a20 D'AMBOINSCHE 



■pnanno , afkomftig van Tuan of Afpuan > dat is, fmelteJf, bryfelenj dewyl het eqi 

 fteen is, die in den mond ligt fmelt en verbryfelt word. 



mar die Men vind ze fchier in alle Amboinfchc Eilanden , doch d' eene is wat beter dan de 

 ë£feT andere: Die op 't Eiland Honimoa, in 't gebergte van Ithawacca , Ulat en Ouw valt , 

 word voor de befte gehouden , zynde lichfgrauw en den Bolus naaftkomende : Ande- 

 re achten meerder die. van Waccafihu , op groot Amboina gelegen 5 deze zyn harder 

 en geelachtigcr dan de voorige , vaft aan de lippen kleevende , dewelke men graaft 



En-welke a gtèr dezelve Negory uit een Dakoven aan 't hangen van den berg: In 't riviertje Way- 

 vynf* py* in ' c land van oud Hative vind men klontjes klein en groot, harder en witter dan 

 de voorige, zoo dat men ze in 't byten afknappen moet, dewelke men ook onder de 

 befte rekent: D' andere, dewelke men langs 't Hitoêfche land vind, afc in oud£//, 

 Senalo en Teliffa , worden voor flech ter gehouden , en zyn dikwyls met zand gemengt: 

 Men graaft deZe aarden 2 of 3 voeten diep onder den gemeenen grond, beftaandeof 

 uit gemeene zwarte, ofroode, of grauwe berg-aarde > men moet zoodanige plaatfen 

 kiefen, die aan een fteilte afhangende van een berg ftaan, daar men dan hooien maakt 

 als bakovens » daar men de zuivere Batu poan zonder vermenging met andere aarde 

 kan Uithaalen, maar in opene kuilen blyft het regenwater ftaan , 't welk den Batu poan 



onzuiver maakt. 

 Word m Alle Batu poan is in 't dagelyks gebruik niet tot de medicyn, mm om uit de hand 

 f L y 2Ziu te eeten , de Inlanders vinden groote fmaak daar in , inzonderheit hunne vrouwen, 

 die bevrugt en gewoonlyk met vreemde luften bevangen zyn : Men eet ze nooit zoo 



eeten ge- • 



maaken 

 een onge~ 

 Zonden 

 ruilt en 



verfch , ats ze uit den Berg of uit de Rivieren komt, maar men dóet ze in een nieuwe 

 onverglaafde pot, en hangt ze omtrent een maand in den rook, waar door zeeën rook- 

 achtige fmaak {Wangi genaamt) bekomt, fchier als verfche ryft, by d' Inlanders aan- 

 genaam, en dan word ze op de markt verkocht: De Vrouwtjes weeren niet eigentlyk 

 te zeggen, waarom zy ze zoo graag eeten, als dat zy daar fmaak in hebben, en mal- 

 kander wys maaken, dat zy een bleeke koleur daar door krygen, en zoo op haar ma- 

 Doch nier wilde wit fchynen , ik meen als 't ongebleekte linnen : De ervaaring leert wel, 

 dat moeder en kind op haar manier daar door wit worden , "maar die ze dagelyks en 

 te veel eeten, krygen een bol vleefch en grooten milt, en ten laaften den koekof kor- 

 hrtbor- renaafem, ( Tehatu) met een vervuilde maag , waar uit Cacocfamzaomfipnngt: Daar- 

 fiighat ' entegen houd men ze gezond voor die een fcherpe buik en bloedloop hebben om de 

 bezeerde darmen te zuiveren, te falven en fmeerig te maaken, dat de fcherpe dampen 

 daar geen vat op hebben, en'met eenen zachtjes te ftoppen. 

 De tweede Marga Ihana gelykt zeer wel naar nat gemaakte afch van koleur , zwaarder en vet- 

 foort ' ter dan Batu poan , aardachtig van fmaak : Deze vind men over al in 't gebied van oüd 

 Iha of Hatuana , zoo dat het geheele land daar van fchynt genaamt te zyn , doch word 

 meeft gevonden aan de' kanten van des zelfs rivieren , inzonderheit by Wayfalee- y als 

 men 2 óf 3 voeten diep door deze Marga graaft , zoo komt men op de regte Batu 

 poan-, dewelke men in koleur en fiibftantie ligt daar van onderfcheiden kan. Van deze 

 Waarvan Marga vind men een geheele klip aan 't riviertje Eijer Goeroe Goeroe Kitsjil \ daar 't 

 e kUp h is U zelve van boven neêrftort, en daar de boots van de fcheepen hun drinkwater haaien , 

 gelegen aan de Noord-zyde van den Ambomfchen Inham ; dit riviertje voert een fteen-, 

 achtig zap in zyn water , het welk een fteene korft zet aan houten en takken , die 

 daar in vallen , doch als men 't water wat ftaan laat , tot dat deze fubft-antie op den bo- 

 dem fakt, zoo is het goed te drinken : De Amboneezen noemen deze Marga , Hatufu- 

 M , dat is, Batu lompor of Slykfteen, om dat men hem in 't water wry vende terftont 

 En waar tot flyk kan maaken 5 in de Uliaflèrs , Hatu kullul Deze Marga gebruikt men in de 

 *^^rui- Uliaflèrs om formen van te fnyden , daar in men gefmolten tm , koper en loot kan 

 gieten. 

 De derde Terra Nuffalavienps komt nader met de Terra Sigillata overeen , zy is wit , een 

 foort - weinig naar 't gryfe trekkende , als of 'er wat lichtblauw onder liep , zeer vet als zeep , 

 b ö " doch 



