RARITEIT-KAMER. III Boek. *é| 



wetenfchappen en daar toe behoorende werktuigen , die tot het tydlyke leven dienen > 

 oorfpronkelyk den Menfch invloeijen door 't geftarnte , na dat hy 't zelve gunftig of 

 onaunftig heeft > waar uit men dan befluiten mag, dat dien Aftralifche fmid, die den 

 Menfchen ingegeven heeft > hoe ze hamers , beitels, en dergelyke inftrumenten tot 

 het fmeeden nodig zullen maken > ook in 't Donder-vuur , waar over hy 't gezach 

 heeft, dergelyke inftrumenten zonder Menfchen handen maken kan, gelyk men ziet , 

 dat veele planten de gedaante van eenig huisraad of oorlogs wapenen hebben ; zoo m voor- 

 dat ieders geftarnte de dingen op aarden formeert naar de fchets , dewelke haar Godt ^^ 

 in de eerfte Schepping toegeeigent heeft : Ik zal dan den Lefer hier na malkander 

 Voorftellen eenige van zulke metallifche Donder-fteenen , dewelke my getoont zyn , 

 en waar van ik gehoort heb , latende een ieder zyn oordeel vry , en 't nader onder- 

 Zoek bevolen. Myn is een Donder-fchopje voorgekoomen , hebbende zeer net de ge- Een 

 daante van een fchopje uit den ronden vierkant, met een ftuk van een fteel daaraan, Oolder- 

 aan de fcherpte was het f vingers breed, aan de zyden 3 vingers hoog , en de fteel fffj^ 

 noch twee vingers lang , en binnen hol } in 't eerfte aanzien was 't vuilfwart als ver- 

 roeft koper, en ftonk ook gelyk ander koper, dat men met vette of fweetige handen 

 aantaft , maar gefchuurt zynde kreeg 't de koleur van gemeen rood koper , doch wat 

 bleeker en naa^'t geele trekkende , behoudende hier en daar eenige fwarte plekken 

 of kuiltjes, die men niet fchoon konde krygen, en fcheenen van andere fubftantiete 

 zyn: Omtrent de fneede was t' redelyk fcherp , en harder als gemeen koper, terweêr- 

 zyden van den fteel liepen 3 of 4 uithuilende aderen naar de kanten van 't Schopje toe \ 

 aan de eene zyde zeer eenpaarig, als of ze van Menfchen handen gemaakt waren j de 

 fteel was als gezegt is hoi , doch de holligheid liep aan d' eene zyde wat krom in 't 

 Schopje , de fteel was cok niet rond , maar gedrukt aan weêrzyden met een ftompe 

 kant , en aan de bovenkant van 't huif je liep hy ook onordentlyk. 



In 't jaar 1 679 zond de Koning van Tambocco eenige gefanten naar Ambon om Worddoor 

 eenige gefcheften te verrigten , dewelke dit Sghopje mede bragten , en van dewelke ik J^utT 

 het met groot vleijen en goede betaaling gekregen hebbe > deze verzekerden op hun ™^ t f m 

 manne waarheid , dat dit Schopje gevonden was voor 3 jaaren omtrent Tomadano een «4 den 



rf^. • 1 r 1 Schryver 



Negory van Celebes Ooft-kuft , daar een groot BiKKemeir en veel yler-hutten zyn, zoo W rhgt. 

 dat fchier de heele Negory uit yferfmeden beftaat j als nu in 't zelve 1 67 6 fte jaar op ze- Verhaal 



it-17' i' 1 J hoe het 



kere nacht een fwaar Donder- weer voorgevallen was, en de Badja van dien plaats des Z ehe ge- 

 morgens uitging om te zien , waar de Donder geflagen hadde , vond hy eenige boo- ™denis> 

 men in ftukken geflagen, en daar by een kuil vol üykig water, 't welk men te voren 

 nooit gezien hadde , daar in hy zoo lang met de voeten omwroete , tot dat hy dit 

 Schopje vond : Twee jaaren daar na hebben hem die van Tambocco 't zelve afgeno- 

 men , als zy hem den Oorlog aandeden , en dewyl ik met den Badja van tambocco 

 in goede kennis ftont, en hem ai eenige jaaren om diergelyke Donderfteenen moeilyk 

 ' gevallen hadde, heeft hy zich bewegen laten 't zelve voor my af te ftaan : Hetgenoem- W*«m 

 de Donder-fchopje nu hier aangebragt, en aan onze Werkbaafen getoont zynde , kon- eenm . 

 den ze 't zelve anders niet aannemen dan voor een werk van Menfchen handen ge- J™^L 

 maakt, wordende meeft daar toe beweegt door de vier voornoemde vooren of aderen, zy. 

 die zoo eenpaarig liepen, als ook door de holligheid desfteels: Zy hebben 't ook na- 

 der getoctft, en bevonden 't zelve van ongelyke fubftantie, te weten aan d' eene kant 

 harder dan aan d' ander , in de kuiltjes zoo grof en fwart als roeftig yfer : Zy onder- 

 zochten ook de kanten van den fteel , die niet gefoldeert was / doch bevonden daar 

 geen teken van , beiloten derhalven , dat het moeft gegoten zyn , 't welk ook niet 

 mogelyk fchynt, dewyl de holligheid zoo krom liep : De brengers of Tamboccanen £*** 

 lachten ze wat uit, vraagende wat doch de Menfchen in hun land bewegen zoude een dtaanen 

 zulk onbruikbaar werkftuk te fmeeden ofte gieten , 't welk noch tot graven noch tot mgeH 

 vegten bequaam was, en dat noch in een land, daar men yfer overvloedig heeft , en derCM^ 

 of ze niet zagen > wat moeite en arbeid het een Menfch koften 'zoude een zulk on- Hwiv9t 



D d 3 



