25 o D' AMBOINSCHE 



en de koleur van 't gemeen water heeft: Daarenboven hoe zouden deze diertjes by mal- 

 kander konnen blyven zonder zich met dat ander water te vermengen , want het witte 

 Water van het zwarte als met een ftreep afgcfcheiden is , en met groote velden ftreepen 

 en bogten allenkskens om de Weft gevoert word : Waar van dit volgende tot een bc- 

 wys: In 't jaar ió^p. een fchip zeilende uit Banda omtrent 't midden v&n September ■> 

 wanneer het witte Water in Banda al voorby was Weft waarts naar Batavia , ontmoe- 

 te het zelve bezyden Amboina \ en zeilde twee nagten daar door tot de helft van Boe- 

 ro , alwaar een Weftelyke ftroom van gemeen water 't zelve tegen perfte , dat het niet 

 Des Weftelyker konde koomen , te meer dewyl het ftil weer was : Andere mynes oordeels 

 rlénen" vermoeden met beter reden , dat het een dunne fubftantie zy in gedaante van een damp 

 her van. ^ ( j en g ronc j <j er Zee uitwazemende , en zich met dat water vermengende , want 

 een dikke fubftantie kan het niet zyn, om dat het water by dag niet ge verwt is 3 

 men vermoedt dat het een zwavelïge damp zy , waar mede die geheele Zeeboefem be- 

 fwangert is, 't zelve uitwyfende de veele zwavel bergen, dewelke men in 'die Eilan- 

 den vind , als Banda , Nila , Teeuw , T)amme tot Lery toe , en uit de Schipvaart 

 van Jacob Lemaïre veele groote op Nova Guinea. Het tweede bewys zyn de ftinken- 

 de roode uitwerpfelen , vuurige bezaantjes , en andere zwavelige uitwerpfelen , de- 

 welke het witte Water nalaat, gelyk boven gezegt is: De Alchimiften zouden ons hier 

 in eenige opening konnen doen , of niet een Spiritus fulphureus (zwavelachtige damp) 

 met Aquafalfa (zout water) zich vermengende dergelykenagtlichtende eigenfchap voort- 

 Een ver- br^nge , 't welk onder andere zoude konnen doen die van onsCollegium Natur aCurioforum-> 

 SpX- in'tDuitfcheRoomfcheRykopgeregt, dewelke het Thosphorum liquidum ('t helder licht 

 P h ^ um van zich gee vende) bedacht hebben, waar van een klein glasje , door hun Eed. my toege- 

 dum. zonden, een geelachtig watertje behelfde, 't welk op eenig ding gefmeert by nagt niet 

 alleen helder lichte , maar ook zeer fyne dampjes en vlammetjes van zich gaf, duu- 

 rende fchier een geheele nagt -, doch hier ftaat wederom aan te merken , dat 'er noch een 

 onderfcheid is tuiTchen de bekende nagtlichtende clingen, als de bovengemelde vifch- 

 darmen , duizentbeenen , fenynige kampernoelje en zelv het voorfchreve Thofphorum 

 liquidum, welke alle by nagt vuuren als ftarrelicht en ons wit Water, 't welkeigent- 

 lyk niet vuurt , gelyk men aan de zeebrandingen ziet , maar alleenlyk een witten fchyn 

 van zich geeft gelyk fnee of melk. 

 Eenan- Daar zyn weder andere, dewelke giften , dat in de Ooft-iWJ?»^?» uit de groote rivie- 

 l7nF V ° S " i' en van >£ Zuid-land en Nova Guinea by fterk regenweêr eenige ftorFe in zee gevoert word , 

 waar van die geheele zeeboefem befmet word ; doch dewyl dit op geen ondervindinge 

 fteunt zullen wy niet breeder daar van fpreeken. 

 Verhaal Ca/parus Scotus in appendice ad Thyjïcam curiofam cap.^. haalt verfcheide dingen 

 fcTeide'' aan uyt Thomas Bart holinus 9 Fortunius Licetns-, Olaus Wormius , en andere, dewelke 

 nagtiuh- ecn ongewoon licht by nagt van zich geeven, daar men te voren niet opgelet heeft, als 

 kenen het verfch geflachte oflen en fchaape vleefch te Montpeljeers in 't jaar 164,1. omtrent 

 worw- ^ e velachtige en vette deelen, het hoofden vel van een Scorpius marinus , zekere 

 kleine oeftertjes in een kleiachtige ftoffe fchuilende in de zee by Ancona , een eede- 

 le J ufter in Italien , welkers lichaam vuurige ftreepen en ftraalen van zich gaf, een Mon- 

 nik, wiens hoofdhaairen vonkten als men daar over ftreekj voor eenige jaaren heeft 

 men ook in Engeland gezien, dat al het verfch geflachte vleefch in de hallen by nagt 

 licht van zich gaf omtrent de velachtige deelen j d' oorzaak hier van hebben de nieuwe 

 Wysgeeren eenige kleine en pas kennelyke diertjes toegefch reven , dewelke by peftty- 

 den in de lucht voortgebragt worden , en de peft zullen veroorzaaken , dewyl naar hun 

 Dochby zeggen, dit fchoufpel nooit gezien word, dan by een groote fterfte : Alle welke be- 

 i^rZT wysredenen niet genoeg zyn om de nagtlichtende natuur van ons wit Water uit te druk- 

 ken > waar toe men in waarheid wel een Apoïlo Van nooden hadde, om ons dat uit te 

 leggen , gelyk Bartholinm by zyn nagtlichtende vleefch wenfchte. 

 Een an- . j n Herberts reisboek^-. 1 6 . ftaat , dat ze de zee op vier graaden Zuider- breedte en ten 



Noor- 



