toó D' AMBOINSCHE 



Die de perzoon geagt word : Onder andere bedriegerijen verfchenkt deze baftaart-heilig aan de 

 ge g jlvaa- vreemdelingen, en aan alle die hem bezoeken , zekere yfere ringen en armbanden, waar 

 Ycid™^' van ^ e r * n g en maftief en d' armbanden hol zyn, gevult niet eenige heilige aarde uit die 

 plaats gegraven , daar hy woont ; zommige ringen zyn dun en van binnen ganfch 

 hol , zoo dat ze op 't water konnen dryven , 't welk het onwetende volkje voor een 

 wonderwerk houd : Zy zullen nooit roeften , en zy zyn goed voor beten en fteeken 

 van fenynige gediertens , defgelyks voor 't branden van kalk in den mond , gelyk bo- 

 ven gezegt is. 

 enderede- By nader onderzoek bevind men, dat dit alles bygeloovigheden en Moorfche be- 

 *«* waar- d r ; e g er ij en zvn y want die Paap maakt ze uit verroefte fpykers , dewelke hy uit zyn 

 tempel trekt , noemende dat yfer quans-wys BeJJi keling , want het word hem gebragt 

 van de kuft van Coromandel , en de kragten zullen ze eerft krygen door zyne belefin- 

 ge j het is waar zoo lang men ze aan de handen draagt , blyven ze blank , maar legt 

 men ze heen , zoo roeften ze als ander yfèr j dit bedrog van bygeloof is de gemeene man 

 ombekent , daarom laaten ze onze Chineezen hunne vrouwen draagen , jaa zelfs de flegte 

 Chriftenen dezelve noch al in waardy houden , geloovende dat de kragten der Natuur in 

 dat yfer zyn. Zy willen ze echter niet ligt de vrouwen laaten draagen , maar eigentlyk de 

 mannen ,en dat aan den voorften vinger of aan den duim , waar mede zy den kris en andere 

 Deze wapenen vatten , om gelukkig in den oorlog te zyn. Ik vertrouwe dat ze dezelve tegen 

 venman * lun Landlieden gebruiken, want dat ze tegen de Hollanders niet vermogen, heeft de 

 tegen de voorfchreven Moorfche Paus tot zyn ongeluk er vaaren, als hy in 't jaar ió8o. den 2 f 

 ders, en April niet zyn maagfehap f o weerbare mannen fterk in perzoon oponsvolkaanquam, 

 ™ Qr i va * dewelke door laft van den SuJJuhunam Amancurat dien heiligen berg zoude beftormen , 

 der g e ~ om dat de Tenimbahan het heimelyk hielde met zynen rebel Troenajaja* en hem geen 

 Homagie wilde doen : De Paap quam wel ftoutelyk met zyn gefellen op ons volkaan, 

 en doode een Duicfchen Capitein met 1 f Zoldaten, dewelke door den drank verhittet 

 wat onvoorzichtig op hem aanquaamen, doch terftond wierdhy van onze mufquetten 

 in zyn knie getroffen, dat men hem weder na zynen berg droeg , en de volgende nacht 

 wierd hy door een Madurees op zyn kooi geponjaardeert , en des volgenden daags zyne 

 twee oudfte zoonen door Amancourat zelf op die plaats , daar ze onze Duitfche had- 

 En met den nedergevelt ; wordende aldus dat geheele heilige geflagt uitgeroeit tot verwonde- 

 %wroelt. r * n g van geheel Java , daar menigmaal te voren des Amancurats vader dezen berg van 



Ghiry te vergeefs beftormt had. 



Een an- De voornoemde Paap plagt ook aan de vreemdelingen mede te deelen zekere witte 



tan b de dr ° g aarc *e mt ^ie heilige plaats gegraven, gelykende naar vuil Kryftal of Alabaft, dewelke 



zehe Hei- n y d c voornoemde kragten mede toefchryft, en daarenboven dat ze met water gewree- 



ven en ingenomen by de zuigende vrouwen de melk zoude vermeerderen : Van een 



ander zeldzaam yfer zie hier onder in 't XXXII Hooftdeel van de TD entrit is metallic a. 



Japanfch * De Japanders bereiden 't yfer aldus om houwers daar van temaaken, tot platte ftaa- 



èereidt L ven gefmeedt begraven zy 't in een moeraftige plaats eenige jaaren, tot dat het ter de- 



totfiaal g e verroeft is, daarna herfmeden ze die, en doen ze weder in de moeras tot 8 of 10 



gemaakt ♦. riin -tt n • • • t 



wordt. jaaren toe, tot dat al het flegte yler door den roeit verteert zy j t overige is dan zuiver 

 ftaal , waar uit zy hunne houwers maaken : Zoo weeren ook onze Am boinfche fmids 

 uit d' oude en ganfch verroefte hoepen de befte Tarrangs temaaken j tot de fnede nee- 

 men ze ftukken van gebrokene Sinefche pannen , die men Tatsjos noemt , in plaats 

 van ftaal : de Singalezen neemen ook de meeft verroefte hoepen van ons volk, waar 

 uit ze die koftelyke loopen Imeeden, dezelve dikwyls over en weder overwellende tot 

 een ronde ftaaf, die zy dan booren : Het fak-piftool van de Heer Rij c klef vzn Goens 

 was zoodaanig een loop , 1 7' duimen lang. 



VIL HOOFT- 



