende lugt dezes lands, gelyk ik achte genoegzaam bekent 

 te zyn: Ik zal alleenlyk hier aannaaien eenige zeldzaame foorten , waar van men zoo 

 wel fabuleufe als waarfchynlyke dingen verhaalt, gelyk 't zelve van d' Inlanders opge- 

 geven word. 



Ghiw is een Berg en opene Stad op d' Ooft-kant van Java digt achter de koopftad ^^S 

 Grifek gelegen , waar op woont de 'Penimbaan , dewelke daar als Patriarch en Pne^ W0QWt van 

 flerlyke Koning woont > die wegens zyne fchynheiligheid en valfche wonderwerken «"Heilig. 

 yan al dat Landvolk , zelfs van den grpoten Keiler of Suffuhunam 3 voor een heilig 



C c 3 perzoon 



