iió D' AMBOINSCHE 



andere deze Donderfchopjes zyne kiefen zyn , die met den fteel of 't holle deel in 't 



En die kakebeen fteeken 5 én die den donder uitfpuuwt» als hy zeer vegramt is: Met beter 



vers her- reden kan men giften > dat by 't blixemvuur een fterke wind zy, die van agteren 



baalt. fe ze Schopjes voortdryft , en daar door deze holligheid maakt ; ondertuflehen dat het 



omftaande blixemvuur die ftoffe van buiten t' zaamen houdt , en de fnee formeert , 



gelyk men aan zommige gefchotene kogels ziet? die van agteren een kuiltje hebben 3 



De Schop, als ze in een zuivere aarde vaaren. Van 't gebruik is fchier 't zelve te zeggen , 't geen 



J Do7der- e W Y boven van de Donderfteenen gezegt hebben , te weeten , dat zy ze aan 't lyf draa- 



fieenen £ r cn f r j n g en d aar van maakeiide dezelve aan den voorften vineer fteeken, als zv 



overeen D » d 3 <«» «.j 



gebragt. ter oorlog gaan , inzonderheit als zy iets beftormen willen : Zy zyn zoo zeer verfot 

 waaage- °P ^eze dingen , dat men ze niet dan met vleijen en groot geit , of anders door o- 

 l °lndm r P en haaren oorlog van hun bekomen kan ; inzonderheit is van dat goetje veel in onze 

 aangewe- handen gevallen by de heerlyke overwinninge, die wy in 't jaar i66j op Boeton over: 

 't groote MakkafTaarfche leger behaalt hebben : Want geen Natie zoo veel met oor- 

 logs kunftjes omgaat , als die van MakkaJJar en andere Inwoonders van Celebes > 

 daarom het ook den gemeenen man ongeoorloft is deze dingen by hun te hebben of 

 te verbergen , maar zy moeten ze aan hunne Overften of Radjas geeven -, jaa zoo zy 

 in een misdaad des doods vervallen waaren , zy zouden dikwyls hun leven behouden 

 met het vereeren van een Donderfteen : Naar hun geloof maken ze den dragenden niet 

 alleen ftoutmoedig en Cabbal of onquetsbaar , maar ook de ftukjes van een zulk Schop- 

 je in een krishegt verborgen , en den kris met een Donderfteen aangezet , doen het zel- 

 ve door alle betoverde vaftigheid doordringen : Desgelyks onder 't gieten van kogels 

 eenige ftukjes van donder-koper onder 't lood gemengt doen dezelve door alle wape- 

 Ook haar nen en vaftigheid doordringen. In de Medicynen gebruiken ze deze Schopjes op dezel- 

 £ Medï" ve man i er y g e lyk die Donderfteenen , leggende dezelve in 't water , eerft een weinig in 't 

 cynen. zelve wry vende , waar van ze dan iemand te drinken geeven , en van buiten daar mede 

 wallenen , die met een heete koortfe bevangen is om allen inwendigen brand te bluC 

 fen, doch dit water zoude my niet luften wegens den lelyken koperachtigen fmaak> 

 die het daar van krygt , en ik zoude in dat geval liever de Steenen gebruiken. 

 Verhaal Georgius Agricola Lib- f. de ortu fubterran : refert h£c ex Avicenna : Avicenna, 

 gius Agri- verojnquiti in Terjïa de ei dunt , cum corufcat , corpora <enea & Jïmilia fagittis hamatis > 

 cola - qu£ in fornacibus non liquefcunt , fed eorum humor infumum refohitur , terra autem re- 

 Jïdua fit cinis. c Decidit qiioque prop e Lurgeamferrimajfaquinquaginta librarum •> quapra 

 duritie frangi non quivit ; cujus pars ad Regem Torali eji mijfa , is ver o ut enfes cude- 

 rentur jujfit 3 fed Ma nee frangi nee cudi potuit. Adhtec Lydiatus de fontibus Cap. 6. 

 refert , in Hifpania majjam lapideam venis metaUicis in f er tam 3 è nubibus delapfamfur 



Die het Welke woorden in 't Duitfch overgefet aldus luiden : Georg. Agric. de ort.fubterr. ver- 

 cenna haalt het volgende uit Avicenna: In Perfien, als het blixemt, vallen kopere lichaa- 

 hee ^' men af, gelyk gehaakte pylen , dewelke in geen fmeltoven willen fmel ten , maarhaa- 

 re vogtigheid verdwynt in rook, en d' overfchietende aarde word tot afch. Zooismede 

 by Lurgea een groot ftuk yzer afgevallen f o pond zwaar , 't welk wegens de hardig- 

 heid niet heeft konnen gebroken worden -, hier van een ftuk aan den Koning van To- 

 rali gezonden, zoo heeft hy belaft, dat men daar van houwers zoude maaken, doch 

 OokLy- mcn konde het wegens des zelfs hardigheid noch breeken noch fmeeden. Verder ver- 

 Fontibns. haalt Lydiatus de Fontibus in 't VI. Hooftdeel , dat in Hifpania een fteene klomp ne- 

 dergevallen zy uit de wolken 5 dewelke met metallachtige aderen gevult was. 



Sterkwater op een Ceraunia Metallica geftreeken , en een eetmaal daar op geftaan 

 hebbende vertoont zich aldus: Na 6 uuren word het een weinig groen over 't meefte 

 lichaam i in het tweede eetmaal trok het naar 't fpaensgroen j doch daar onderliepen 

 tweederlei plekken , zwarte en bruine : De zwarte vermoedt men van een aardachti- 

 ge fubftantie , en de bruine van een yzerachtige te komen : In 't midden waaren noch eeni- 

 ge 



