4 ja D' AMBOINSCHE 



doe waaren de andere ftukkcn weg. Die van Bóeton weigerden ook meer daar van te 



brengen , niet zoo zeer om dat dezelve Koning niet meer leefde , aan wien ik kennis 



hadde , als om dat zy die fteenen niet graag aan onze Natie willen openbaaren , vermits 



Deze Z y dezelve» zoo ik verftond, gebruiken in plaats van kogels om uit hun kanonsdaar 



ivorden J ° r 



vand'In- mede te fchietcn, dewyl ze in veele ioo ftukken fpringen, als of men met fchroot 

 hph*^? ^hoot : Dergelyke flach Batu goela valt op Makkajfar , een gröote dagreis achter Ma- 

 brmkt. ruSi i n een zeer noo g en k ou d gebergte» 't welk men doorreifen moet, als men na 

 't land der Boegiiïèn gaat , boven op kan niemand wegens de groote koude duuren , 

 ja geen gevogelte noch gedierte ziet men aldaar -, omtrent de halve hoogte van dit ge- 

 Groeijen bergte heeft men groote fpelonken , daar in men groote ftukken en kegels ziet af han- 

 eenlèrg- gen aan fmalle halfen van allerhande gedaante yfelyk om aan te zien; die metter tyd 

 Jpelonk. OQ j c afVallen , van buiten zyn ze wit , doof en krytachtig , van binnen klaar en door- 

 fchynend als kriftal , doch zonder deszelfs glans , behalven hier en daar met een zil- 

 verachtige weêrfchyn , niet maffief , maar uit veele langwerpige ftukken t' zaamen ge- 

 zet, die meeft vierzydig, zommige vyf en feszydig zyn , doch ganfch onordentlyk, 

 en derhalven meteen kleine flag ligt van malkander te fcheiden, uit te nemen en weder 

 in te fteken : De meefte hebben de dikte van een fchaft , weinige vaneen vinger of een 

 Dienen duim : De Makkaflaaren brengen de afgevallene ftukken naar huis, en flypen de groot- 

 Zerfielfe- fte brokken tot platte tafels en ruitjes, die zy tot verfierfel aan hunne kriflèn zetten 5 

 m thir net ^yP en g aat gemakkelyk toe met water op een ruige fteen 5 want ze zyn week en 

 ren. * geeven een wit zap van zich , zy vuuren niet by nacht , noch rieken als Keifteenen » 

 gelyk ook de voorige Batu goela , anders zoude men ze voor Kryftallen houden. Op 

 Makkaffar-, Batubakilat, dat is, glimmende Steenèn genaamt. 

 fcenan- Saccharites Ambonicus of Amboinfche Batu goela verfchilt wat van de beide voor- 

 d Ambo°in-' 'gaande aan fatzoen, maar niet in fubftantie: De Amboinfche valt mede in groote 

 fche. klompen , dewelke buiten doof en kalkachtig zyn , maar ftraks daar onder legt de 

 Saccharites t' zaamen gezet van ontelbare ftukjes , zoo klaar als een kryftal, doch veel 

 Is van W eeker : Deze ftukken zyn ganfch onordentlyk van grootte en fatzoen j want die in 

 "j? gedaan- de eerfte laag zyn lankwerpig en onordentlyk , zoo dat men qualyk een ftukje vinden 

 tms ' kan , 't welk feskantig en den Kryftal gelyk zy : Onder deze zyn andere grootere ftuk- 

 jes , zomtyds in dezelve laagen , zomtyds in de naafte daar onder j zynde de laagen met 

 een kalkachtige fchorfTe van malkander onderfcheiden : Deze ftukjes zyn mooijer en 

 den Kryftal gelyker > hebben een , twee öf meer gladde zyden , doch geen vafte figuur , 

 en de andere zyden zyn geftreept , als of ze van fmalle ftukjes t' zaamen gezet waaren , in 

 manier als de Amianthus: Alle deze klontjes, zoo kleine als groote, hoe onordentlyk 

 van hoeken dat zy ook zyn, leggen zoo digt gefloten aan malkander, dat 'er geen lee- 

 ge plaatfen tufTchen zyn > egter met een kleine flag kan men de groote klompen van 

 malkander flaan, en de ftukjes met de vingers af haaien j dewyl geene of weinige ftuk- 

 jes van deze de dobbelfteenen gelyken , zoo konnen ze geen eigentlyke Argyrodamas 

 0° k , zyn , welke naam de bovenftaande Boetonfche foorte beft paft, hoewel de Amboin- 



feboonder J • • j j u r u 



vaxjiof. fche Batu Goela veel helderder en mooijer van aanzien is dan de Boetonlcne , 

 ' dewelke donkerder van fubftantie is, hier en daar met een zilvere weêrfchyn , la- 

 zeltTge- tende zich in platte tafeltjes of dobbelfteenen deelen, welke kentekenen Tlmhis zy- 

 V wordt nen Argyrodamas toefchryft: Den beften hier van vind men op Leytïmor in de val- 

 leije van de Waytommo aan den voet der bergen, en digt by de rivierkant, fteekende 

 met groote klompen in andere klippen, de groove en koraalfteenige zyn van een on- 

 zuivere gemengde fubftantie , gelyk de regte en feshoekige Kriftallen tot een moeder 

 Onder- of voet hebben een anderen rollen of grauwen fteen , die eenpariger van fubftantie is. 

 fcheid q j c g roe i c de regte Kryftal nooit zoo digt tegen malkander, hoewel zyne ftukjes met 

 jSLZ'i hun voeten digt aan malkander zitten: Alle Kryftallen groeijen ook buiten 't lichaam 

 hi ^ al ' van den fteen, daar aan zy zitten als een vrugt of uitbotting der zelver fteenen, de 

 Argyrodamas , zoo wel de Boetonfche als d' Amboinfche , is van buiten met de voorfchre- 



ven 



