RARITEIT-KAMER. III Boek. tfj 



weekj dat men ze fchrappen kan, zommige zitten op een hard keifteentje : Ik heb 

 'er een gehad op Kelang gevonden , een kleine hand breed , fcheef en gedraait als een 

 Carina ^Nautili aan de eenC zyde : Van de {reene Vingers vind men ftukjes als Koraa- 

 len in 't midden met een gat , en daar onder zommige zoo dun als een mes , die men 

 voor Timorfche Mntttt Labatte zoude aanzien , zoo ze die koleur hadden. . 



XXXV. HOOFTDEEL. 



Ambra Gryfea. Ambar. 



Uit de verfcheide verhaalen der Auteuren van den oorfprong en eigenfehap des B$&ry+ 

 Ambers zal ik alleenlyk die voortbrengen , dewelke my nodig fchyne'n om ^AmSa 

 myn oordeel daar uit vaft te (tellen. Deze fpezeryachtige Gom , zynde hedens- Gr y rea> 

 da%gs gerekent onder de koftelyke dingen der waereld , en in gewigt al tot 

 de waardy des gouts gefteigert , is, zoo veel ik weet , by alle Natiën met geenen ande- 

 ren naam bekent, dan Ambra, en Ambar-, gelyk het ook by onze Maleijers hiet, 

 behalven by de Inwoonders van de Zuid-Oofter Eilanden en Timor , dewelke het on- 

 waardiglyk, Ijan-taij , dat is, Vifch-drek, noemen: De gemeene manier volgende 

 zullen wy het verdeelen in 5 foorten, teweeten, grauwe of Ambar grys, witte, en Waarvan 

 fwarte , onder malkander veel verfchillende in fubftantie en kragten : Van de eerfte tl 3 """ 

 foort zal dit Hooftdeel fpreeken , welke men eigentlyk Ambra en Ambra Gryfea , naar Haare be- 



r o j naming en 



haare grauwe koleur noemt. By zommigen wegens haare voortrerlykheid en duurte , hoedanig- 

 Ambra Chryfea , dat is , gulden Ambar : Wy verftaan daar door zoodanigen Ambar , 3et ' 

 die van buiten befmeert of zwartachtig is, van binnen grauw alsgedroogdenkoedrek, 

 tuffchen de tanden taai en nooit verminderende, hoe lang men hem ook kauwt, ligt 

 van fubftantie, aan zich zelv een goeden doch flappen reuk hebbende , en weinig naar 

 de Zee riekende, of eigen tl yk naar Unguis Odoratus-, doch in een warm fop gesmol- 

 ten, veel kragtiger van reuk 5 op een gloeijend blik van yfer, of, zoo andere willen , 

 van gout gelegt , geheel en al verfmeltende , zonder rook , maar op kooien geeft hy 

 een recht opgaanden rook van zich , doch weinig en met een dunnen ftraal. 



D' oorfprong des Ambars word verfcheidentlyk opgegeeveri , naar de verfcheide ^J or ^ an 

 oordeelen der Auteuren : De oudfte en by deze Inlanders fchier over al aangenome mee- de zelve 

 ning is, dat het zynen oorfprong heeft uit den Walvifch, doch niet van alle, maar y^ 

 Van een byzondere foort , dewelke d' Arabiers Azel noemen : Onder anderen moet ik Azd - 

 hier aanhaalen de kluchtige gefchiedenis van den oorfprong des Ambars uit Ferdinandm Oordeel 

 Lopes de Cafiagneta , die in 't vierde boek van 't bedryf der Portugeezen in Ooft-In- J£J*£ 

 dien cap.$j. fchryft, dat de uitgelefenfte Ambar valt in de Maldivifche Eilanden , daar Lopes de 

 zich veele groote vogels ophouden, Anacangrifpasqui genaamt, de welke veelderhan- ta . 

 de fpezeryachtige kruiden afweidende , hunnen drek uitwerpen op de klippen die aan 

 Zee liaan , 't welk dan goede en oprechte Ambar is , by hun Pona Ambar , dat is , Ponam- 

 gulden Ambar genaamt, hoewel hy wit is, echter de duurde van allen , om dat hy wei- f m \ a ° r ge ' 

 nig en met moeite gevonden word : Deze drek , met groote korften aan de klippen han- 

 gende > word metter tyd door regen en wind afgeflagen , en met groote ftukken 111 Zee 

 vallende , dry ft daar in heen en weer , tot dat hy opgefpoelt en aan ftrand uitgewor- 

 pen word, zynde grauw van koleur, en hiet Coambar , dat is, Water- Am bar, om Coambar, 

 dat hy lang in 't water gerolt en veel van zyne deugd verlooren heeft, welk dan de / m e ^ 

 tweede foorte is: De derde en ilecfatfte is de zwarte, genaamt Mam- Ambar ■, dat is, Maniam- 

 Vifch- Ambar , om dat hy van Walviilchen en andere groote ViiTchen opgeflokt en m Ambar. 

 der zelver maag onverdouwlyk zynde, weder uitgefpogen is, en daarom fchier al zyn 



deugd 



