2 3 4 D'AMBOINSCHE 



XXII. HOOFTDEEL. 



Silices Cryftallizantes. Batu Dammar. 



Silices ■ ^| Ehalven de voorfchrevene Kryftalletjes vind men in d' Amboinfche Eilanden 

 ïantef 1 H^L nocn een an< ^ er ^ acn > die men met hooger kan achten dan klaare Keifteen- 



%yn door- J Jf tjes , doch dewyl zommige daar onder zulken klaaren weêrfchyn hebben , dat 

 Keijieen- ze 't edel gefteente zeer naby komen en als tergen , zoo heb ik ze met een 



f J es ' byzonder Hooftdeel verwaardigen willen. Ik noem ze Silices cryftallizantes -, de Maley- 



ers Batu 'Dammar , om dat ze groote gelykenifïê hebben met den Amboinfchen klaaren 

 Van ver- T)ammar batu. Zommige hier van zyn half doorfchynende , 'aan d' eene zyde rond- 

 haren. achtig, 't overige onordentlyk hoekig , zomtyds helder en doorfchynend als ys j zom- 

 mige met een blauwen weêrfchyn , gelyk het wit van een gekookt ey> zommige heb- 

 ben van binnen een geelen weêrfchyn > gelyk een lichtje van de eene plaats tot d' an- 

 dere verfchietende , als men ze neigt ; , zommige verbeelden zoo duidelyk de klaare (luk- 

 ken van Gummi tragant 5 dat men ze daar voor zoude aanzien , indien niet de zwaarte 

 vevondfn en ledigheid anders getuigde : Deze alle vind men in den Amboinfchen Inham , aan 

 worden. d e s zelfs Noord-zyde op fteenige flranden , van Hative : Op Nuffat e llo , Locki , en aan de 

 Zuidzyde van Boero vind men andere kleine witte Keifteentjes , in de grootte van hazel- 

 nooten, zommige rond, zommige plat, van buiten effen en doof , van binnen door- 

 fchynend en van een eenpaarige fubftantie , zommige geelachtig , zommige blauwach- 

 tig, zoo dat men ze voor ruwe Diamanten zoude aanzien , engeflepen zouden ze mif- 

 En heb- fchien d' Amersfoortfche Diamanten niet veel wyken , inzonderheit die van Nuffatel- 

 l™ g ^*~ lo komen , doch het is tot noch toe niet bewezen. Dergelyke Steentjes, doch wat groo- 

 de Amerf- ter , zyn my gegeeven voor opregt Berg-kryftal , 't welk van de Kuft Coromandel komt > 

 Diaman- waar voor ik ze egter niet kan aannemen, dewyl ik'tvooreenfubftantieeleeigenfchap 



ten. 



des Kryftals houde? dat hy van natuur feskantig moet zyn. 



XXIII. HOOFTDEEL. 



Vafa Porcellanica. 



't Porfel- H ^k ^ meen i"g is niet om 't Porfèllein uitvoerlyk te befchryven > dewyl het zel- 

 hin door 9 ■ ve by andere Auteuren genoegzaam te vinden is, inzonderheit in de nauw- 

 iefchre- Jk Jf keurige gefchiedeniflèn van 't Sineefche gefandfchap door Johan Kieuhof 

 ven ' befchreven ; alleenlyk zal ik hier aantekenen eenige dingen , dat koftelyke 



Vaatwerk betreffende , dewelke myns weetens by andere Auteuren of niet of donker 

 aangehaalt worden : Voor eerft zal ik myn oordeel zetten , waar van de naam Porfèllein 

 komt , namentlyk van zeker flach van Zeehoorntjes , dewelke men in 't Latyn Con- 

 Haar cha Veneris en Murex Mutiani noemt 5 boven in 't II. Boek Hooftdeel XXIII. befchre- 

 wum ge- yen . ^ ^y. ^^ yan Hoorntjes men hedendaags by de Francoifen en Italiaanen Tor- 

 zeker flach cellanx noemt s hier van (zegge ik) heeft het Sineefche Vaatwerk haar naam bekomen , 

 hoorns. geenzins oorfpronkelyk in Sina , maar zoo 't fchynt in Spanjen , en eigentlyker in 

 Majorca , alwaar men fijn en wit aardwerk maakt , 't welk wegens haar gladdig- 

 heid , met die Hoorntjes gemeen , haar naam gekregen heeft : Of men moeffe zeggen , 

 dat het Sineefche Vaatwerk zoo genaamt zy,, dewyl men de waereld voor dezen wys ge- 

 maakt heeft , dat het gemaakt wierde van gladde Zeehoorntjes 3 geftamt , met het 



witte 



