RARITEIT-KAMER. III Boek. 2jj 



2uig-aderen der wortelen ook een metaalachtige ftoffe kan optrekken , dewelke zich dan 

 in 't hout tot een klomp zaamen zet : Dit is het Metaal , dat Julius Scaliger Exer- Door 

 cit. 187. befclïryft en Metrofideros noemt, doch die naam komt myns oordeels eigent- Scall § er 

 Iyk het yferhout toe , hier mede maaken hun de Javaanen onquetsbaar , daar noch by haalt , doch 

 doende 1 6 andere Meftica , die zy zoo vaft om het lyf binden , dat zomtyds het fmeer W BygeiSf 

 en de huid daar over groeit ; onder die 16 is een van de voornaamfte de Cochlites d £j a *~ en 

 rarus 1 dewelke een klein Alykruikje gelykt, en ineen wit en half doorfchynend fteen- daar van, 

 tJQ verandert. 



XXXIII. HOOFTDEEL. 



Steene Vylen op Java. 



DE Javaanfche Smids gebruiken geen Vylen in 't maaken van hun kriflèn , Steene 

 maar fteene ftokjes als rollen , die zy aldus maaken : Zy neemen geftooten 2i??m* 

 Porfeilein , fmelten een gedeelte 'Dammar Selan of eenige andere harde T)am- hoe die l e ~ 

 mar , roeren het voorfchre ve Porfeilein daar onder , tot dat het een dikke klomp ■ 

 wordj die ze dan met de handen formeeren tot rollen? een hand offpanlangen twee 

 vingers dik : Deze rollen draaijen ze met een touwtje daar om geflingert , (gelyk de 

 draai jers ,) fterkelyk op het kris 5 't welk het yfer zoo wel wegneemt als de befte 

 Vyl. 



XXXIV. HOOFTDEEL. 



Steene Kogels en Steene Vingers, 



DE fteene Kogels zyn een foort van Geodes , de Vingers zyn Belemnita of De ftee- 

 Tiaftyli Jdxi ; zy worden beide gevonden in de Xulafche Eilanden , wes- n e e n f°&£ s 

 halven wy die plaatfen wat duidelyker opnaaien zullen : Onder de drie Xu- ^efihre. 

 lafche Eilanden is Mangoli het grootfte , doch heeft maar twee Negorijen , 

 Mangoli en Weytina , beide aan de Zuid-zyde gelegen , voor 't overige woeft en on- 

 bewoont: Van Mangoli fcheept men 3 uuren Weftwaart aan tot in 't bochtje Gorango- Omflan' 

 Ui daar een ankerplaats is, met drie Eilandekens daar voorj van daar noch 6 uuren ' g mgt ' 

 te vaaren komt men aan het bochtje Boeja> daar drie Riviertjes zyn, en twee mylen 

 Landwaart in twee kennelyke bergen , alle van den zelven naam 3 van Boeja noch drie 

 uuren weftelyker , komt men aan den uiterften Wefthoek Batoe Maloela oïBatoe Lacki 

 hackt , van daar men overfteekt na Taljabo: Alhier ftaat een Klip in de gedaante 

 van een Man, daar de Xulaneezen voor by vaarende gemeenlyk eenige vruchten haar 

 toewerpen tot een offerhande om geen ongeluk daar te hebben , want het een nauwe 

 en zeer gevaarlyke Straat maakt tiuTchen Mangoli en Taljabo , en by deze Klip is een 

 Maalftroom : De engte is op 't fmalfte niet breeder dan een mufquetfehoot , doch word 

 ïtraks ter weer zyden breeder } in 't midden van deze Straat op Taljabo legt de hoek 

 Langoy , en daar by een bochtje. 



■ In de bocht van Boeja op ftrand by laag water vind men zekere fteene Kogels zeer E*wm 

 glad en rondachtigj zommige zoo rond als of ze gegooten waaren , doch die zyn wei- ne Kogels 

 nig , van ver we blauwzwart , gelyk de Hechte Toetfteenen > die zy ook gclykcning^* 



I i 3 f ub - 



