RARITEIT-KAMER. III Boek. i 5 ? 



konde néderleggen j opgefneeden , vond men den buik zoo groot als eert kamer , en 

 fchier met enkel Ambar gevult, waar van het voorfte en naafte aan de keel witenwa- Waarin 

 terachtig was, het middelde geel en grauwachtigj het achterfte zwart en week als teer , Z"eï&é* 

 het welk hy door den afgang uitwerpt i maar de twee eerft genoemde uitfpouwt : De Amber ge ~ 

 Timoreezen kenden het niet en gebruikten het voor teer aan hunne prauwen , tot dat 

 ze van de MakkafTaren wyfer gemaakt wierden, die het van hunne vaartuigen weder 

 affchrapten , hen af kogten en naar hun Land voerden : Eenige jaaren te voren waaren 

 meer WalvifTchen op Timor geftrand, dewelke korte en dikke tanden hadden, zom- 

 mige een voet lang , zommige korter , gelyk die van Leti in hiflor. animalium wor- 

 den gemeldt j doch of de voornoemde andere viffchen mede tanden hadden was hem 

 vergeeten. 



Het gevoelen der Javaanen is , dat Ambra een uitwerpfel of drek is van den groo- Gevoelt* 

 f en Vogel Geruda, dewelke op den Boom Taos Singi zoude woonen, ftaande in de ^ 

 groote Zuid-Zee, wiens afgang daar na de Walvifch inflokt, en d' Ambar hem onver- 

 douwlyk vallende weder uitfpout. 



Nu zal ik wat nieuws opfchaffèn , miflehien te voren in de waereld- niet gehoort , 

 voortgebragt door eenen Hubert Hugo , voor eenige jaaren gefaghebber op het Ei- 

 land Mauritius , dewelke aan den Ed. Heer Generaal Joan Maatfuyker in een brief ge« 

 fchreeven den \^. c December i6ji. aldus fchryfe. 



Aangaande de verfchillen onder de geleerden nopens het Ambar-grys , waar het zei- Nieuwe 

 ve zynen oorfprong van daan zoude neemen , of wat gedierte of wat gewas het zelve V andïn 

 zoude voortbrengen , zyn wel in aanmerking te neemen , maar niet daar uit vaft te 2/£^ 

 Hellen 5 want ik hier door neerftig onderfoek en ondervindinge bevonden hebbe, het bars. 

 zelve geen fchuim of drek van den Walvifch noch een gedaante van bitumen of lym te wee- 

 zen , maar uit den wortel vaneen boom (wiens naam voor my zelven onbekent is) voort Ambar* 



Tt 

 tefpruiten, welke boom, hoe ver hy ook in 't land ftaat, zyne wortelen altyd naarde gZZ™ 



Zee fchiet , zoekende de warmte der zelver om zyne vetachtige gom , die al naar be- Ai*b«r* 

 neden en niet naar boven fchiet, door de warmte der zee quijt te worden, alzoo an- 

 derzins boven door zyne groote vettigheid zoude verbranden en verftikken ; waarom 

 de zelve naar onderen zendt om door behulp en warmte der zee zich daar van te ont- Die % y a 

 laften : De wortel dezes booms zynen vetten gom in zee fchietende , is de zelve zoo Z7fd>üt. 

 taai, dat men hem niet ligtelyk van den wortel af kan breeken , ten zy het zoodaa- 

 nigen klomp word, die voor het kleine adertje van den wortel te zwaar , door de warm- 

 te der zee en beweging der zelver van zelv afbreekt en alzoo in zee dryft , wor- 

 dende door de ftroom , waar die meeft zyn val heeft , aan ftrand door zyne vette lig- 

 tigheit geworpen •, waarom ik een geheel jaar myn werk gemaakt hebbe de ftrooms Enzw 

 kabbelingen waar te neemen, maar door gebrek van vaartuigen , daar toe bequaam , ÏZ%fyk * 

 hebbe niets ten vollen konnen uitwerken , waarom genootzaakt ben (by 't goet ver- ^ or j mi>(r 

 volg van 't nieuwe getimmerde vaartuig) mynen tyd ten meeften dienft van d' E. Com- 

 pagnie daar in te befteeden: Gevonden en in 't werk geftelt zynde, zoude oordeelen , 

 door 't planten der zelver boomen aan ftrand , of die plaatfen daar die ftroom zynen 

 aanval heeft, dat het niet miflèn konde, of zoude moeten, op ftrand geworpen zyn- 

 de, door de zoekers gevonden , en d' E. Compagnie rykelyk toegebragt worden j hoe- 

 wel ik oordeele , dat de boomen dieper in 't land ftaande , vetter gom , als die aan ftrand 

 zyn, geeven, en dat daarom ook d'eene Ambar beter als d' andere gehouden word. 

 U. E. word door dat fcheepje } pond toegezonden , (zynde gevonden by een foldaat 

 Jan Weftphalen van Straa/font, die ook, om dat zynen tyd uitgedient heeft , en voor- 

 leden jaar van 't Fort de Goede Hoop op zyn verzoek verloft, mede naar Batavia is 

 vertrokken , om naar 't Vaderland over te vaaren ,) nevens noch 2 ftukken by my zelv ge- 

 vonden 5 't welk ik hoope, dat U. E. aangenaam, en voor my een eer zal weezen. 



De foorten Ambar-noir en Succinum-, worden meerder dan de andere gevonden , te Devwar- 

 weeten koftelyker, waar van ik U. E. zoo veel, als ik hebbe konnen magtig worden, *■**". 



K k toc ' 



