, y4 D' AMBOINSCHE 



fubftantie en hardigheid , maar niet in zwaarte en toetfen , als ook de Metaalen , van 

 binnen maflief en moeijelyk om in flukken te liaan j de kleinfte zyn als een Piftool- 

 H ™ u kogel, en allenkskens grooter tot een , twee €n 3 ponden toe van yferc kogels j zom- 

 Kokm. mige zyn grauwachtig , andere doch weinige zyn ruig en ros als yferfteen , zommige 

 Waar toe 00 ], donkerrood , de fcheeve en hoekige zyn de meefte : De Xulaneezen zoeken de 

 bmfkt rondfte uit en gebruiken ze tot BafTen en Mufquet-kogels j men heeft daar mede door 

 gorden. een plank gefchoten 5 zonder dat de Kogel breekt : Als men ze in ftukken flaat en op een 

 fteen wryft 5 rieken ze zwavelachtig als bedorven boskruid 5 binnen is een eenpaarige 

 zwarte fubftantie , en buiten als met een fteene huid omgeeven , waar uit men bemerkt, 

 dat hun deze rondigheid niet door 't rollen van 't zee-water aankomt , maar door 

 hun eigen natuur hebben , gelyk in Europa andere foorten van Ge odes : Men vind ze 

 alleen op ftrand maar niet in de rivieren,of ze op de bergen Boeja mede vallen is onbekend} 

 H Gevoe> want d e Inlanders willen niet eens daar naar toe gaan , noch alleen noch met ons volk , vree- 

 Lnders "~ zende dat ze dood gefmeeten of geflaagen zullen worden van den Duivel , dewelke op die 

 i ¥ af " t>an bergen woont , en met de voorfchreve fteenen van zich fmyt j zy vernaaien daar van deze 

 kluchtig. f a bel : Voor omtrent 8 o jaaren hebben op die bergen verfcheide volkryke Negoryen 

 gewoont , dewelke met malkander zoo lange geoorlogt hebben , tot dat eindelyk de Dui- 

 vel hun deze Kogels befchikt heeft , en aan den voorfchreven berg zoude men noch 

 ander geweer vinden -, op den zelven berg hoort men op verfcheide ty den , inzonder- 

 heit in de maand O ft ober •> wanneer de Noorder of regen Moujfon aldaar begint , ver- 

 fcheide flagen van Kanon en Mufquetten , die men zomtyds op Fatoe matta hoort : In 

 de voorfchreeve Straat, Seranna genaamt, leggen noch andere klippen onder water, 

 waar op eertyds de ftroom een Portugeefch fchip gezet heeft, waar van ze het volk 

 dood geflagen en 't fchip gerooft hebben. 

 Befchry- Dergelyke fteene Kogels zwart en zeer blinkende worden gevonden op den heiligen 

 d?%\%- berg Bafagi op Baly boven op des zelvs vlakte, daar de Tygmxi of Bergmannetjes op 

 m Huntem- woonen , zynde kleine menfehen , zommige zyn wit > zommige kakerlakken van vel en 

 fel en ^air met een fpitfe bultige rug , zoo dat ze altyd op een zyde moeten leggen , woonende 

 f laats. in kleine huif kens, rondom meteen tempel bezet $ deze ftaat op eenen effenen fteenen 

 vloer , als van hard arduin , zoo glad dat men qualyk daar op ftaan kan , en voor des 

 Daar die ze ] vs fe ur ft aan ^ v f ere koevoeten , zoodaanig uit de aarde gegroeitj rondom dezen 

 den wor- fteenen vloer legt het vol van deze ronde Kogers j dewelke die van Baly naar belie- 

 ven mogen opraapen en tot gedachtenis mede neemen j 't welk zoo zynde blykt, dat 

 deze Kogels niet rond gefleepen worden door 't rollen van de zee of regen , gelyk 

 zommige vermoeden, want zy leggen vlak en ftil ; breng hier by tot verder bewys den 

 akker van Jerufalem , die vol fteene Ciceres is. 

 nfvin- € " In ' £ bochtje Langoy op Taljabo is een moeraflige brakke rivier , aan welkers mond men 

 gers,w«w p ftrand vind de fteene Vingers t'eenemaal gefatfoeneert gelyk een BelemniteSi of 

 JeJCoT- *Da3yli Jdai , in 't Gemmarmm van Boëtius afgeïeikent* doch deze fteene Vingers 

 den ' zyn meeft gebrooken, van een weeke fubftantie, die haar fnyden en fchrappen laat» 



donker van fubftantie, meeft geelgrauw, binnen meteen hart als een houte tak, en 

 dantgheZ' m <* e omtrek veele ftraalen : De geheele gelyken de fpits van een ftompen pyl > al- 

 omjlandig \ Q met een k ee p f VOO ren aan d' eene zyde , langs dewelke zy haar laaten deilen als 

 ven. men daar op flaat : Zommige zyn geelachtig als c Dammar Selam , zommige ros en 



half doorfchynende als donker bernfteen, die men weinig vind, en d' Inlanders be- 

 ,waaren om een Adjimat van te maaken : Tegen malkander gewreeven rieken ze vuil 

 of modderachtig als Mangi Mangi : Van haaren ooriprong is noch niets verhaalt > nader- 

 hand is bevonden , dat ze op andere plaatfen meer dan op Taljabo door de Zee op- 

 gefpoelt worden , immers meeft aan d' Ooft en Noord-zyde des zelven Eilands > als 

 mdere "* me de op Kelang : Op de zelve plaatfen vind men noch een anderen zeldzaamen Steqn 

 £om. i n ^ e g roo tte van een fchelling , beneden vlak , boven gefchikt en geftreept als 't Hoorn- 

 tje Umbilicns •, zommige zyn bruin , dewelke de hardfte zyn ,. zommige grauw , en zoo 



weekj 



