RARITEIT-KAMER. m Boek. 211 



ter^ en haten de beeften daar van drinken, als ze eenige ziekte onderhevig zyn : 

 Zoo heb ik ook in Europa' gezien , dat Vrouwen , ontftckene en fweerende borften 

 hebbende ? dezelve met dezen Steen dikwyls beftreeken , om den brand te bluffen. 



13. Ik hebbe gezien een ftuk van een Donderfteen , zwart en glad, bykans als N°.i& 

 een Toetfteen , omtrent Baguala door den Donder geflaagen tegen een harde klip op 



't land ftaande, daar hy een fcheur in gemaakt hadde } by dewelke men dit ftuk vond } 

 of de andere helft in de klip gevaren zy, is onzeker. 



14. Een Tatty vanTamilau bewaarde een Donderfteen, vierkant en glad, aan 't N°. 14, 

 eene grootfte einde als een zwarte Toetfteen , aan 't ander als rood koper , doch hy 

 wilde hem aan niemant van' ons volk toonen. 



1 f. Zeker Inlander van Nau op de kuit van Hitöe heeft in eèn klip by 't Zuiker- No. 1^ 

 broodje op Lariques ftrand een diergelyken gemengden Donderfteen gevonden , daar 

 in de Donder voor zyne oogen geflagen hadde i gelyk ook de Tatty van Tamilau op 



zulken manier een gevonden heeft , deze was rond in de grootte van een Bas-kogel , Eem '. 



° 00 gevoxden 



d' eene helft als een zwarte Toetfteen , d' ander helft als rood koper j deze in water «* de g e - 

 gelegt , en verhitte oogen daar mede gewafTchen , heeft de zelve genefèn : Doch als v Seem 

 ik in 't jaar 1670 den zei ven leenen wilde > hebben ze hem verborgen gehouden , voor- ^ as ' k °g el ' 

 geèvende dat hy verloren was 5 in 't gemeeen gebruiken ze alle Donderfteenen in wa- Uunge- 

 ter te leggen , en 't zelve te drinken , ook van buiten daar mede te waflehen om al- brmk in '* 



Dö gemeex. 



len inwendigen brand des lyfs te bluften ; welke genezinge veel aangenaamer is dan 

 met de volgende kopere Schopjes: Dit moet niemant vreemd dunken, dat een fteen 

 in 't allerheetfte Element voortgebragt een anderen brand kan bluffen, want het min- P° or den 



Schryver 



dere altyd voor 't meerdere moet wyken, gelyk wy zien, dat het fonlicht een kaerfle behagtigt, 

 lean uitdoen , en de kalk op verbrande deelen gefmeert trekt den brand uit : In ons 

 Kruid-boek vind men ook Exempelen , dat de kleine bernnetels den brand van een 

 ander blad uittrekken. 



In 't jaar 165? o heeft de* donder in een fchip omtrent het Eiland Verhaal 



Si Taulo in de groote Zuid-Zee zeilende , de grote fteng in ftukken geflagen , die van nedergjia* 

 boven neer viel ; en dewyl men op den derden dag noch eenige fwavelftank in 't fchip g ^ r Pf a ' 

 vernam» wierde overal gezogts tot dat men agter een kift den Donderfteen vond, 

 die noch al ftonk, doch de reuk verdween allenxkens: Hy was omtrent 4 duimen 

 langj agter rond en ftomp, van voren fpits> uit den grauwen blauwachtig. De fchip- 

 per heeft hem mede naar Holland genomen. 



T)e Schryver geeft ons hier een verhaal van de Donderfteenen , ov er we/kers voortkoomen 

 van vee Ie word getwyfelt -, doch deze ter neder gefielde ondervindingen zullen vee Ie fa a- 

 righeeden wegneemen, te meer , als men de redenen , hier gegeven, nagaat, dewelke 

 altoos naar myn gevoelen, hebben beft aan, en met dees Schryver s meening ook overeen- 

 ftemmen, daar oj) uitkomende , dat alle de in deluchtopgetrokkeneaardfcheenmetalli- 

 fche fyne deelen , die door de verdunning der lucht met de waterdeelen vermengt en 

 dus opgevoert zynde, door de groote kragt van het onwederftaanbaare blixem-vuur 

 ontmoet, dezelve in haar fnellen doortocht aandoen, fmelten, en tot een klomp 

 doen ftremmen na de grootte der ftorfen, die door het zelve vuur bevat zyn, en 

 door welkers kragt zy tot in de hardfte ftoffe door geflaagen worden , ontfangende 

 zulke gedaanten en wezen , als de ftremming der deeltjes en de vermenging der ftof- 

 fen toélaaten : "Dus verre ben ik met den Schryver van een gedagte - y doch de andere 

 wyze komt my mede waarfchynlyk voor , om dat ik 'er veele gezien heb, die door fmel- 

 tïng ongelykzydtger en ruuwer , ook van aardachtiger ftoffe my voorkwaamen , dewelke 

 ik my verbeeld' op deze wyze te gejehieden : Namentlyk, dat het blixem-vuur, in een 

 lucht zuiverder van aardfche ftorfen, de deeltjes in hout, fteen, of metallifche li- 

 chaamen, in de aarde ontmoetende", doet fmelten, en om haar beflootenheit zoo tot 

 ruuwer en ongeregelder klompen doet ftremmen. Welkgevoelenmede plaats kan hebben , 

 fchoon de Schryver het zelve verwerpt -, waarom wy gelooven, dat de geregelde figuu- 

 ren in de open lucht, en de ongeregelde klompen in de aarde gevormt zyn: "De Hr. Rum- 

 phius geeft ons eenige afbeeldingen der geene , die hy heeft befchreven , doch n:et alle - y 

 wy zullen, om dat gebrek te vullen, gelyk wy in de voorgaande Hooft deelen hebben 

 gedaan, eenige van die wy bezitten ver toonen. T)e eerfte foort van den Schryver is af- 



D d 2 gete- 



