RARITEIT-KAMER, m Boek. iz 5 



de langwerpige ryftS Bras boeloe genaamt, die daar van een aangenaarae geur krygt> 

 daar van men allerhande koekjes maakt : Inzonderheic word ze veel gebruikt tot het 

 maaken van Cafomé>a-vev\ve , in plaats van afch , die men anders van gebrande £>«- Ookmu 

 rioens-ichillen en Calappus-ïchmx.)es maakt , en men kan met een lepel vol van deze vsrwen% 

 afch meer uitrichten , dan met een groote hand vol andere afch } ook word de verwe 

 veel klaarder daar van * egter zommige zeggen , dat het lynwaat dikwyls daar in ge- 

 waflehen > en als men de loog te fterk maakt } ligt verbrandt en verfly t, 



I 



XVIII. HOOFTDEEL 

 Verfcheide Vuurfteenen. Batu Api. 



N de Amboinfche Eilanden worden op verfcheide plaatfèn goede Vuurfteenen ge- DeVuur- 

 vonden , niet alleen tot het vuurflaan dienftig , maar ook bequaam om Snaphaan- fthreven" 

 fteenen daar van te maaken : Zy zyn driedenei van koleur; zwart of hoornver- Welke ** 



befte %>S'H 



wig» dewelke de befte zyti; daar na de vaale of leververwige 3 maar de bruine 

 of roodachtige zyn de llegfte : De befte zyn ook niet grooter dan een vuift , want de 

 groote ftukken zyn van gemengde fubftantie en brokkelig, van buiten kalkachtig, 

 grauw en ruig, gelyk andere keifteenen, doch zwaarder , zy zyn ook hoekig , glad 

 en blinkende. De befte vallen op 't Varkens Eiland , aan deszelfs Zuidzyde , in 't bocht- En-waar 

 je Sonahola is een droog riviertje langs een heuvel , daar men ze onder andere kei- Jonen 

 fteenen vind: Op ftrand ftaan wel verfcheide klippen van vuurfteen, doch zyn vol wordefl * 

 fcheuren en brokkelig: Op Kerams Noordkuft heeft men ze ook op Caloway , aan 

 deszelfs Zuidzyde omtrent Goeli Goeli van de rivier fVattalomi tot Affan en Tiawan 

 toe , daar men fyne en maftieve ftukken van een kop groot in zee vind : Desgelyks op 

 den Noord- Weftenhoek van Boer o > te weeten, Balatetto* en aan de Zuidzyde by 

 Karihe: Op Makkaftar heeft men ze ook, en zoo ik Verftaa geheele klippen daar van , 

 daar onder zommige zoo fchoon en fyn zyn , dat men ze voor Achaat zoude aanzien ? z y n dcn 

 en zeker de Achaat en Vuurfteen hebben zoo groote o vereen komfte met malkander, dat zeer gelyk. 

 het gelooflyk is, dat het buitenfte of groffte van Achaat niet dan Vuurfteen zy, gelyk 

 veele edele gefteenten een groove moeder om zich hebben, in de Gemmariis , Matrix 

 Gemmarum genaamt : Immers my zyn van Suratte eenige ftukjes ruuw Achaat toege- 

 zonden, waar van men de meefte voor Vuurfteen zoude houden. Dit onderfcheid is onwaar 



wzyvan 



alleenlyk daar onder, dat de Vuurfteenen meer of min toetfen, als men gout daar dezelve , 

 op ftrykt, maar de Achaat geenzins, dewelke ook veele breede aderen of banden heeft, jjjjf '' 

 en half doorfchyriend is , maar de Vuurfteen niet : De befte onder d' Ooft- Indifche , 

 die ik tot noch toe gezien hebbe , worden van Bima gebragt , uit het gebergte van 

 Sarri 3 waar van zie boven in 't Hooftdeel van Tana Bima. Zy zyn van driederlei ko- 

 leur, rood, hoornverwig, en wit, die men voor Achaat zoude aanzien, zoo zy ade- 

 ren hadden : Zy laten zich zoo wel klieven als de vaderlandfche , en geeven veel vuur ^ u "^ 

 op den minften flag tegen malkander of tegen ftaal: Zy zyn ook zoo glad, • inzonder- 

 heit de witte foorte , dat men daar op niet toetfèn kanj het is bekend, dat men 'm 

 Europa van den Italiaanfchen Achaat ook Snaphaanfteenen maakt, die men op pifto- 

 lenzet, dewelke weinig, doch rood en doordringend vuur geeven. Onze Amboiniche 

 Vuurfteenen hebben die fauten, dat ze zoo wel niet klieven of fchilfferen als de Euro- 

 pifche, of de faute moeft by onze onkunde zyn om dezelve te handelen. DeMakkaf- ^jj* 

 faren leeren ons, dat men de geheele klompen eerft een dag in water moet kooken, moet kloo- 

 zoo zullen ze te beter klieven, 't welk gefchied met een klein hamertje, als men den 

 fteen op de vlakke hand of een hard kuffen legt , en aan de hoeken daar op flaat , dat de 



F f flag 



