aio D' AMBOINSCHE 



2'-, en de dikte ook van 2^, voet; in hardigheit en verwe was hy een kefèlfteen ge- 

 lyk, hy wierd in veele ftukken geflagen 5 waar van ieder wat mede nam om voor wat 

 wonders te vertoonen : Hy quafti met zulken kragt om laag , dat hy wel een el diep 

 in de aarde wierd geflagen , zoo haaft de gedagte fteen neerlag , hield de donder op. 

 vmdm ^ lt vee ^ e ^eb ^ maar °* eze Exem P e * en willen aanhaalen , dienende mynes oordeels 



Schryver tot een genoegzaam bewys , dat de Donderfteen geenzins voortgebragt word in d' aar- 

 voStkoo- de, daar men hem vind, als of het blixemvuur den zelven in dar ommelien voortbrag- 

 2S Va £ te J ' l we ^ ' wanneer net m d* aar de uaat > quanfuis der zelver zand doet gelyk glas 

 Jïsènen, fmelten j daar het in 't tegendeel waarfchynlyker is , dat hy in de wolken voortge- 

 bragt word uit aardachtige en metaalachtige ftof, de welke met de dampen uit de aarde 

 opgetrokken , en daar na door de geweldige kracht des blixemvuurs geconcentreert en tot 

 een fteen geformeert wordt : Waarom hy myütyd de gedaante van een flaand Inftrument 

 hebbe, moet men de verborgene eigenfeftap van een Martialifchen geeft toefchryven: 

 Want in fecretiori Thïlofophia & Magia naturali leert men , dat alle Natuurlyke li- 

 chaamen geteelt worden , na dat de byfondere denkbeelden de Aftralifche in vloeijin gen 

 by haar hebben , zynde de grond van de natuurlyke fignaturen 5 want dat hy niet 

 in de aarde uit zand voortgebragt wordt bewyfen genoegzaam zoodaanige fteenen , 

 die in een onbequaame ftoffe (gelyk zoo wel groeijend als droog hout, 't vleefch van de 

 walvifch, &c.) gevonden worden. 

 Waar toe y an \ gebruik des Donderfteens zal ik alleen vernaaien, 't welk ik van d' Inlan- 



dezelve D r c\- • 



gebruikt ders geleert hebbe , onbetwift latende wat daar van voor luperltitieus te houden zy : 

 ™a°ment- Voor eerft kan men alle Donderfteenen gebruiken voor Toetsfteenen , want zy houden 

 lyk voor t' metaal vafter dan de gemeene. De Mooren zetten hunne kriflën daar mede aan , tot 

 siypftee- dat ze de regte fcherpte bekomen , zy geloven , dat ze daar mede alle hard gemaakte 

 nen ' vellen konnen doorftooten : Het grootfte gebruik , waarom zy by alle Indianen zoo 



Bygekof hoog geacht worden , is tot het Cabb al ■> dat is, zich vaft en onquetsbaar maaken , ftout 

 nen vantu en moedig in den oorlog te zyn j 't welk nodig is voor die eenige fterkte willen be- 

 uhe. ftormen , naar welke konftjes de Inlanders inzonderheit tragten. Zekere Sengadje van 

 Waytina op Xula Mangoli regeerende , heeft op een' plaats, kortte voren door den. 

 Een donder geflagen , een wonderlyken Donderfteen gevonden , dergelyken ik nooit geilen 

 fteen heb- of gehoort hebbe ; hy was als een dikke armring, daar men 3 vingers doorfteeken kon- 

 z£a»ié ^ e ' ^ e rin & ze * v was omtrenr een vinger dik, rond, glad en pik-zwart, als of het 

 vaneen zwart glas was geweeft,- hy wilde dien noch voor geld noch voor goede woorden over- 

 "*' geeven , maar droeg dien altyd in zyn gordel op den navel, als hy in den oorlog 

 ■ Overden- trok , en gaf voor, dat hy nooit eene wonde ontfangen had: Indien d' invloed der 

 SscTry- barren hier toe niets vermag, en alles voor waangeloof gehouden word, 't welk ik 

 !** °"d- e g ter met en ze gg e ' zo ° dienen deze konftjes ten minften om d' inbeelding van den 

 %vaange- drager te verfterken , dat hy te ftouter word , en met meerder moed aanvalt > anders 

 moet het een Chriften niet onbekent zyn , dat hy zyne overwinninge niet van eenig 

 fchepfel , veel min van een levelofe fteen , maar door een vaft vertrouwen op God 

 verkrygen moet; egter moet ik noch dit zeggen, dat dit gebruik al zeer oud is, want 

 Plinius cpiinms Lib. 37. Cap. 9. befchryft uit Sotacus twee foorten van den Donderfteen, 

 baalt. zwarte en roode , de welke een byl gelyken •, de zwarte zouden in gebruik zyn om de ftee- 

 den te veroveren, en vlooten te verflaan , de welke men Boztylus noemt j maar de 

 langwerpige flegs Ceraunia -, ftrax voegt hy daar by : Men heeft noch een andere Ce- 

 raunia > zeer raar en zelden te. vinden, by de Parthifche Magi hooggeacht, en word 

 nergens gevonden dan op plaatfen door den donder geraakt •, buiten twyffel is de 

 Parthifche Ceraunia geen ander , dan die Sotacus befchryft. 

 hldf- T In water gefegt en gedronken , ook van buiten daar mede gewafTchen , bluft bran- 

 deien g e - dende koortfen , meeft der geene 5 die by donder en kout regenweer naakt geloo- 

 pen , en hun een koortfe over t' lyf gehaalt hebben. 



In 't Vaderland leggen zommige Vee-Herders en Boeren den Donderfteen in 't wa- 

 ter 



